Uzasadnienie
M.T. (Skarżąca) wniosła skargę na postanowienieSamorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO, organ II instancji) z dnia [...] października 2022 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia od postanowienia Burmistrza Gminy i Miasta (organ I instancji) z [...] sierpnia 2022 r. w przedmiocie wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
Z zaskarżonego postanowienia wynika następujący stan faktyczny.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r., na podstawie art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540) – dalej "O.p", organ I instancji wyłączył z akt prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości dane osobowe i adresowe świadków.
Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie.
Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z [...] października 2022 r. SKO stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Na postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 1 O.p. zażalenie nie przysługuje.
W skardze na rozstrzygnięcie SKO Skarżąca podniosła, że w okolicznościach niniejszej sprawy niedopuszczalność zażalenia wynika nie z przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności lecz z faktu, iż zaskarżone przez pełnomocnika M.T. postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta nie weszło do obrotu prawnego albowiem organ podatkowy I instancji nie doręczył postanowienia lecz jedynie zeskanowane kopię wydanego przez organ podatkowy I instancji w tradycyjnej formie papierowej postanowienia nie zawierającą ani kwalifikowanego podpisu elektronicznego piastuna organu podatkowego, ani jego podpisu zaufanego, ani podpisu osobistego ani też kwalifikowanej pieczęci elektronicznej organu podatkowego ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo tą pieczęcią (art. 126 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa).
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Dnia 21 stycznia 2023 r. Skarżąca złożyła pismo procesowe rozszerzając argumentację skargi. Podniosła w nim m.in., że utrzymanie w obrocie prawnymzaskarżonego postanowienia, w którym organ odwoławczy przeszedł do oceny niefunkcjonującej w obrocie prawnym treści postanowienia organu I instancji, prowadzibowiem do sytuacji usankcjonowania funkcjonowania w obrocie prawnymniedoręczonego stronie postanowienia Burmistrza Gminy i Miasta,w tym do uprawnienia tego organu odmowy udostępnienia części akt sprawy objętychtym niedoręczonym postanowieniem. Do pisma dołączono dokumenty w postaci elektronicznej, m.in.: pismo ogólne kierowane przez organ I instancji do pełnomocnika skarżącego wraz z załącznikiem tj. skanem postanowienia z [...] sierpnia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, że podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Spór sprowadza się do ustalenia prawidłowych podstaw uznania za niedopuszczalne zażalenia na postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta z [...] sierpnia 2022 r. o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
Zgodnie z zaskarżonym postanowieniem SKO z [...] października 2022 r. zażalenie jest niedopuszczalne, na podstawie art. 236 § 1 O.p., ponieważ na postanowienie przedmiocie wyłączenia dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny (art. 179 § 1 O.p.) nie przysługujezażalenie.
Z kolei Skarżąca podnosi, że postanowienie z [...] sierpnia 2022 r. nie zostało w prawidłowy sposób doręczone. W konsekwencji zażalenie jest niedopuszczalne ponieważ nie jest możliwe zaskarżenie postanowienia, które nie weszło do obrotu prawnego. Oznacza to również, że postanowienie takie nie może zostać zaskarżone w ewentualnym odwołaniu od decyzji na podstawie art. 237 O.p.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela częściowo zarzuty skargi i pisma z [...] stycznia 2023 r., jednak stwierdzone naruszenie przepisów postępowania nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego aktu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że ww. przyczyny niedopuszczalności zażalenia nie są wobec siebie konkurencyjne w tym sensie, że brak wejścia postanowienia do obrotu prawnego ma charakter pierwotny, zatem jego ewentualne zaistnienie powinno stanowić podstawową przyczynę niedopuszczalności.
W ocenie Sądu, postanowienie Burmistrza Gminy i Miasta z [...] sierpnia 2022 r. sygn. akt [...] nie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi M.T. zatem nie weszło do obrotu prawnego.
Jak wynika z akt sprawy podatkowej (k.
4) postanowienie to zostało sporządzone w postaci papierowej i opatrzone pieczęcią i podpisem Burmistrz. Z jego treści oraz Urzędowego Poświadczenia Odbioru (k.3) wynika, że zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w postaci elektronicznej na adres ePUAP. W aktach brak jest wspomnianego postanowienia w postaci elektronicznej. Jak wynika natomiast z załączników do pisma pełnomocnika skarżącej z [...] stycznia 2023 r. (k. 50 akt sądowoadministracyjnych) postanowienie to zostało doręczone w postaci skanu – plik [...] (k. 57), który nie został podpisany elektronicznie (k. 62).
