Uzasadnienie
Pismem z [...] listopada 2022 r. J.W. (dalej: strona, skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego M.U. – wniosła skargę na decyzję Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 30 grudnia 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Niniejsza przesyłka została wysłana na adres pełnomocnika skarżącej. Po upływie terminu do jej doręczenia, została następnie zwrócona przez pocztę. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 24 stycznia 2023 r. została uznana za doręczoną w dniu 19 stycznia 2023 r. (art. 73 § 4 p.p.s.a.).
W dniu 6 lutego skarżąca uiściła wpis sądowy w sprawie w wysokości 2.000 zł (dowód k. 47 akt sądowych).
Z kolei pismem z [...] lutego 2023 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego wskazując, że z przyczyn losowych, niezależnych od pełnomocnika, a związanych z jej dzieckiem, które wymagały jej natychmiastowej interwencji, nie podjęła przesyłki poleconej z Sądu. Podkreśliła, że nikt inny nie był w stanie jej zastąpić. Pełnomocnik strony wyjaśniła ponadto, że w dniu 20 stycznia 2023 r. podjęła próbę ustalenia, kto był nadawcą korespondencji i w tym celu wysłała zapytanie do UCS, gdyż jest pełnomocnikiem w innych sprawach. Niezwłocznie po uzyskaniu informacji, iż nadawcą przesyłki nie był Naczelnik UCS, w dniu 25 stycznia 2023 r. zwróciła się mailowo do Sądu o doręczenie jej przesyłki w każdej możliwej formie. Od tego czasu reaguje na każdą korespondencję z Sądu.
Argumentując przedmiotowy wniosek pełnomocnik strony wyraziła również prośbę o zrozumienie jej sytuacji, w której pierwszeństwo nad sprawą służbową przypadło jej dziecku. Zdarzyło się to po raz pierwszy odkąd jest pełnomocnikiem. Nadto podkreśliła, że ma pełną świadomość, jakie znaczenie mają terminy procesowe. Gdyby nie zdarzenie losowe przesyłka zostałaby odebrana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a nadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a.).
Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona nie ponosi winy w tym uchybieniu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie jest możliwe przywrócenie terminu, gdy z okoliczności sprawy będzie wynikało, że strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Ponadto, dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2020 r., II OZ 167/20; z dnia 10 stycznia 2020 r., I GZ 445/19; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 25 marca 2019 r., III SA/Gl 204/19, CBOSA). Przywrócenie uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 712/08).
W orzecznictwie podkreśla się, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i nastąpić może jedynie w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną wszystkie określone w przepisach przesłanki (por. postanowienie NSA z 5 marca 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 2418/00 niepubl.).
Podstawowym kryterium uprawdopodobnienia braku winy jest wykazanie, że strona dopełniła obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Podkreślić ponadto należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia, wymaga natomiast wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia nie dającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu i to trwającej w sposób ciągły aż do dnia dokonania czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 25.10.2011 r. sygn. akt II FZ 604/11).
Z treści poddawanego analizie wniosku o przywrócenie terminu wynika, że pełnomocnik skarżącej jako okoliczność niedochowania terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazała przyczyny losowe od niej niezależne, a związane z jej dzieckiem, które wymagały jej natychmiastowej interwencji, co spowodowało, że nie podjęła przesyłki poleconej z Sądu.
Oceniając argumentację zawartą we wniosku Sąd stwierdza, że przywołana okoliczność nie uzasadnia oceny, że pełnomocnik strony bez własnej winy uchybiła terminu, wręcz przeciwnie, świadczy o nienależytym dbaniu o interesy jej mocodawczyni. Pełnomocnik skarżącej wskazuje bowiem na zdarzenie losowe związane z jej dzieckiem, jednak w żaden sposób nie wyjaśnia, na czym ono polegało, ani czy trwało przez dłuższy okres czasu, czy wystąpiło incydentalnie w trakcie, np. jednego dnia. Rolą zaś Sądu nie jest doszukiwanie się powodów, które legły u podstaw nieodebrania w terminie korespondencji kierowanej do pełnomocnika.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Trzeba też dodać, że jeżeli strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego zawinienia, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych w interesie mocodawcy, przy czym miernik wymaganej staranności jest bardziej surowy ze względu na wymóg profesjonalizmu działania pełnomocnika.
Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy.
W analizowanej sprawie pełnomocnik skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu sama podkreśliła, że ma pełną świadomość, jakie znaczenie mają terminy procesowe, a gdyby nie zdarzenie losowe przesyłka zostałaby odebrana. W tej mierze Sąd zauważa, że wnosząc skargę w dniu 30 listopada 2022 r. powinna mieć świadomość toczącego się postępowania przed tutejszym Sądem i możliwości kierowania do niej korespondencji w sprawie. To na niej, jako na profesjonalnym pełnomocniku, spoczywał obowiązek zabezpieczenia interesów mocodawczyni. Nawet jeśli nie miała możliwości odebrania przesyłki w pierwszym terminie, z pozostawionego w oddawczej skrzynce pocztowej awiza mogła uzyskać informację o terminie, do kiedy może podjąć kierowaną do niej przesyłkę. Doręczenie zastępcze dokonane w trybie art. 73 p.p.s.a. stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że pełnomocnik skarżącej mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie.
Okoliczność, na którą się powołuje pełnomocnik, że nikt inny nie mógł jej zastąpić, nie uprawdopodabnia z kolei, by podjęła ona jakiekolwiek kroki mające na celu ochronę interesów skarżącej. Już samo jej twierdzenie, że pierwszeństwo nad sprawą służbową przypadło jej dziecku, świadczy o braku profesjonalizmu pełnomocnika i niestaranności jej działań.
W ocenie Sądu podniesiona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność jest na tyle lakoniczna i ogólna, że nie uprawdopodabnia, by uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy, należy brać pod rozwagę okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez pełnomocnika strony działań mających na celu dotrzymanie terminu, a takich okoliczności pełnomocnik nie przedstawiła. Nie można więc uznać, że postępowała ona ze szczególną starannością, by w zakreślonym terminie uiścić wpis od skargi.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, uzasadnione jest rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia uchybionego terminu, o czym Sąd orzekł stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a.