Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 25 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Go 371/20

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: Kierownik BP) o przyznaniu D.K. (skarżącemu) pomocy w naprawieniu szkód spowodowanych suszą w 2019 roku.

Z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR wynikał następujący stan sprawy:

Skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy. Skarżący ubiegał się o przyznanie pomocy publicznej do powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, do powierzchni 86,87 ha.

Do wniosku oraz w toku postępowania przed Kierownikiem BP przedłożył:

1. - protokół nr [...], sporządzony przez komisję powołaną zarządzeniem Wojewody z dnia [...].07.2019 r. na terenie Gminy, w którym wskazano, że szkody w gospodarstwie Strony stwierdzono na powierzchni 23,36 ha upraw rolnych,
2. - protokół nr [...], sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody z dnia [...].07.2019 r. na terenie Gminy, będący protokołem zbiorczym i obejmujący swym zakresem szkody w uprawach w Gminie [...], w którym wskazano, że całkowita powierzchnia upraw rolnych, na których stwierdzono szkody wynosi 86,87 ha.
3. - polisę ubezpieczeniową, obejmującą ubezpieczeniem wskazane w niej uprawy od 29.05.2019 r. do 25.11.2019 r.,
4. - polisę ubezpieczeniową z dnia [...].05.2019 r. obejmującą ubezpieczeniem wskazane w niej uprawy od 09.06.2019 r. do 15.11.2019 r.
5. - protokół nr [...], sporządzony przez komisję powołaną zarządzeniem Wojewody z dnia [...].07.2019 r. na terenie Gminy, w którym wskazano, że szkody w gospodarstwie Strony stwierdzono na powierzchni 23,36 ha upraw rolnych,
6. - protokół nr [...] - korekta, sporządzony przez komisję powołaną zarządzeniem Wojewody z dnia [...].07.2019 r. na terenie Gminy, będący protokołem zbiorczym i obejmujący swym zakresem szkody w uprawach w Gminie [...], w którym wskazano, że całkowita powierzchnia upraw rolnych, na których stwierdzono szkody wynosi 86,87 ha.
7. - protokół nr [...] - korekta2, sporządzony przez komisję powołaną zarządzeniem Wojewody z dnia [...].07.2019 r. na terenie Gminy, będący protokołem zbiorczym i obejmujący swym zakresem szkody w uprawach w Gminie [...] (data wystąpienia szkody to [...].04.2019 r.), w którym wskazano, że całkowita powierzchnia upraw rolnych, na których stwierdzono szkody wynosi 86,87 ha, protokół nie zawierał podpisu Wojewody.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Kierownik BR przyznał skarżącemu pomoc w wysokości 43 435,00 zł wynikającą z pomniejszenia kwoty pomocy z powodu braku ubezpieczonych, co najmniej 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie w dniu wystąpienia szkód. W uzasadnieniu w/w decyzji organ wskazał, że pomoc została przyznana w oparciu o deklaracje strony we wniosku oraz zgromadzony materiał dowodowy z uwzględnieniem regulacji płynących z § 13v ust. 13 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm. - dalej: rozporządzenie RM) - Pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Organ ustalił, że skarżący może ubiegać się o pomoc ze środków pochodzących z pomocy publicznej do łącznej powierzchni wynoszącej 86,87 ha, na której komisja stwierdziła szkody w uprawach zawarte w protokole nr [...]. W protokole nr [...], na powierzchni 86,87 ha Komisja szacująca stwierdziła w gospodarstwie rolnym Strony szkody w następujących uprawach: - kukurydza (sucha i wilgotna) na ziarno - 70%, na powierzchni 30,80 ha, - łubin słodki na nasiona suche - 70%, na powierzchni 32,71 ha, - len i lnianka oleiste - 100%, na powierzchni 23,36 ha. Z powyższego protokołu wynika, że szkody stwierdzono w uprawach rolnych o powierzchni 86,87 ha. Z polisy [...] nr [...] z dnia [...].05.2019 r. wynika, że obejmuje ona powierzchnię ubezpieczoną wynoszącą 30,80 ha w okresie od 29.05.2019 r. do 25.11.2019 r., Natomiast polisa [...] nr [...] z dnia [...].05.2019 r. obejmuje ona powierzchnię ubezpieczoną wynoszącą 32,71 ha w okresie od 9 czerwca 2019 r. do 15 listopada 2019 r.

