Uzasadnienie
W dniu 23 kwietnia 2008r. RP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zwana R, skarżąca lub Spółka, wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie wydane przez ten organ w pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] zawieszające postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług od importu samochodów marki R. Z akt sprawy wynika, że w związku z wydaniem przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzji zmieniających klasyfikację samochodów marki R (model) z kodu towarowego 8704 na 8703 i zmieniających wartość celną Naczelnik Urzędu Celnego wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. zmienił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od samochodu objętego zgłoszeniem celnym z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...] i określił jego wysokość na łączną kwotę 5.353 zł. Po uwzględnieniu kwoty VAT wykazanej w wymienionym powyżej zgłoszeniu celnym stwierdzono niedobór z tytułu tego podatku w kwocie 210,50 zł.
Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Spółki, decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek, utrzymując ją w mocy w pozostałym zakresie.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej Spółka wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę tę, zgodnie z właściwością, rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Go 946/07 – uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w postępowaniu dotyczącym podatku od towarów i usług organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania, umożliwiających temu organowi podjęcie decyzji co do stawki opodatkowania i wymiaru VAT.
Według Sądu organy rozpatrujące sprawę podatku od towarów i usług od importowanych przez Spółkę samochodów R, powinny dokonać tych ustaleń samodzielnie, jak też dokonać oceny zebranych dowodów. Sąd rozpoznający sprawę nie podzielił poglądu przyjętego przez organ w postępowaniu podatkowym, iż decyzja celna dotycząca klasyfikacji importowanego towaru według kodu PCN ma wiążący charakter dla określenia wysokości zobowiązania podatkowego.
Dyrektor Izby Celnej po otrzymaniu powyższego wyroku wraz z aktami, postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], wszczęte odwołaniem Spółki z dnia 22 grudnia 2003 r. - do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej importowanych przez skarżącą samochodów marki R. Jako podstawę zawieszenia postępowania Dyrektor Izby Celnej powołał art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zaś wskazał, iż decyzje organów celnych dotyczące klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów również zostały uchylone przez WSA, a po ponownym przeprowadzeniu postępowań organ celny uznał, iż przedmiotem importu były nie samochody osobowo – towarowe, czy ciężarowe lecz samochody osobowe. Decyzje organu celnego II instancji są przez R skarżone do WSA.
W związku z tym, zdaniem Dyrektora Izby Celnej jako organu właściwego także w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu tych samochodów, za zasadne należy uznać zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w kwestii odnoszącej się do ustalenia klasyfikacji taryfowej i wartości celnej przedmiotowych pojazdów.
Na powyższe postanowienie Spółka w ustawowym terminie złożyła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego błędną interpretację i w rezultacie bezpodstawne zawieszenie postępowania odwoławczego. Jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania bez zbędnej zwłoki.
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2008r., powołując się na przepisy art.216 § 1 w zw. z art. 201 §1 pkt 2, art. 221 oraz art.233 §1 pkt 1 w zw. z art.239 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim są toczące się przed WSA i NSA sprawy dotyczące klasyfikacji taryfowej importowanych pojazdów. Sprawy te dotyczą ustalenia, czy sporne pojazdy były samochodami osobowymi, czy też samochodami ciężarowymi, a ustalenie typu pojazdu ma kluczowe znaczenie, albowiem od tego zależy, czy pojazdy te będą objęte podatkiem akcyzowym – w myśl przepisów obowiązujących w dniu dokonania importu, wyrobem akcyzowym są tylko samochody osobowe.
W ocenie organu kolejną przyczyną powodującą konieczność zawieszenia postępowania jest fakt, iż decyzje w przedmiocie cła zawierają również odmienne, niż w zgłoszeniach celnych, określenie wartości celnej. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy z 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, podstawą opodatkowania w imporcie towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Nie można zatem w chwili obecnej – bez zakończenia spraw dotyczących klasyfikacji taryfowej oraz wartości celnej, w sposób prawidłowy określić podstawy opodatkowania.
W złożonej na to postanowienie skardze Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie art. 2 i art. 7 w związku z art. 45 Konstytucji przez naruszenie prawa Spółki do sądu; art.125 §1 Ordynacji podatkowej, tj. naruszenie zasady szybkości postępowania, przez nieuzasadnione zawieszenie postępowania podatkowego oraz naruszenie art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez jego niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż elementem decydującym o zawieszeniu postępowania na podstawie art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest wystąpienie zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne i prawne, dokonane w innej sprawie przez organ lub sąd. Zdaniem skarżącej oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie nie ma waloru zagadnienia wstępnego. Organ odwoławczy nie został bowiem w żaden sposób pozbawiony możliwości orzekania w sprawie odwołania skarżącej. Sądy administracyjne wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślały odrębność postępowań celnych i podatkowych oraz konieczność samodzielnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i samodzielnego dokonywania oceny materiału dowodowego przez organ podatkowy w sprawach związanych z opodatkowaniem importu, wyrażając pogląd, iż rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniach celnych nie mają wiążącego wpływu dla rozstrzygnięć, jakie mają zapaść w sprawach podatkowych.
