Uzasadnienie
Skarżący A.M. – dalej Skarżący, Strona, Wnioskodawca – złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej DOR ARiMR – z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r.
Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie:
W dniu 07.06.2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR - zwanego dalej Biurem Powiatowym ARiMR - wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Wnioskodawca zadeklarował, iż ubiega się o płatności w ramach następujących schematów pomocowych:
- • jednolita płatność obszarowa - zwana dalej płatnością JPO,
- • płatność za zazielenienie - zwana dalej płatnością PZZ,
- • płatność dodatkowa (redystrybucyjna) - zwana dalej płatnością RDST,
Powierzchnia działki rolnej [...] zadeklarowanej do płatności: JPO, PZZ i RDST wyniosła 26,86 ha. Powierzchnia działki nr [...] została zadeklarowana do płatności ZAL7/13.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał wniosek strony kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28, art. 29 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE z dnia 31 lipca 2014 r. L 2014.227.69).
W ramach przeprowadzonej kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie stwierdził nieprawidłowości w ramach deklarowanej działki we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2018.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR mając na uwadze powyższe ustalenia zakwalifikował do płatności JPO i płatności PZZ powierzchnie 26,86 ha, a do płatności RDST 23,86 ha tj. maksymalną powierzchnię wynikającą z art. 14 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r. poz.1312)- zwana dalej Ustawą.
Na podstawie ustalonych faktów w dniu [...].01.2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał Skarżącemu decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.
W/w decyzją przyznano stronie płatności z tytułu:
- - JPO w wysokości 12 219,63 wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 114,21 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego,
- - PZZ w wysokości 8 201,06 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 76,65 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego,
- - RDST w wysokości 4 207,99 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 39,33 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 219,83 zł.
W dniu 29.01.2019 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, wpłynęło odwołanie Skarżącego od decyzji nr [...]. W odwołaniu Strona wyjaśniła, iż składa odwołanie ze względu na to, iż nie zostały mu przyznane płatności do działki leśnej nr [...], położonej w [...]. Strona wyjaśniła również, iż działkę leśną wnioskuje do płatności od 2011 roku w ramach PROW [...]. Podkreślił, iż w roku 2017 otrzymał wszelkie należne płatności do w/w działki, a w związku z wprowadzeniem nowego systemu eWniosekPlus, wniosek na 2018 rok wypełnił mu doradca ODR i przesłał go drogą elektroniczną na podstawie poprzednich wniosków oraz przekazanych informacji.
Strona wskazała również, że pismem z dnia [...].12.2018 r. została wezwana do ARiMR aby złożyć wyjaśnienia i nanieść drobne poprawki w powierzchni działki leśnej co też uczyniła. Następnie po paru dniach od wizyty w ARiMR otrzymał decyzję nie uwzględniającą w całości działki leśnej w płatnościach bezpośrednich. Skarżący wskazał, iż dowiedział się że możliwą przyczyną nieprzyznania płatności było niewpisanie działki leśnej w pozycję VII "Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych".
Strona wskazała, iż nie zrozumiała jest dla niej sytuacja, iż pomimo deklarowania działki leśnej od 8 lat, brak było komunikatu o błędach kompletności ze strony aplikacji eWniosekPlus (system nie działał sprawnie) a także brak było pisemnego wezwania do uzupełnienia braków we wniosku ze strony Biura Powiatowego ARiMR, czego skutkiem jest nieuwzględnienie działki rolnej strony w płatnościach bezpośrednich. W związku z powyższym Skarżący wniósł o przyznanie płatności bezpośrednich do działki [...].
Zaskarżoną decyzją DOR ARMiR utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, który swym zakresem obejmował płatność: JPO, PZZ, RDST.
Na podstawie złożonego wniosku ustalono, iż Skarżący ubiegał się o przyznanie płatności: JPO, PZZ, RDST do powierzchni 26,86 ha zadeklarowanej na działce ewidencyjnej [...] określonej jako działka rolna [...]. Zdaniem organu postępowanie o przyznanie płatności na rok 2018 jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a decyzje w sprawie przyznania płatności wydaje Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta rolnego we wniosku jak również wszelkich zmianach i korektach tego wniosku.