Z protokołu nr [...] wynika, iż Komisja szacująca stwierdziła wystąpienie szkód w uprawach Strony w dniu [...].04.2019 r. Natomiast z protokołu nr [...], wynika, ż Komisja szacująca stwierdziła szkody w uprawach Strony w dniu [...].06.2019 r., zaś kwota obniżenia dochodu wyniosła 53,31% średniej rocznej produkcji, lecz w/w protokół nie został zatwierdzony przez Wojewodę. Wobec powyższych ustaleń Kierownik BP stwierdził, iż w dniu wystąpienia szkody skarżący nie posiadał ubezpieczonych 50% upraw w gospodarstwie.

Po rozpoznaniu sprawy wskutek odwołania skarżącego, wymienioną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2020 r. (dalej: zaskarżona decyzja) Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Za kluczowe do rozstrzygnięcia sprawy uznał ustalenie daty, w której mają być ubezpieczone uprawy, w których powstały szkody w odniesieniu do okresu ubezpieczenia upraw od 29.05.2019 r. do 25.11.2019 r. zawartego w polisie ubezpieczeniowej UD nr [...] oraz od [...].06.2019 r. do [...].11.2019 r. zawartego w polisie ubezpieczeniowej [...] nr [...]. Przepis § 13v ust. 13 rozporządzenia RM w swoim literalnym brzemieniu ustalając przesłankę pomniejszenia pomocy odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody.

Z polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...].05.2019 r., wynika, że uprawa kukurydzy o powierzchni 30,80 ha objęta została ubezpieczeniem w okresie od 29.05.2019 r. do 25.11.2019 r. Natomiast z polisy ubezpieczeniowej [...] nr [...] z dnia [...].05.2019 r wynika, że uprawa łubinu o powierzchni 32,71 ha objęta została ubezpieczeniem w okresie od 09.06.2019 r. do 15.11.2019 r. Z protokołu nr [...] wyodrębniono uprawy, których poziom strat spełnia warunki rozporządzenia RM tj. 30% i w związku z tym na uprawach: - kukurydzy (suchej i wilgotnej) na ziarno, na powierzchni 30,80 ha, stwierdzono szkody w uprawach w wysokości 70% - łubinu słodkiego na nasiona suche na powierzchni 32,71 ha, stwierdzono szkody w V uprawach w wysokości 70% - lnu i lnianki oleistej, na powierzchni 23,36 ha, stwierdzono szkody w uprawach w wysokości 100%. Powierzchnia w/w upraw, na których stwierdzono szkody wyniosła 86,87 ha.

Łączna powierzchnia upraw zadeklarowana przez Skarżącego to 92,31 ha.

Zatem żeby spełnić warunek ubezpieczenia co najmniej 50% upraw wynikający z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM powierzchnia upraw podlegających ubezpieczeniu w gospodarstwie Strony powinna wynieść minimum 46,155 ha.

W celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z datą wystąpienia suszy w protokole nr [...] (vide: str. 2 protokołu) oraz [...] (vide: str. 2 protokołu) Dyrektor OR zwrócił się pismem z dnia [...].07.2019 r. o udzielenie informacji skierowanym do Burmistrza oraz pismem z dnia [...].07.2019 r. skierowanym do Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Wojewódzkiego.

W odpowiedzi na powyższą prośbę, pismem znak: [...] w dniu [...].08.2020 r. Wojewoda przekazał informację, iż w protokole [...] nie potwierdzano szkód powstałych w wyniku suszy.

Komisja powołana zarządzeniem Wojewody z dnia [...].07.2019 r. na terenie Gminy w protokole [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, stwierdziła wystąpienie szkód powstałych w uprawie łubinu, kukurydzy i lnu w wyniku niekorzystnego zjawiska atmosferycznego w dniu [...].04.2019 r. Natomiast polisa ubezpieczeniowa [...] nr [...] stanowiąca załącznik do wniosku o pomoc, została zawarta w dniu [...].05.2019 r., a uprawy w gospodarstwie zostały objęte ubezpieczeniem w okresie od 29.05.2019 r. do 25.11.2019 r. Natomiast polisa ubezpieczeniowa [...] nr [...], została zawarta w dniu [...].05.2019 r., a uprawy w gospodarstwie zostały objęte ubezpieczeniem w okresie od 09.06.2019 r. do 15.11.2019 r. W związku z powyższym polisa [...] nr [...] i [...] nr [...] nie obejmowały swym zakresem wskazanych w nich upraw w dniu stwierdzenia szkody, gdyż okres obowiązywania w/w polis obejmował termin późniejszy niż data stwierdzonej w dniu [...].04.2019 r. szkody, tj. od 29.05.2019 r. do 25.11.2019 r. oraz 09.06.2019 r. do 15.11.2019 r.

