Uzasadnienie
Skarżąca Spółka I sp. z o.o.– reprezentowana przez pełnomocnika doradcę podatkowego T.Z. - wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2010r. nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 1 lutego 2011r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł.
W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że w ostatnich dwóch latach Spółka została w znacznym stopniu dotknięta wpływami kryzysu na rynku wyrobów metalowych, co wiąże się ze znacznym spadkiem zamówień i w efekcie przyniosło "ujemne przepływy finansowe" w spółce. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 906.000 zł. Podano jednocześnie, że za okres od lipca do grudnia 2010r. spółka uzyskała dochody w wysokości 4.882 zł.
Na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Spółka złożyła dodatkowe dokumenty, w tym zestawienie przychodów i kosztów uzyskania za lipiec 2010 r. (przychody: 21.548 zł, koszty: 22.533 zł), sierpień 2010 r. (przychody: 23.156 zł, koszty: 31.473 zł), wrzesień 2010 r. (przychody: 96.720 zł, koszty: 100.724 zł) oraz zbiorczo za 4 kwartał 2010 roku (przychody: 155.261, koszty: 137.142 zł). Łącznie za całe półrocze spółka wykazała dochód w wysokości 4.822 zł. Złożono także opinię bankową zaświadczającą, że saldo na rachunkach bankowych spółki wynosiło 3.420,93 oraz, że rachunki te obciążone są zajęciami egzekucyjnymi na kwoty przekraczające 1.000.000 zł.
Po rozpoznaniu wniosku Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 marca 2011r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, iż skarżąca nie wykazała przesłanek zwolnienia od wpisu od skargi. Z przedstawionego przez spółkę obliczenia dochodu wynikało bowiem, że spółka comiesięcznie wykazywała sprzedaż o wartości wielokrotnie wyższej niż należne od niej koszty sądowe. Z przedłożonych dokumentów wynikało również, że spółka regularnie finansowała znaczne wydatki (koszty uzyskania przychodów za II półrocze 2010r. tj. 291.872 zł) oraz wykazała wprawdzie niewielki, lecz dodatni wynik finansowy. Wobec tego skarżąca ma możliwości finansowania swoich wydatków.
Na w/w postanowienie pełnomocnik skarżącej w ustawowym terminie skutecznie wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie wzięto pod uwagę, że wydatek poniesiony nie może być zrównany z wydatkiem zapłaconym. Koszty obciążające spółkę, nawet w ujęciu podatkowym rozliczane są bowiem memoriałowo a nie kasowo. Oznacza, to, iż zarachowanie wydatku jako koszt poniesiony nie zrównuje go automatycznie z wydatkiem zapłaconym. Ponadto wskazano, iż na spółce ciążą znaczne obciążenia podatkowe wynikające z wydanych przez organy podatkowe decyzji, które spółka skarży do Sądu Administracyjnego, a wszystkie wolne środki są egzekwowane na poczet tytułów wykonawczych wystawionych w związku z opisana sytuacją. Powoduje to brak możliwości opłacenia wpisu sądowego od złożonej skargi.
Sąd zważył:
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie sprzeciwu ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 246 § 2 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w istocie swej ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania.
Z drugiej jednak strony, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04 (niepubl.) podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z treści cyt. wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu.
Ponadto należy podkreślić, że zła sytuacja majątkowa osoby prawnej, która prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. W działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które wiążą się z koniecznością ponoszenia wydatków finansowych. Do takich zaliczają się również wydatki sądowe konieczne do dochodzenia swoich praw m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wydatki te należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej.
Inne potraktowanie kosztów sądowych oznaczałoby nieuzasadnione preferowanie jednych wydatków przed innymi. Zwolnienie w takiej sytuacji od kosztów sądowych prowadziłoby do kredytowania na uprzywilejowanych warunkach każdego, kto uzna, że wydatki związane stricte z bieżącą działalnością są bardziej istotne niż te, które służą ochronie interesów w postępowaniu przed sądem.
Mając na względzie powyższe rozważania, w oparciu o całokształt złożonych dokumentów, jak również okoliczności sprawy, w tym sytuację finansową i majątkową Spółki Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w części od opłat sądowych, a mianowicie od wpisu przekraczającego kwotę 1000 zł. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej comiesięcznie ponosi wydatki przekraczające wykazywane dochody. Skarżąca nie wykazała przy tym, by wartości ujęte w przedstawionym zestawieniu ("przychody i koszty za okres lipiec-grudzień 2010r." k.40) jako koszty uzyskania przychodów nie były faktycznymi wydatkami (np. odpisami amortyzacyjnymi). Także do sprzeciwu nie dołączono dokumentu potwierdzającego, że koszty uzyskania przychodu obejmowały również wartości ustawowo umniejszające dochód, a nie stanowiące wydatków w znaczeniu kasowym.
Skarżąca nie przedstawiła również odpisów deklaracji w podatku od towarów i usług, czym ograniczyła możliwość pełnego ustalenia zakresu prowadzonej działalności tj. wartości sprzedaży oraz nabywanych towarów i usług. Okoliczności te podważają twierdzenie skarżącej o braku pieniędzy na poniesienie wpisu. Przeciwnie, uprawniony jest wniosek, że skarżąca posiada możliwości pozyskania środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, podobnie jak posiada źródła finansowania wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Ponadto Sąd zauważa, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie może panujący kryzys gospodarczy na rynku wyrobów metalowych, na który powołuje się skarżąca. Taka przesłanka nie została zawarta w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a ocena sytuacji finansowej podmiotu jest przez Sąd dokonywana indywidualnie. Niewątpliwie, Sąd wziął pod uwagę, iż działalność finansowa Spółki nie przynosi znacznych zysków oraz że wobec Spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, które doprowadziły do zajęcia komorniczego posiadanych przez skarżącą środków na rachunkach bankowych, co pozwalało przyjąć, iż skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu w pełnej wysokości.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić iż skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, iż nie byłby w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości przekraczającej 1000 zł. W ocenie Sądu uiszczenie przez skarżącą wpisu w kwocie 1000 zł nie przekracza jej możliwości finansowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 4