Uzasadnienie
Skarżący J.B. zgłaszając wniosek o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powołał się na to, że jest osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność obejmuje narządy ruchu. Wskazał, że samochód zakupiony za środki uzyskane w ramach kredytu jest mu niezbędny do pracy i funkcjonowania. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał ponadto okoliczności związane z wydaniem zaskarżonej decyzji, z czego wynika, że podatnik uważa za niesłuszne nieuwzględnienie przez organ podatkowy jego prośby o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej, chociażby z tej racji, że jest inwalidą. Działanie organu było nieterminowe, a odmowa rozłożenia na raty zmusiła skarżącego do zaciągnięcia kredytu komercyjnego na zapłacenie podatku. Jako swoje dochody skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę w wysokości 3.800 zł brutto oraz rentę w wysokości 969 zł. Wydatki miesięczne określił łącznie na kwotę 2.112 zł, w tym rata 931 zł jako spłata kredytu (50.000 zł) na samochód osobowy. Dodatkowo podał, że koszt obowiązkowego ubezpieczenia samochodu wynosi 2.500 zł rocznie.
Skarżący został wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., o dodatkowe dane niezbędne do zbadania jego sytuacji majątkowej. Dotyczyło to przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodów netto. Na powyższe wezwanie nie przedstawił żadnych dokumentów, składając pisemne oświadczenie, że nie może uczynić zadość temu wezwaniu dlatego m.in., że z ZUS nie otrzymuje od wielu lat potwierdzenia wypłaty świadczenia a wyznaczony przez Sąd termin jest za krótki na uzyskanie zaświadczeń. Powołał się też na to, że w dokumentacji sprawy, w której złożył skargę, są uwidocznione jego zweryfikowane przez organ dochody.
Postanowieniem z dnia 2 marca 2010r. (sygn. akt I SA /Go 576/09) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy.
Z uzasadnienia wynika, że podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie było niewykazanie jego oświadczeniem istnienia przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych. Treść złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przeświadcza, by sytuacja majątkowa skarżącego była tego rodzaju, że poniesienie jakiejkolwiek kwoty tytułem kosztów sądowych narazi go na niebezpieczeństwo niemożności zaspokojenia podstawowych – koniecznych wydatków. Dokumenty potwierdzające wysokość faktycznie wypłaconych skarżącemu kwot renty oraz wynagrodzenia za pracę, jak również wyciąg z rachunku bankowego byłyby miarodajnym dowodem obrazującym zdolności płatnicze skarżącego, ponieważ z nich wynikałoby, czy i w jakiej części skarżący byłby w stanie ponieść koszty sądowe. Zaniechanie przedstawienia tych dokumentów uniemożliwiło Sądowi dokonanie kategorycznych ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego.
Wskazano przy tym, że w aktach administracyjnych sprawy podatkowej brak wyciągu z rachunku bankowego, a wysokość wynagrodzenia netto jest informacją sprzed roku; przy czym wynika z niej, że dochody netto skarżącego wynoszą 3.420 zł miesięcznie.
W podsumowaniu referendarz stwierdził, że powyższe uzasadnia wniosek, że przy uwzględnieniu stałych obciążeń dochody skarżącego są wystarczające na pokrycie kosztów sądowych, na które na obecnym etapie postępowania składa się jedynie wpis od skargi.
Odpis postanowienia referendarza sądowego został doręczony skarżącemu w dniu 6 marca 2010 r. W przepisanym terminie 7 dni od tego doręczenia skarżący złożył sprzeciw. W motywach uzasadnienia skarżący kolejny raz nawiązał do zaskarżonej decyzji podając, że odmowa rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej pozbawiła go "całkowitego dochodu na okres jednego miesiąca (sierpień 2009 r.)". Konieczność zaciągnięcia kredytu na spłatę podatku, zdaniem skarżącego oznacza podwójne obciążenie go z tytułu tego podatku. Według skarżącego nie jest trafne uzasadnienie odmowy w świetle obecnej wysokości renty (waloryzowanej tylko raz do roku w marcu). Skarżący zarzucił, że nie jest brane pod uwagę jego inwalidztwo i wydatki z tym związane (rehabilitacja, leki, zabiegi), za które – ze względu na dochody – musi płacić.