Zgodnie danymi Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy (dalej: Instytut) dotyczącymi Klimatycznego Bilansu Wodnego zagrożenie wystąpienia suszą w Gminie w roku 2019 w kontekście upraw, dla których dokonano szacowania szkód i wskazanych w protokole nr [...] tj. kukurydzy, roślin strączkowych i lnu susza w tych uprawach wystąpiła w czwartym okresie sprawozdawczym tj. [...].04 - [...].06.2019 r.

Organ uznał, że ustalenie przez komisję szacującą szkody w gminie na dzień [...].04.2019 r. było zgodne z danymi opracowanymi przez Instytut oraz warunkami agrotechnicznymi uprawy i datą siewu dla w /w roślin. Tym bardziej, że komisja szacująca przeprowadziła oględziny w dniach [...].07 - [...].08.2019 r., czyli kiedy uprawy były na polu. W związku z powyższym nie można zarzucić szacującym określenie daty w sposób nieprawidłowy.

Organ wskazał dalej, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest określenie daty wystąpienia suszy w gospodarstwie skarżącego, ponieważ skarżący nie zgadza się z przyjęciem przez komisje [...] kwietnia 2019 r. podając, iż w gminach sąsiednich jako datę szkód przyjęto np. [...].06.2019 r. Ponadto wskazuje on, iż Komisja skorygowała datę szkody na dzień [...].06.2019 r., niemniej jednak mimo podejmowanych działań, protokół ten nie został podpisany przez Wojewodę.

Pismem z [...] września 2020 r. skarżący wniósł do WSA w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora OR.

Wytknął w niej akceptację przez organy ARiMR błędów przy sporządzaniu protokołu suszowym (dot. strat) – jako datę wystąpienia szkody wpisano [...] kwietnia 2019 r. W ocenie skarżącego komisja poprawiła swój błąd dotyczący daty wystąpienia suszy, natomiast Wojewoda nie chce podpisać korekty do protokołu (Wojewoda odmawia podpisania korekty protokołu tylko w wypadku gdy korygowana jest data wystąpienia strat, natomiast podpisuje bez problemu protokoły w wypadku korekty innych danych)

Jego zdaniem zaskarżana decyzja została wydana na podstawie błędnie sporządzonego protokołu i jest z tego powodu nieważna. Zdanie skarżącego protokół przyjęty za podstawę ustaleń faktycznych zawierał następujące błędy:

1. - Określa datę wystąpienia strat na dzień [...].04. Jest to pierwszy dzień sześcio-dekadowego okresu w którym zanotowano ujemny bilans wodny mogący skutkować wystąpieniem suszy. Raport ten został opublikowany [...].06 2019r. Raport nie określa dnia w jakim bilans wodny przekroczył dopuszczalną granicę ujemnego bilansu wodnego.
2. - W przypadku szkód które wystąpiły przed dniem 20 maja i skutkują koniecznością zaorania uprawy wysokość strat nie może być oszacowana wyżej niż 50%, natomiast straty oszacowano na 70% i 100% (taka sytuacja ma miejsce w moim przypadku).
3. - Na dzień [...].04 powierzchnia uprawy kukurydzy w jego gospodarstwie wynosiła 0 ha, a mimo to straty już oszacowano na 70 %. Siewu dokonał w dniu [...].05.2019r.
4. - Protokół cząstkowy z gminy wskazywał datę wystąpienia strat na dzień [...] czerwca 2019r. lecz nie odzwierciedla tego żaden zapis w protokole zbiorczym.

Podniósł również, że uprawę na polu można ubezpieczyć dopiero po jej wschodach. Przy powierzchniach przekraczających 10 ha dokonywana jest lustracja uprawy przez przedstawiciela ubezpieczyciela, a czasami wykonywana dokumentacja fotograficzna. W przedstawionym wyżej terminie szkody nie ma takich możliwości.

W toku postępowania Skarżący przedłożył datowane na [...] września 2019 r. oświadczenie podpisane przez pełen pięcioosobowy skład komisji szacującej o popełnieniu błędu przy ustalaniu daty wystąpienia suszy wpisanej do protokołów.

Dyrektor OR wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zasady przyznawania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach powstały szkody spowodowane przez suszę w 2019 r. zostały określone w przepisach rozporządzenia RM, wydanego na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR oraz w oparciu o przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. L 193 z dnia 1 lipca 2014 r.).