Z powyższego wynika, że pełnomocnik skarżącej nie otrzymał postanowienia, które zawierało podpis osoby upoważnionej stosownie do art. 217 § 1 pkt 7 O.p. i nie został spełniony obowiązek, o którym mowa w art. 144 § 5 O.p. Treść art. 218 O.p., z uwzględnieniem zasady oficjalności doręczeń (art. 144 O.p.), zasady pisemności (art. 126 O.p.), zasady informacji, wynikającej z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym (art. 123 O.p.) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 125 O.p.), należy rozumieć w ten sposób, że sformułowany w nim obowiązek doręczania na piśmie postanowień, od których służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, nie oznacza, że postanowienia niezaskarżalne nie podlegają doręczeniu zgodnie z ww. zasadami, o ile nie są ogłaszane ustnie do protokołu zgodnie z art. 172 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej.Jeżeli organ podatkowy wyda orzeczenie w formie tradycyjnej, tzn. w wersji papierowej, podpisując je odręcznie i zeskanuje do PDF, a następnie wyśle pełnomocnikowi plik PDF za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie takie jest bezskutecznie(wyrok NSA z 22 lutego 2022 r., sygn. akt I FSK 2454/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie można zatem uznać, że ww. postanowienie z [...] sierpnia 2022 r. weszło do obrotu prawnego.
Powyższego wniosku nie zmienia okoliczność podpisania pisma ogólnego (k. 54), do którego został załączony ww. skan, przez Burmistrz D.W. Jak wyjaśnił bowiem NSA w uchwale z 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I FPS 2/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl) pisma wniesione za pośrednictwem platformy ePUAP, zarówno pismo ogólne, jak i załączniki do niego można uznać za podpisane podpisem zaufanym jedynie w znaczeniu technicznym, co potwierdza instrukcja do tej platformy. Nie oznacza to jednak, że mamy do czynienia z dokumentami elektronicznymi zawierającymi prawnie skuteczny podpis.
Ponadto, nie ulega wątpliwości, że wyodrębnienie pliku załącznika z dokumentu XML pozbawia ten załącznik waloru podpisanego dokumentu elektronicznego. NSA za niedopuszczalną uznał sytuację, by po rozłączeniu załącznika od pisma ogólnego nie zachował on żadnej ważności. Tak by się stało, gdyby załącznik do pisma ogólnego nie posiadał odrębnego podpisu.
Uznanie w tym zakresie zarzutów Skarżącej za uzasadnione nie oznacza jednak, że zaskarżone postanowienie musi zostać uchylone.
Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przyznając rację skarżącej i stwierdzając, że postanowienie z [...] sierpnia 2022 r. nie weszło do obrotu prawnego, Sąd potwierdza równocześnie, że zażalenie na ten akt jest niedopuszczalne, a zatem rozstrzygnięcie SKO z [...] października 2022 r. jest prawidłowe pomimo błędnego uzasadnienia i częściowo błędnej podstawy prawnej.
Uchylenie z wyżej przytoczonych powodów postanowienia SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkowałoby koniecznością ponownego wydania przez ten organ postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na podstawie art. 229 § 1 pkt 1 O.p. Zatem wynik sprawy pozostałby ten sam.
Bez znaczenia jest okoliczność, że treść uzasadnienia nowego postanowienia byłaby inna. Skarżąca domaga się w istocie aby ponownie rozpoznając sprawę SKO stwierdziło to, co stwierdził Sąd w niniejszej sprawie, tj. że postanowienieBurmistrza Gminy i Miasta [...] z [...] sierpnia 2022 r. nie weszło do obrotu prawnego. W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten, w części dotyczącej związania oceną prawną, odnosi się również do wyroków oddalających skargi.
Zatem utrzymanie w obrocie prawny zaskarżonego postanowienia nie prowadzi, wbrew argumentom pełnomocnika, do "sytuacji usankcjonowania w obrocie prawnym niedoręczonego stronie postanowienia Burmistrza Gminy i Miasta, w tym do uprawnienia tego organu do odmowy udostępniania części akt sprawy objętych tym niedoręczonym postanowieniem".
Sąd wskazuje również, że okoliczność czy postanowienie o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny weszło do obrotu prawnego, powinna być oceniana przez organ II instancji zarówno po wniesieniu zażaleniu na postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami (art. 179 § 2 O.p.) jak i odwołania od decyzji.
Z uwagi na brak stwierdzenia w sprawie naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.