W ocenie organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...].01.2019 r. stronie decyzję nr [...] spełniającą w całości żądanie strony zawarte we Wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 w zw. z przepisami określonymi w art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1, ust. 2 Ustawy. Ponadto w/w płatności zostały pomniejszone o współczynnik korygujący zgodnie z art. 8 Rozporządzenia 1307/2013.
Odnosząc się do odwołania organ stwierdził, że wnioski o przyznanie płatności składane są corocznie i corocznie beneficjent wsparcia określa o jakie konkretnie płatności na jakich działkach oraz powierzchniach się ubiega. Organ następnie weryfikuje żądanie wskazane przez stronę we wniosku. W niniejszym przypadku strona zadeklarowała do płatności JPO działkę rolną [...] o powierzchni 26,86 ha leżącą na działce ewidencyjnej nr [...] i do całej zadeklarowanej powierzchni otrzymała płatność zgodnie ze swoim żądaniem. Ponadto strona na tym samym formularzu wniosku zgodnie z art. 72 ust. 4 Rozporządzenie 1306/2013 ubiegała się o pomoc w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW [...]. W niniejszym przypadku strona zadeklarowała uprawę ZAL 7/13 o powierzchni 11,10 ha leżącą na działce ewidencyjnej nr [...] wnioskując tym samym o wypłatę pomocy na zalesianie (premia zalesieniowa), a nie wskazując powyższej działki do płatności JPO.
W związku z brakiem deklaracji przedmiotowej działki do płatności JPO płatność nie została przyznana. Należy wskazać iż, organy ARiMR corocznie przyjmują wnioski o przyznanie płatności albowiem corocznie weryfikowane jest w ten sposób żądanie strony do konkretnej płatności oraz co najważniejsze każdego roku przeprowadzana jest weryfikacja zadeklarowanych uprawnień do płatności pod względem ich kwalifikowalności tj. powierzchni, upraw jak również w zakresie żądanych płatności. W związku z powyższym to strona we wniosku o przyznanie płatności wskazuje do jakich działek i upraw chce uzyskać konkretne płatności. Organ nie ma obowiązku dopilnowania, aby wniosek strony w optymalnym stopniu uwzględniał jej interesy ekonomiczne wynikające z przepisów prawa.
Dalej organ wskazał, że obowiązki organu nie mogą iść tak daleko, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. W przeciwnym bowiem razie, gdyby wymagać od organu odpowiedzialności za treść merytoryczną wniosku producenta rolnego, organ musiałby niejednokrotnie stawać przed koniecznością przeprowadzenia odpowiednich dochodzeń sprawdzających treść wniosku. Mogłyby się wówczas wyłonić kłopotliwa kwestia, kto ma ponosić odpowiedzialność za ewentualne nieścisłości takiego wniosku, podczas gdy w świetle przepisów prawa wspólnotowego odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosi producent rolny, wpisując we wniosku o przyznanie płatności dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08.07.2009 r. sygn. akt IIGSK 1115/08). Organ dodatkowo wskazał, iż art. 3 ust. 2 i ust. 3 Ustawy - nie przewiduje podstawy prawnej do działania organu ARiMR z urzędu również w zakresie modyfikacji złożonego wniosku.
Wobec powyższego zdaniem organu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie jest uprawniony do rozpatrywania sprawy w sposób merytorycznie wykraczający poza granice zakreślone we wniosku, ani też modyfikowania wniosku. Oznacza to w rezultacie brak możliwości rozpatrzenia wniosku w taki sposób, który prowadziłby do przyznania wnioskodawcy wyższego wsparcia, niż wynika to ze złożonego wniosku w sytuacji, gdy zainteresowany wsparciem finansowym nie rozszerza swojego żądania w sposób przewidziany prawem czyli składając zmianę do wniosku w terminach przewidzianych prawem. W roku 2018 strona mogła złożyć zmianę do Wniosku o przyznanie płatności do dnia 15 czerwca. Organ wskazał jednak, iż istniała również możliwość złożenia wniosku pomocowego, jak też poprawek do złożonego wniosku zgodnie z Rozporządzeniem nr 640/2014 (art. 13 ust. 1 i 3) po terminie 15 czerwca (do 25 dni kalendarzowych). Jednakże prowadziło to do zmniejszenia o 1% na każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby wniosek został złożony w terminie.