Zgodnie z § 13v ust. 1 rozporządzenia RM w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1. - któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2. - w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;
3. - będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r.

W myśl § 13v ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w rozporządzeniu nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji.

Stosownie do § 13v ust. 4 Rozporządzenia RM, pomoc finansowa jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Zgodnie z § 13v ust. 6 Rozporządzenia RM, do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:

1. 1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5 rozporządzenia, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8 rozporządzenia, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi;
2. 2) informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 702/2014.
3. 3) oświadczenie albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/2013;
4. 4) oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie.

Zgodnie z § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Przepis ten wprost uzależnia wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od posiadania ubezpieczenia do co najmniej 50% powierzchni upraw, od jednego z ryzyk wymienionych w rozporządzeniu. Zatem z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że pomniejszenie pomocy odnosi się do sytuacji braku umowy ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie kwestionował ustaleń dotyczących ani daty ani zakresu objęcia upraw ubezpieczeniem. Sąd również nie znalazł podstaw do ich kwestionowania, ponieważ wynikały z dokumentów polis ubezpieczeniowych.

Sąd za wadliwe, bądź co najmniej przedwczesne, gdyż nieoparte o wszechstronną ocenę dowodów, uznał jednak ustalenie o dacie powstania szkody.

Wskazać trzeba, że skarżący wnioskował o pomoc finansową z uwagi na szkody dokonane przez suszę. Susza zdefiniowana została w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r., poz. 477), w myśl którego: susza to "szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb". W myśl art. 3 ust. 5 tej ustawy: "minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut". Dla ustalenia więc, czy doszło do suszy określonej w cyt. art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw, miarodajne są jedynie dane instytutu.

Jak wynika z danych przedstawionych w zaskarżonej decyzji w Gminie, na obszarze której znajdowały się grunty skarżącego, wystąpienie zjawiska suszy dla m. in. kukurydzy i lnu Instytut wykazał w 4 okresie raportowania tj. [...] kwietnia – [...] czerwca 2019 r. Komisja, w protokole zbiorczym obejmującym ustalenia dotyczące gruntów skarżącego położonych w gminach [...] zatwierdzonym przez wojewodę, kierując się taką treścią raportu dotyczącego bilansu wodnego, wskazała jako datę powstania szkód spowodowanych suszą pierwszy dzień okresu raportowania, w którym bilans wodny wykazywał wartości równoważne wystąpieniu zjawiska suszy ([...] czerwca 2019 r.). Rewidując swoje stanowisko, przedstawiła Wojewodzie skorygowany protokół, w którym jako datę powstania szkód określiła ostatni dzień okresu raportowania. Jak wynika z treści pisma Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r., z którego Sąd przeprowadził dowód na rozprawie (k. 6-7 akt WSA), wojewoda odmówił podpisania tak skorygowanego protokołu, dostrzegając jednak różnicę pomiędzy pojęciem rozpoczęcia suszy, a pojęciem "dzień powstania szkód".

Wskazał jednak, że suszę w gminie odnotowano już w pierwszym okresie raportowania, czyli w okresie od [...] marca do [...] maja 2019 r. Pismo było adresowane do przewodniczącego komisji. W kolejnym piśmie, również uznanym przez WSA w Gorzowie Wlkp. za uzupełniający dowód (art. 106 § 3 p.p.s.a. - pismo k. 9 akt WSA), skorygowania protokołu w zakresie daty powstania szkód odmówiono już bezpośrednio skarżącemu. Z obu pism wynika jednak, że wojewoda nie znalazł podstaw do potwierdzenia zrewidowanego stanowiska komisji, lecz nie z powodu wadliwości ustalenia późniejszej daty powstania szkód suszowych, ale z tej przyczyny, że pierwotny protokół potwierdzający wcześniejszą datę powstania szkody został podpisany również przez skarżącego, a protokół zawierał również oświadczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Organ przyjmując bezwarunkowe związanie treścią protokołu przez wojewodę zatwierdzonego jako jedynego prawnie dopuszczalnego dowodu służącego do ustalenia daty powstania szkód suszowych, przyjął wskazaną w nim datę jako datę powstania szkód.

W ocenie Sądu jednak treść protokołu nie jest niepodważalna w postępowaniu ARiMR. Z przepisów rozporządzenia RM wynika, iż protokół jest obligatoryjnym załącznikiem wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu (§ 13v ust. 6 pkt 1), a obowiązkiem komisji szacującej szkody jest określenie w protokole daty wystąpienia szkód (§ 5 ust. 8 pkt 11). Protokół nie jest aktem administracyjnym cechującym się trwałością. Rozporządzenie ani ustawa o ARiMR nie zawierają też przepisów regulujących tryb zmiany bądź jakąkolwiek procedurę służącą zwalczeniu ustaleń komisji.

