Uzasadnienie
Skarżąca Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w wysokości 500,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie wniosła o przyznanie prawa pomocy. Z uzasadnienia tego wniosku oraz pisma procesowego skarżącej wynika, że wniosek ogranicza się do żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie podniosła, że nie posiada środków na uiszczenie żądanego wpisu, oświadczając, iż wobec toczy się wobec niej obecnie wiele postępowań egzekucyjnych, przez co nie może ona zaciągnąć żadnego kredytu. Majątek ruchomy został zajęty przez komornika sądowego oraz Urząd Skarbowy.
Ponadto, nie posiada bieżących środków finansowych na koncie, a cały wypracowany zysk przeznaczany jest na potrzeby egzekucji. Jego zdaniem obecna zła sytuacja spółki wynika z utraty zdolności finansowej spowodowanej brakiem zapłaty przez kontrahentów oraz z kryzysu gospodarczego. Wskazał, iż kapitał zakładowy wynosi 906.000,00 zł.
W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) spółka złożyła dodatkowe dokumenty w postaci odpisów miesięcznych deklaracji VAT-7 w podatku do towarów i usług za okres od września 2009 r. do lutego 2010 r. z których wynika, że co miesiąc wykazywała dostawę towarów i usług będącej podstawą opodatkowania w wysokości: wrzesień 2009 r. - 553.724 zł, październik 2009 r. - 55.579 zł, listopad 2009 r. – 902.955 zł, grudzień 2009 r. - 138.323 zł, styczeń 2010 r. – 122.625 zł, luty 2010 r. -123.567 zł; rachunków zysków i strat potwierdzających poniesienie straty z działalności gospodarczej za styczeń i luty 2010r. w kwocie 61.345, 39 zł oraz za cały rok 2009 w wysokości 1.437.728,85 zł; wyciągu z rachunku bankowego założonego w Banku potwierdzającego na dzień [...] kwietnia 2010 r. ujemne saldo (-1.806,41 zł) oraz wyciągu z rachunku w [...] ilustrującego listę blokad i zawieszeń z tytułu egzekucji na kwoty przekraczające 1.000.000 zł.
Po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw, wnosząc o uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, zaznaczając, że mimo, iż Spółka stara się uiszczać koszty finansowania przychodu, to nie oznacza to, że ma możliwości finansowania swoich wydatków.
Sąd zważył:
Instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania.
W myśl art. 260 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje, iż Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie czesiowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Użycie we wskazanym przepisie zwrotu "gdy wykaże" obarcza ciężarem dowiedzenia powyższych okoliczności stronę, która się o przyznanie prawa pomocy ubiega. Ponadto należy podkreślić, iż Sąd może a nie musi przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o wspomniany przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba. Niewątpliwie bowiem prawo pomocy ma w swej istocie stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu i służyć podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Z drugiej strony Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których zalicza się tez wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej.
W niniejszym sprawie Sąd wziął pod uwagę, że Spółka znajduje się w złej kondycji finansowej, co wynika chociażby z przedstawionego przez nią bilansu zysków i strat. Również wyciągi z kont bankowych przedstawiające ujemne saldo i potwierdzające zajęcia na poczet egzekucji dają podstawę przyjąć, iż skarżącą znajduje się na obecną chwilę w sytuacji, która nie pozwala jej uiścić przedmiotowego wpisu w pełnej wysokości.
Z drugiej jednak strony, Spółka wykazuje sprzedaż o wartości wielokrotnie wyższej niż należny wpis oraz regularnie finansuje koszty uzyskania przychodu, co nie tylko wynika z przedstawionych dokumentów, ale co również sama przyznała w podniesionym sprzeciwie. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej. Wydatki na koszty sądowe powinny być więc traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej.
Ponadto Sąd zauważa, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie może być ogólnie panujący kryzysy gospodarczy, na który powołuje się skarżąca. Taka przesłanka nie została bowiem zawarta w 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., a ocena sytuacji finansowej podmiotu, jest przez Sąd dokonywana w odniesieniu do każdego przypadku indywidualnie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz zasadę ponoszenia przez strony kosztów związanych z ich udziałem postępowaniu należy stwierdzić, iż skarżącą nie wykazała w sposób dostateczny, że nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem Sądu, sytuacja finansowa skarżącej pozwala przyznać jej prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu do skargi w wysokości przekraczającej 200 zł, a uiszczenie wpisu w takiej wysokości nie przekracza jej możliwości finansowych.
W tym stanie rzeczy na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd orzekł jak w sentencji.