W roku 2018 ostateczny termin składania wniosków (z pomniejszeniami terminowymi) upłynął w dniu 10.07.2018 r. W związku z powyższym organ może rozpatrywać wniosek tylko w zakresie, w jakim został on prawidłowo wypełniony i złożony w terminie do dnia 10 lipca 2018 r., co zostało dokonane w przypadku wniosku Skarżącego.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego deklaracji działki leśnej do płatności od roku 2011 i braku komunikatu o błędach kompletności w roku 2018 wskazujących brak działki, organ wskazał, iż strona nie mogła się starać o płatności JPO do działki leśnej od roku 2011, ponieważ przepisy wspólnotowe nie zezwalały na wypłacanie płatności bezpośrednich do gruntów objętych zobowiązaniem zalesieniowym. Jednak od 2015 r. płatności bezpośrednie przysługują także do gruntów zalesionych w ramach PROW [...], o ile dany obszar zapewniał rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej.
W związku z powyższym strona po raz pierwszy wnioskowała o płatność JPO do gruntu zalesionego znajdującego się na działce ewidencyjnej nr [...] w roku 2015. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż producent ma prawo do podjęcia w chwili składania wniosku decyzji jakie działki rolne mają być objęte płatnością. Natomiast brak deklaracji działki rolnej do płatności JPO która była deklarowana w latach poprzednich nie jest błędem kompletności i nie jest weryfikowana przez aplikacje eWniosekPlus. Tym samym system eWniosekPlus w takim przypadku nie zgłasza błędu. Organ nie ma obowiązku sprawdzenia w chwili składania wniosku czy producent rolny zadeklarował wszystkie uprawy które deklarował w latach minionych albowiem wniosek jest składany corocznie z konkretną deklaracją.
Organ odwoławczy ponadto wskazał, iż to na stronie ciąży obowiązek dopilnowania swoich praw i obowiązków, a ich niedopilnowanie powoduje ujemne skutki prawne i negatywne konsekwencje. Producent rolny, jako beneficjent pomocy finansowej powinien dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków, od których uzależniono przyznanie płatności. To przede wszystkim w jego interesie winno leżeć zadośćuczynienie wszystkim stawianym przez prawo wymogom. Producent rolny, występujący jako beneficjent pomocy finansowej, traktowany jest (wbrew temu co wskazuje strona) jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony swoich praw, ale przede wszystkim, w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań. W odniesieniu do stosunków o charakterze zawodowym - a niewątpliwie działalność rolnicza jest działalnością o charakterze zawodowym - konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej, wymagana od specjalistów bez względu na to, czy wykonująca tą działalność osoba osiągnęła odpowiednio wysoki stopień biegłości w drodze uzyskania specjalistycznego wykształcenia zawodowego (fachowego), czy też poprzez praktyczne doskonalenie zawodowe. Organ odwoławczy ponadto chciałby dodać, że nikt inny poza stroną nie mógł orientować się lepiej co do tego, jakie działki rolne posiada, uprawia i zgłasza do płatności.
Od przedmiotowej decyzji Strona wniosła skargę w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przyznanie wszystkich należnych opłat obszarowych (JPO) do działki [...]. W uzasadnieniu wskazał, że działkę [...] zalesił 2011 r. Na podstawie PROW [...] przysługują mu do niej dopłaty przez okres 15 lat (premia pielęgnacyjna 5 lat oraz premia zalesieniowa 15 lat). Po zmianie przepisów prawa unijnego od 2015 r. do tej działki przysługują również dopłaty obszarowe. Wskazał, że wniosek wypełnił kwalifikowany doradca ODR w [...]. Działając w zaufaniu do specjalisty oraz mając zaufanie do elektronicznego sytemu eWniosekplus pozostał w przekonaniu, że działka leśna [...] została zadeklarowana do wszystkich należnych dopłat, w tym obszarowych (JPO). System miał generować wnioski w oparciu w oparciu o dane z poprzednich wniosków. W latach 2015-2017 wnioskował i otrzymywał dopłaty obszarowe (JPO) do działki [...].
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli sądowej w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja DOR ARiMR narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na wstępie zaznaczyć należy, że co do zasady Sąd podziela stanowisko organu, że dokonywanie płatności odbywa się na wniosek strony i to strona deklaruje do których działek, jakich powierzchni i jakie płatności chce otrzymać. Zgodzić się należy z organem, że postępowanie o przyznanie płatności na rok 2018 jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a decyzje w sprawie przyznania płatności organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez producenta rolnego we wniosku jak i również wszelkich zmianach i korektach tego wniosku.