Protokół dokumentujący ustalenia komisji stanowi zatem wyłącznie sformalizowany dowód, służący dokonywaniu ustaleń w postępowaniu organów ARiMR rozpoznających wniosek o udzielenie pomocy. Jest sporządzany przez uprawniony organ w zakresie swego działania, stąd jest dokumentem urzędowym, co powoduje, że wiąże go domniemanie zgodności z prawdą potwierdzanych nim informacji (art. 76 § 1 k.p.a.). Domniemanie to jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.). Zasady te mają zastosowanie w postępowaniu organów Agencji (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR).

Organy nie miały wprawdzie obowiązku z urzędu weryfikować ustaleń komisji, ponieważ w postępowaniach przed organami ARiMR wyłączone jest stosowanie art. 77 § 1 k.p.a. (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR), lecz obowiązane były ocenić i zweryfikować twierdzenia skarżącego, czego jednak w kontrolowanym tu postępowaniu zaniechały.

De facto nie oceniły m. in. argumentu podnoszonego przez skarżącego w kolejnych wystąpieniach w toku postępowania administracyjnego, o tym, że wysiewu kukurydzy dokonał już po ustalonej przez komisję dacie powstania szkód spowodowanych suszą, co w przypadku potwierdzenia takiego stanu rzeczy, podważałoby ustaloną datę powstania szkód. Organ nie zweryfikował tego twierdzenia, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołał się wyłącznie do podręcznikowo przyjmowanych dat wysiewu. Dane te jednak nie podważają twierdzenia skarżącego, ponieważ cytowane przez organ dane wskazują, że statystyczny okres wysiewu kukurydzy kończy się 5 maja 2019 r., która to data była późniejsza od daty rzekomej degradacji upraw ustalonej przez komisję (str. 27 decyzji Dyrektora OR).

Organy ARiMR nie ocenił również wynikającej z akt postępowania okoliczności, że protokół podpisany przez wojewodę obejmował dane wynikające z ustaleń komisji w gminie oraz dane ustalone przez komisję w [...]. W tym drugim przypadku dane wynikały z protokołu częściowego sporządzonego dla gruntów leżących na terenie Gminy. Tamtejsza komisja ustaliła jednak, że szkody spowodowane suszą powstały dnia [...] czerwca 2019 r. Podważa to ustalenie komisji z Gminy, która przyjęła dla wszystkich upraw (na terenach gmin [...]), które uległy szkodom wskutek suszy, jedną datę wystąpienia szkód -[...] kwietnia 2019 r.

Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu prawidłowo organ II instancji stwierdził, że Dyrektor OR wydając zaskarżoną decyzję naruszyły art. 80 k.p.a., ponieważ nie zbadał twierdzeń skarżącego o wadliwości ustalenia komisji co do daty powstania szkód oraz nie oceniły wszystkich dowodów przed wydaniem decyzji.

Odnosząc się natomiast do argumentu, którym wojewoda uzasadniał odmowę podpisania skorygowanego protokołu zbiorczego, Sąd wskazuje, że ustalenia zawarte w protokole są ustaleniami komisji, a nie rolnika, który w skład komisji nie wchodzi (§ 5 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia RM). Jego podpis na protokole oznacza wyłącznie przyjęcie ustaleń komisji do wiadomości.

W ponownym postępowaniu organ poprzez wyczerpującą ocenę twierdzeń skarżącego oraz wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, zweryfikuje okoliczności wynikające z protokołu, ustalając, kiedy dokonano zasiewów oraz oceni na podstawie wszystkich dostępnych danych kiedy uprawy skarżącego uległy zniszczeniu wskutek suszy. Co do ustalenia daty powstania szkód, w przypadku podważenia przez skarżącego ustaleń komisji opisanych w protokole zatwierdzonym przez wojewodę, rozważy zastosowanie art. 81a § 1 k.p.a., ale tylko w razie stwierdzenia, że wątpliwości faktyczne są nieusuwalne. Organ przy ocenie weźmie pod uwagę, że prawnie istotnym z punktu widzenia § 13v ust. 13 rozporządzenia RM jest fakt wystąpienia szkód w uprawach, a nie samego zjawiska, które je spowodowało.

Ostatecznie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego równowartość uiszczonego wpisu od skargi.