Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2023 r. W.H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 20 marca 2023 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis niniejszego zarządzenia doręczono skarżącej 23 marca 2023 r.
Skarżąca pismem z [...] kwietnia 2023 r. wyjaśniła, że ma 77 lat i uszło jej uwadze dokonanie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W załączeniu przedstawiła dokument potwierdzający wysokość emerytury, co jej zdaniem mogłoby się przyczynić do zwolnienia od opłat sądowych.
Z uwagi na treść ww. pisma sekretariat WSA w Gorzowie Wlkp. zwrócił się do strony skarżącej o podanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy pismo z [...] kwietnia 2023 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi czy też wniosek o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem przyjęcia, że ww. pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
W odpowiedzi na wezwanie pismem z [...] maja 2023 r. skarżąca sprecyzowała swoje żądanie i wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni wskazała, że w wezwaniu z 20 marca 2023 r. nie doczytała o obowiązku uiszczenia wpisu. Podniosła, że ma 77 lat a po śmierci męża pogorszył się jej stan zdrowia, od 15 lat leczy się na nadciśnienie i bierze leki, co mogło skutkować przeoczeniem dokonania wpłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepisy art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: P.p.s.a) przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu, wniosek o jego przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Postanowienie o przywróceniu terminu bądź odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Należy podkreślić, że intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona zgodnie z treścią art. 87 § 2 P.p.s.a. w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się stany nadzwyczajne, takie jak np. problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, obłożna choroba (por. postanowienie NSA z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 752/13, ww.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11).
Sąd potraktował pismo skarżącej z [...] kwietnia 2023 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, bowiem właśnie brak dokonania tej czynności mógłby spowodować negatywne konsekwencje po stronie skarżącej w postaci odrzucenia skargi.
Sąd miał na uwadze także to, iż skarżąca nie dysponuje wykształceniem prawniczym, jej pisma wymagały sprecyzowania żądania, a zarówno z ich treści, jak i treści samej skargi wynika, że stronie zależy na rozpoznania jej sprawy przed sądem. Mając na uwadze konieczność zapewnienia konstytucyjnego prawa do sądu i w celu zapewnienia ochrony interesów procesowych skarżącej w ocenie sądu nieuprawnionym byłoby odrzucenie wniosku skarżącej jako niedopuszczalnego. Zasadą bowiem jest, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminowi nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 17/23). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie takie skutki by wystąpiły.
Sąd uznał, że skarżąca spełniła warunki formalne do przywrócenia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu skarżąca dokonała czynności, której uchybiła – przyjmując za nią złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i opisanie przez skarżącą okoliczności przemawiających za zwolnieniem strony od kosztów postępowania.
Odnosząc się do oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżąca skutecznie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy. We wniosku wskazała, iż takie czynniki jak: podeszły wiek, przewlekła choroba i pogorszenie się stanu zdrowia po śmierci męża, mogły przyczynić się do przeoczenia terminowego uiszczenia wpisu sądowego. Z doświadczenia życiowego wolno przyjąć, iż załamanie stanu zdrowia i leczenie przewlekłej choroby w znaczący sposób utrudnia wykonywanie bieżących czynności dnia codziennego, a tym bardziej czynności niecodziennych jak kontrolowanie postępowania sądowoadministracyjnego. Tym samym należy przyjąć, iż skarżąca ze względu na stan zdrowia nie uiściła w ustawowym terminie wpisu od skargi.
W związku z tym sąd uznał, iż w niniejszej sprawie został uprawdopodobniony brak winy w dokonaniu czynności procesowej, to jest spełniona została przesłanka wynikająca z art. 86 p.p.s.a.
Na podstawie art. 86 § 1, 87 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.