Sąd zgadza się również z organem, iż to na Stronie ciąży obowiązek dopilnowania swoich praw i obowiązków i to Strona powinna dochować należytej staranności w wykonaniu wszystkich warunków. Jednak należy zwrócić uwagę, że w przepisach przewidziano w pewnych okolicznościach możliwość poprawienia, zweryfikowania wniosku. Nie można przy tym przyjąć, że organ administracji dokonując kontroli wniosków ograniczony jest do ich oceny tylko pod kątem nieprawidłowości mogących skutkować przyznaniem nienależnej płatności. Organ zobowiązany jest rozpatrzyć wniosek Strony w zakresie przysługujących mu uprawnień. Wchodzi to między innymi w zakres działania organu na podstawie przepisów prawa.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Skarżący w dniu 7 czerwca 2018 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 w którym zaznaczył, że wnioskuje o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW, pomocy na zalesienie (PROW [...]). Działkę nr [...] Skarżący wskazał na str. 2 wniosku "VI. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" na str. 3.1/4 "Wypłata pomocy na zalesienie w ramach PROW [...]" oraz do wniosku została dołączona mapa z zaznaczeniem działki leśnej. Działka ta nie została wykazana w pozycji VII "oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych".
Zgodnie z art.3 ust. 1 i 2 Ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (a więc z uwzględnieniem przepisów prawa unijnego) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
- 1) stoi na straży praworządności;
- 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- 4) zapewnia stronom, na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art.79a i art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
Według ust. 3 art. 3 ustawy strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust.1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie tj. rolniku składającym wniosek. Powyższe nie zwalnia jednak organów od przestrzegania określonych zasad postępowania. Przede wszystkim jest to zasada praworządności, która ma szeroki zakres znaczeniowy. Oznacza dokonywanie wykładni norm zgodnej nie tylko z literalnym brzmieniem ale przede wszystkim celem danej normy i jej funkcji w systemie prawa, uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad niedyskryminacji oraz proporcjonalności.
Z kolei obowiązek rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego oznacza wykorzystanie, przy ocenie wniosku, wszelkich informacji i danych, którymi organ dysponuje z urzędu i które może pozyskać od innych organów, z uwagi na dane zawarte w zintegrowanym systemie działek i producentów rolnych. Powyższe koreluje z treścią art.11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, zgodnie z którym, przy stosowaniu uproszczonych procedur tj. elektronicznym składaniu wniosku na dostarczonych formularzach i materiałach graficznych, przy kontroli administracyjnej powinny być wykorzystywane dane będące w zintegrowanym systemie danych oraz ze źródeł danych będących w dyspozycji władz krajowych do celów wniosków o płatność.
W niniejszej sprawie należy odpowiedzieć na pytanie czy w ramach prowadzonego na wniosek Strony postępowania organ na podstawie obowiązujących przepisów prawidłowo uznał, że nie miał podstawy, a tym samym nie był zobowiązany do podjęcia czynności w zakresie wyjaśnienia zakresu wniosku złożonego przez Skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do nie przyznania Skarżącemu płatności JPO na 2018 r. do działki leśnej nr [...] o powierzchni 11,10 ha.
Organ wskazał, że przedmiotowa działka została zadeklarowana tylko o pomoc w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW [...]. Strona nie zadeklarowała przedmiotowej działki w tym samym wniosku do płatności JPO. W związku z tym organ nie miał podstaw by wykraczać poza żądnie wniosku. Organ podkreślił, że nie ma obowiązku dopilnowywania, aby wniosek strony w optymalnym stopniu uwzględniał jej interesy ekonomiczne wynikające z przepisów prawa.
Strona z kolei wskazuje, że nie rozumie dlaczego pomimo deklarowania działki leśnej do płatności JPO od 2015 r., wypełnienia i wysłania wniosku przez kwalifikowanego doradcę ODR, braku komunikatu o błędach czy brakach w aplikacji eWniosek Plus oraz braku wezwania do uzupełnienia braków we wniosku ze strony Biura Powiatowego ARMiR, płatność bezpośrednia na 2018 r. do działki leśnej nie została przyznana.
W ocenie Sądu działanie, a w zasadzie brak działania organu naruszało zasadę praworządności i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania.
