Uzasadnienie
L. sp. z o.o. wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze Spółka zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy zarejestrowano pod sygnaturą akt I SPP/Go 18/21.
Postanowieniem z dnia 20 maja 2021 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Po rozpatrzeniu sprzeciwu 29 czerwca 2021 r. sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 14 lipca 2021 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.368 zł.
Dnia 22 lipca 2021 r. Spółka złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, wniosek zarejestrowano pod sygnaturą I SPP 68/21. 23 września 2021 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, 11 stycznia 2022 r. sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 29 czerwca 2021 r. W dniu 3 sierpnia 2021 r. sąd odrzucił zażalenie, strona skarżąca na niniejsze postanowienie wniosła zażalenie. Dnia 29 października Naczelny Sąd Administracyjny postanowił odrzucić zażalenie na postanowienie z dnia 3 sierpnia 2021 r.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 10 lutego 2022 r. wezwano stronę skarżąca do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 14 lipca 2021 r., wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono Spółce dnia 25 lutego 2022 r.
Dnia 3 marca 2022 r. strona skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek zarejestrowano pod sygnatura akt I SPP 10/22.
Do dnia 8 marca 2022 r. nie uiszczono wpisu sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako P.p.s.a.), przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności, mających wpływ na tę ocenę.
W rozpatrywanej sprawie Strona składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie wykazała, by w jej sytuacji finansowej, majątkowej nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, która by uzasadniała przychylenie się do jej wniosku.
Należy podkreślić, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, Sąd miał obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a., wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania, co też uczyniono na gruncie niniejszej sprawy. Należy przyjąć, że jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany (postanowienie NSA z 21 marca 2012 r., II GZ 95/12). Zasada ta znajduje zastosowanie nawet w przypadku zajścia "zmiany okoliczności sprawy" (a więc przesłanki z art. 165 powołanej ustawy) po wydaniu pierwotnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do ww. art. 165 P.p.s.a. - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 P.p.s.a.
Należy w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10). A zatem ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do jego uiszczenia oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie zauważa, że odmienne postępowanie sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.
Zwrócić również należy uwagę, że złożony 3 marca 2022 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy, zarejestrowany pod sygnaturą I SPP/Go 10/22 wskazuje na tę samą sytuację materialną strony skarżącej co wniosek złożony 22 lipca 2021 r. i rozpoznany 23 września 2021 r. pod sygnaturą I SPP/Go 68/21.
W sprawie termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał 4 marca 2022 r. Ponieważ we wskazanym terminie nie został on uiszczony, Sąd skargę odrzucił na zasadzie art. 220 § 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.