Niedopuszczalne jest ograniczenie się przez te organy jedynie do skalkulowania należności podatkowych w oparciu o dane wynikające z decyzji celnych. W niniejszej sprawie losy decyzji organu celnego w żadnym razie nie stanowią zagadnienia wstępnego, a zawieszenie postępowania podatkowego narusza przepis art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i bezzasadnie je blokuje.
Skarżąca podniosła także, iż postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie trwa już prawie sześć miesięcy, co wskazuje na znaczne przekroczenie dwumiesięcznego miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, zaś brak zagadnienia wstępnego wskazuje na bezcelowe przedłużanie postępowania. Jednocześnie skarżąca twierdziła, że przez bezcelowe zawieszenie postępowania, organ odwoławczy zamyka jej także prawo do sądu – strona może bowiem zaskarżyć do sądu jedynie ostateczne rozstrzygnięcie organu podatkowego, a to nie może zapaść właśnie przez zawieszenie postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
W dniu 27 października 2008 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z następujących dokumentów: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Go1353/06 oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...],[...] - dotyczących klasyfikacji taryfowej spornego pojazdu. Na podstawie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd powyższy wniosek oddalił uznając, iż nie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga na postanowienie o zawieszeniu postępowania okazała się zasadna.
W myśl przepisu art.201 §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej Ordynacja podatkowa) organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania podatkowego w oparciu o ten przepis jest obligatoryjne, gdy wystąpi wskazane w nim zagadnienie wstępne.
Aby można było mówić o zagadnieniu wstępnym musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a także musi istnieć zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Związek z postępowaniem podatkowym musi być tego rodzaju, że bez tego rozstrzygnięcia nie jest możliwe załatwienie sprawy. Występowania takiego związku w niniejszej sprawie Sąd się nie dopatrzył, podzielając w tym zakresie stanowisko skarżącej.
Zawieszone zaskarżonym postanowieniem postępowanie podatkowe dotyczy zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od importowanych samochodów R. Jest to postępowanie całkowicie odrębne od postępowania celnego dotyczącego klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów. Z wydanego w dniu 13 listopada 2007 r. wyroku tut. Sądu (sygn. akt I SA/Go 946/07),uchylającego zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2004 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług od importowanych samochodów, wynika jednoznacznie, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe ma obowiązek dokonać samodzielnych ustaleń koniecznych do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania i podstawy opodatkowania, gdyż dopiero one pozwolą mu podjąć prawidłową decyzję co do wymiaru podatku od towarów i usług. Brak tych samodzielnych ustaleń był istotnym powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji.
Sąd rozpoznający skargę w niniejszej sprawie jeszcze raz chce zwrócić uwagę (co uczynił wcześniej Sąd orzekający w sprawie I SA/Go 946/07), na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 777/06, oddalający skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 3090/05). W orzeczeniu tym NSA wyraził pogląd, że organy podatkowe właściwe dla podatnika na podstawie art.11c ust.1 obowiązującej w chwili importu samochodów ustawy o VAT, są uprawnione do wydawania decyzji ustalającej podatek importowy od towarów i usług w prawidłowej wysokości, co oznacza, że nie są bezwzględnie związane co do przedmiotu i podmiotu opodatkowania decyzją organów celnych określających wysokość cła.
Odnosząc się natomiast do prawidłowości prowadzenia postępowania przez organ podatkowy w takich okolicznościach, jakie zaistniały w sprawach importu samochodów R, NSA zwrócił uwagę, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art.122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej i nie może być ona ograniczana w żaden sposób, chyba że przepis prawa wyraźnie tak stanowi. W rozważanej sprawie brak jest takich przepisów, które zwalniałyby organy podatkowe z obowiązku dochodzenia do prawdy obiektywnej ze względu na to, że w obrocie prawnym istnieje decyzja organów celnych dotycząca cła. W związku z tym obowiązek dowodzenia w tej sprawie nie może zostać ograniczony.
Skoro zatem, jak wynika z powyższych rozważań, w prowadzonym postępowaniu podatkowym organ powinien przeprowadzić samodzielne ustalenia i dokonać oceny zebranych dowodów, to brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż prawomocne rozstrzygnięcie wyrokiem sądu administracyjnego kwestii klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu przepisu art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, obligujące organ podatkowy do zawieszenia prowadzonego przez ten organ postępowania w przedmiocie podatku VAT - do czasu, aż nie zostanie prawomocnie zakończone postępowanie w sprawie celnej.
Stwierdzić należy, że przyjęta przez organ w zaskarżonym postanowieniu interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego narusza cyt. wyżej przepis art.201 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powodując tym samym, iż zawieszenie postępowania podatkowego uznane być musi za bezpodstawne.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 135, art.145 §1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je (wydane w pierwszej instancji) postanowienie o zawieszeniu postępowania. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 cyt. ustawy.
(-) Alina Rzepecka (-) Krystyna Skowrońska – Pastuszko (-) Jacek Jaśkiewicz