W niniejszej sprawie w odwołaniu od decyzji Skarżący wskazał, że w 2017 r., jak co roku złożył wniosek i otrzymał wszystkie płatności do działki nr [...]. Wniosek na 2018 r. został wypełniony z wykorzystaniem nowego sytemu eWniosekPlus, na podstawie przesłanych przez ARMiR dokumentów, poprzednich wniosków oraz przekazanych informacji, przez wykfalifikowanego doradcę ODR. Skarżący wierząc w poprawność wypełnienia wniosku oraz z uwagi na brak wykazania błędów kompletności przez system eWniosekPlus, przesłał drogą elektroniczną wniosek o przyznanie płatności.
Skarżący ponadto był wzywany do organu I instancji do złożenia wyjaśnień lub dokumentów. W siedzibie organu naniósł drobne poprawki w powierzchni działki leśnej. Jednak w otrzymanej decyzji organu i instancji nie została uwzględniona w całości działka leśna w płatnościach bezpośrednich, gdyż - jak wskazał organ- działka ta do tej płatności nie została zgłoszona. Działkę tę zgłoszono w tym wniosku do innej płatności.
W ocenie Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie rozważył czy w okolicznościach niniejszej sprawy nie należało zastosować art. 4 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69) – dalej zwane Rozporządzenie nr 809/2014.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności: złożenie spornego wniosku w zaufaniu do systemu eWniosekPlus oraz wiedzy pracownika ODR w zakresie prawidłowego wypełnienia wniosku, wskazanie we wniosku spornej działki, wykazywanie w latach poprzednich spornej działki również w odniesieniu do JPO oraz że sporna działka jest zalesiona (a więc uprawa jest stała).
W tym zakresie organ wskazał, że "w roku 2018 - zgodnie z twierdzeniem strony - wnioski o przyznanie płatności faktycznie składało się za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus. Zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPlus podczas określania geometrii poszczególnych działek w/w aplikacja na bieżąco prezentuje długości boków oraz powierzchnie tworzonego obiektu (działki rolnej). Następnie wybiera się roślinę uprawną, jak również rodzaj wnioskowanej płatności. W przypadku Pana A.M. została zaznaczona do płatności roślina uprawna ZAL7/13 oraz rodzaj wnioskowanej płatność ZAL7/13 czyli wnioskowanie o wypłatę pomocy na zalesianie w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne objętego PROW [...] do działki oznaczonej jako ZA leżącej na działce ewidencyjnej [...]. Zgodnie z przepisami prawa do gruntu zalesionego po 2008 roku strona może również ubiegać się o płatności JPO i wynika to bezpośrednio z art. 32 ust. 2 pkt b lit ii Rozporządzenia 1307/2013.
Grunty, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b ppkt ii Rozporządzenia 1307/2013, to każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio, w tytule III oraz IV a rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Jednak aby uzyskać płatność JPO do gruntu zalesionego po 2008 należało zaznaczyć rodzaj wnioskowanej płatności czyli JPO L czego strona nie uczyniła, i zawnioskowała jedynie o płatność ZAL7/13 pomijając płatność JPO L. Przedstawione powyżej dane odzwierciedlane są w sekcji "Działki referencyjne" oraz "Działki rolne".
Przed wysłaniem takiej deklaracji - w zakładce "Podsumowanie" - strona zobligowana jest do potwierdzenia, iż wprowadzone dane są zgodne z jej wolą i stanem faktycznym poprzez zaznaczenie checkboxa "Potwierdzam poprawność danych". Po wysłaniu ostateczna wersja wniosku przesłana do ARiMR widoczna jest w zakładce "Wysłane". W świetle powyższego DOR ARiMR stwierdza, iż strona miała możliwość sprawdzenia jakie płatności na jakich działkach zadeklarowała do wniosku i czy są one kompletne.
W związku z powyższym organ I instancji rozpatrzył wniosek w zakresie wskazanym przez stronę."