Wskazał w końcu, że istnieje możliwość zakwalifikowania jego sprawy jako związanej ze stosunkiem pracy (art. 239 pkt 1 lit.d P.p.s.a.).
Sąd zważył:
W myśl przepisu art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw złożony przez skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. okazał się skuteczny, zatem postanowienie referendarza z dnia 2 marca 2010 r. utraciło moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu obecnie przez sąd, na posiedzeniu niejawnym.
Prawo pomocy obejmuje na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, o co wniósł skarżący. Zakres częściowy tego zwolnienia, zgodnie z art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a., dotyczyć może zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części.
Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Przyznanie prawa pomocy takiej osobie w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Z treści cytowanego przepisu wynika, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w tym zakresie. Okoliczności wskazane we wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie, czy to nastąpiło, należy do oceny sądu.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Argumentacja skarżącego nie sprowadzała się do rzetelnego przedstawienia rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej, była dość ogólnikowa i wywiedziona, co najmniej w części, z założenia, że zasadnicze znaczenie dla oceny jego sytuacji, również co do możliwości poniesienia kosztów sądowych, ma fakt inwalidztwa.
Sąd stwierdza, że sytuacji skarżącego nie można postrzegać tylko z takiej perspektywy. Zasadne natomiast jest dokonanie analizy w kontekście ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji dochodowej. Skarżący dysponuje aktualnie dochodami miesięcznymi w granicach czterech tysięcy złotych, natomiast jego miesięczne stałe wydatki (alimenty i raty z tytułu pożyczki zakładowej oraz kredytu na zakup samochodu oraz opłaty związane z utrzymaniem mieszkania) wynoszą 2.112 zł, zatem oscylują na poziomie połowy dochodów. Wspomnieć trzeba, że w sprzeciwie skarżący naprowadził tylko na ponoszenie wydatków związanych z rehabilitacją, zabiegami i zakupem leków, nie przedstawiając jednak jakiegokolwiek potwierdzenia co do ich rozmiarów czy wysokości. Trudno zatem uwzględnić je w ocenie dotyczącej sytuacji skarżącego.
W świetle powyższych ustaleń w pełni uprawnione jest uznanie, że skarżący może bez uszczerbku ponieść należne koszty sądowe - na obecnym etapie dotyczy to wyłącznie uiszczenia wpisu od skargi. Można bowiem przyjąć i będzie to ocena uwzględniająca warunki egzystowania skarżącego, że bez nadzwyczajnego ograniczania wydatków utrzymania koniecznego możliwe będzie uiszczenie tego wpisu i to z osiąganych na bieżąco dochodów; nie wnikając, czy skarżący ma możliwość dysponowania jakimiś innymi zasobami, jak np. oszczędności na koncie, lokata bankowa. Trzeba przypomnieć, że skarżący nie przedstawił na wezwanie Sądu informacji o swoich rachunkach bankowych oraz ewentualnych lokatach. Takie zachowanie skarżącego można dodatkowo ocenić w kontekście stwierdzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (w sprawie o sygn. akt II FZ 741/06), że "strona, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu – powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy".
Odnosząc się natomiast do zawartej w sprzeciwie sugestii o objęciu skarżącego określonym w art. 239 pkt 1 lit.d P.p.s.a. ustawowym zwolnieniem od obowiązku ponoszenia kosztów należy wskazać, że skarga została złożona w sprawie należącej niewątpliwie do kategorii tzw. spraw podatkowych. Nie może ona więc być zaliczona do spraw ze stosunków pracy, o których mowa w ww. przepisie. Ewentualny związek zobowiązania podatkowego ze stosunkiem pracy (w tym w szczególności z dochodami z tego tytułu) nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia.
Wobec stwierdzenia, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść w niniejszej sprawie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, Sąd na podstawie powołanych wcześniej przepisów art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.