Jak już wcześniej wskazano, Sąd nie kwestionuje obowiązku organu dotyczącego rozpatrzenia wniosku zgodnie z zakresem w nim wskazanym. Jednak w ocenie Sądu kierując się zasadą praworządności należy - w razie wątpliwości – wyjaśnić zakres wniosku. Skoro jak sam organ wskazał "Zgodnie z przepisami prawa do gruntu zalesionego po 2008 roku strona może również ubiegać się o płatności JPO i wynika to bezpośrednio z art. 32 ust. 2 pkt b lit ii Rozporządzenia 1307/2013", do tego wezwał Stronę 27 grudnia 2018 r. w celu uzupełnienia nieścisłości w stosunku do gruntu zalesionego leżącego na działce ewidencyjnej nr [...], a ponadto działka do przedmiotowej pomocy JPO L była deklarowana w latach poprzednich - to organ winien rozważyć czy wniosek również w 2018 r. nie obejmował przyznania płatności JPO L, a brak wskazania przedmiotowej działki nie jest w okolicznościach sprawy oczywistym błędem.
W części wstępnej powołanego rozporządzenia 809/2014 w pkt 20 wskazano, że "W celu uproszczenia procedur składania wniosków oraz zgodnie z art. 72 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie w miarę możliwości powinny udostępnić beneficjentom z góry ustalone formularze zawierające informacje konieczne, aby beneficjent mógł złożyć prawidłowy wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. Z góry ustalony formularz może być zaprojektowany w taki sposób, aby beneficjent musiał jedynie potwierdzić brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność złożonego w poprzednim roku". W niniejszej sprawie Sąd przeprowadził dowód z wniosku o przyznanie płatności złożonego przez Skarżącego w 2017 r. z treści którego wynika, że Skarżący o taką pomoc się ubiegał i została mu ona przyznana. Skoro z preambuły rozporządzenia 809/2014 wynika, że w celu uproszczenia procedur udostępnia się z góry ustalone formularze i mogą one być tak sformułowane, że beneficjent potwierdza brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność złożonego w poprzednim roku i mając na uwadze zasadę praworządności to podjęcie działań mających na celu wyjaśnienie zakresu wniosku Skarżącego (czy wniosek nie jest obarczony oczywistym błędem) nie stanowiłoby po stronie organu działania nie mającego oparcia w przepisach. Taką podstawę stanowiłby przepis art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 Ustawy.
Organ wyjaśnia co należało rozumieć przez komunikat systemu "brak kompletności". Organ wskazał również, że brak deklaracji działki rolnej do płatności JPO nie jest traktowane w kategorii braku formalnego kwalifikującego się do wezwania strony, ponieważ organ nie posiada wiedzy o jakie płatności do danej działki rolnej chciałaby wystąpić strona w ramach złożonego wniosku, w związku z czym system nie sygnalizuje błędu.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy Skarżący miał podstawę przyjąć, że działka [...] została zadeklarowana do przysługujących mu płatności - jak w poprzednich latach do płatności ZL jak i JPO L. W takim przekonaniu Skarżącego mogło utwierdzić zarówno to, że wniosek wypełniał i wysyłał wykwalifikowany doradca ODR, jak również stanowisko przedstawiciela Departamentu Płatności Bezpośrednich ARMiR o sposobie funkcjonowania systemu i sposobie obsługiwania wniosków - na które Strona powołała się już w trakcie postępowania odwoławczego. Organ powinien ocenić wniosek Skarżącego również przez pryzmat wskazanych okoliczności.
Ponadto nawet przychylając się do stanowisk organu, że nie miał żadnego obowiązku ustalać jaki jest zakres wniosku, to należy zwrócić uwagę, że strona w postępowaniu odwoławczym wskazała jego zakres i już na tym etapie organ zobowiązany był ustalić czy zarzuty zawarte w odwołaniu odnoszą się do skorygowania lub poprawienia wniosku.
Stosownie do art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.
Pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej", jak i "oczywistej omyłki rachunkowej". Jednak w powołanym przepisie jest odniesienie do "oczywistych błędów", a więc nie można tego odnosić wyłącznie do omyłek pisarskich czy rachunkowych. Za oczywisty błąd można uznać również niespójność, sprzeczność czy przeoczenie. W ocenie Sądu zaklasyfikowanie błędu jako oczywistego może wystąpić niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona została kontrola dokumentów. Przepis nie zawiera jakichkolwiek ograniczeń co do momentu ujawnienia błędu. Zasadniczym warunkiem jest to by dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nimi dokumentów oraz by nie można było Stronie przypisać złej wiary.
W ocenie Sądu za oczywisty błąd można uznać brak wpisania danych w określonej rubryce (przeoczenie), jeżeli z innych danych wniosku wynika, że Strona o taką pomoc wnioskuje. Błąd jest oczywisty nie tylko, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej bowiem wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonym z dokumentem wolnym od błędu.
Wskazany przepis (art. 4 rozporządzenia 809/2014) nakłada na organ obowiązek dokonania oceny czy błąd taki (oczywisty) wystąpił, na podstawie ogólnej oceny danego przypadku. Dodatkowo przepis wskazuje, że stwierdzenie oczywistych błędów może nastąpić pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze.
Ten aspekt sprawy nie był przez organ w ogóle rozpatrzony. Organ wskazał jedynie, że wniosek nie mógł być uzupełniony (rozszerzony) z uwagi na upływ terminu do jego modyfikacji. Organ nie rozważył natomiast czy wskazany w odwołaniu wniosek nie należy rozpoznać w trybie art. 4 rozporządzenia 809/2014.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku pisemnego wezwania do poprawy lub uzupełnienia braków we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2018 ze strony Biura Powiatowego ARiMR czego skutkiem jest nieuwzględnienie działki leśnej do płatności JPO, organ wskazał, iż brak deklaracji działki rolnej do płatności JPO nie jest traktowane w kategorii braku formalnego kwalifikującego się do wezwania strony, ponieważ organ nie posiada wiedzy o jakie płatności do danej działki rolnej chciałaby występować strona w ramach złożonego wniosku, w związku z czym system nie sygnalizuje błędu.
Do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została zgłoszona tylko i wyłącznie działka rolna [...] o powierzchni 26,86 ha leżąca na działce ewidencyjnej nr [...] i do niej strona otrzymała płatność w pełnej wysokości. W związku z powyższym jedynie strona posiadała wiedzę jaką działkę i w jakim areale chce zgłosić do jakiej płatności. Zdaniem organu beneficjent jednoznacznie identyfikuje i zgłasza powierzchnię każdej działki rolnej oraz jej lokalizację do konkretnej płatności. W niniejszym przypadku na powierzchni działki nr [...] została wskazana uprawa / płatność ZAL7/13 i ta deklaracja stanowiła podstawę do naliczenia płatności w ramach premii zalesieniowej, a nie płatności JPO.
Sąd zgada się ze stwierdzeniem, że to beneficjent identyfikuje i zgłasza powierzchnię działki oraz jej lokalizację do konkretnej płatności, a ponadto również zgadza się z twierdzeniem, że organ nie ma obowiązku dbania o interesy ekonomiczne Strony. Jednak właśnie z uwagi na to, że jest związany wnioskiem Strony jest zobowiązany wyjaśnić w razie wątpliwości zakres tego wniosku.
W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy organ realizując zasadę praworządności taką wątpliwość winien powziąć. Powyższe nie oznacza, że organ zobowiązany był – bez uprzedniego wyjaśnienia - do przyznania przedmiotowej płatności. Organ zobowiązany był podjąć działania w zakresie wyjaśnienia zakresu wniosku. Gdyby takie działania podjął nie istniałoby ryzyko przyznania płatności o którą strona nie wnosi – a na taki argument organ wskazuje, tłumacząc dlaczego nie podjął działania.
W ocenie Sądu organ nie dokonał właściwej, pełnej oceny sprawy jako konkretnego, jednostkowego przypadku, nie odniósł się także w pełni do realiów niniejszej sprawy, czym naruszył określoną w art. 6 k.p.a. zasadę praworządności. Brak podjęcia działania w wyjaśnieniu zakresu wniosku, uniemożliwiło stronie poprawienie wniosku, poprzez wykazanie działki [...] również w pozycji VII wniosku – oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych", a w konsekwencji uniemożliwiło uzyskanie do przedmiotowej działki płatności pomimo, że sposób jej wykorzystania nie uległ zmianie w odniesieniu do lat poprzednich i pomimo zgłoszenia przedmiotowej działki do płatności JPO w latach poprzednich. Również nie istniała żadna przeszkoda do przyznania płatności JPO do przedmiotowej działki skoro uzyskano na przedmiotową działkę w 2018 r. płatność na pomoc na zalesienie.
Rozpoznając sprawę ponownie rolą organu będzie dokonanie oceny podniesionych przez skarżącą argumentów w kontekście art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 z uwzględnieniem sposobu dokonania wykładni przepisu wskazanej w uzasadnieniu oraz realiów i specyfiki niniejszej sprawy.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.