Uzasadnienie
W dniu 31 maja 2006 r. K.Y. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego oraz o zwrot podatku dochodowego za 1999 r.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny
W dniu [...] kwietnia 2005 r. skarżący wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot kwoty 23.142,90 zł z odsetkami od dnia 26 września 2001 r., informując jednocześnie, iż kwota nadpłaty wynika z faktu, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 14 marca 2005 r. orzekł, iż darowizny na działalność charytatywną kościołów są w całości objęte ulgą podatkową.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, ustalając iż zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za 1999 r. nie podlega zwrotowi, ponieważ zostało ono określone decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej nr [...] z dnia [...] września 2001 r., która została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej, a sądy administracyjne obu instancji oddaliły skargi K.Y..
W zakreślonym terminie skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 247 § 1 pkt 5 i 8, art. 247, art. 253a, art. 72 Ordynacji podatkowej.
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, nakazując temuż organowi, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wezwał skarżącego w trybie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej do złożenia wyjaśnień w jakim trybie należy potraktować wniosek – czy jest to wniosek o zwrot podatku, który nie ma podstawy prawnej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i Ordynacji podatkowej, bądź wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku, który powinien zostać rozpatrzony w trybie przepisów Ordynacji podatkowej o nadpłacie podatku.
Zgodnie z zaleceniem organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 23 listopada 2005 r. wezwał, na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, skarżącego do złożenia wyjaśnień w jakim trybie należy potraktować złożony wniosek – jako wniosek o zwrot podatku czy jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednocześnie zagroził skarżącemu karą pieniężną w kwocie 2.500,- zł (art. 262 § 1 Ordynacji) w przypadku niezastosowania się do wezwania.
W zakreślonym terminie skarżący udzielił odpowiedzi, iż zwraca się (w nawiązaniu do art. 72 i art. 74 Ordynacji) o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego oraz o zwrot tegoż podatku za 1999 r. "w aspekcie konstytucyjnym orzeczenia Izby Finansowej NSA z dnia 14 marca 2005 r.".
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując się na przepisy art. 165, art. 165a § 1 i art. 216 Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania, wskazując iż nie może być ono wszczęte, ponieważ nie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2001 r. nr [...] określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowym za 1999 r. Również niedopuszczalny jest administracyjny tryb postępowania w przedmiocie zwrotu podatku dochodowego, który nie ma podstawy prawnej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz Ordynacji podatkowej.
Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 30 stycznia 2006 r. W zakreślonym terminie skarżący złożył na nie zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i nakazanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie podatku dochodowego skarżącego za 1999 r. zapadła już decyzja ostateczna, obejmująca podatkową kwalifikację darowizny na działalność charytatywno – opiekuńczą Kościoła Rzymskokatolickiego, nie można w trybie zwyczajnym wszcząć postępowania podatkowego, aby w ten sposób dokonać ponownego rozstrzygnięcia w sprawie, co stanowi inną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania wskazaną w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Nadto, pomimo wezwania, organ nie otrzymał jednoznacznej odpowiedzi w jakim trybie wniosek powinie być rozpatrzony. Brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia przedstawionego przez podatnika żądania uniemożliwia wszczęcie postępowania podatkowego i uzasadnia tym samym odmowę jego wszczęcia.
Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 2 maja 2006 r., a w dniu 31 maja 2006 r. zaskarżył je do tut. Sądu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu K.Y. zarzucił naruszenie przepisów art. 247 § 1, art. 247, art. 253a § 1, art. 72 oraz art. 207 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Wskazał także, iż upatruje podstawę do uwzględnienia wniosku o zwrot podatku dochodowego za 1999 r. z uwagi na możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji w związku z uchwałą NSA z 14 marca 2005 r. Tym samym organ podatkowy winien wznowić postępowanie i dokonać zmiany lub uchylenia decyzji. Brak uwzględnienia prawa skarżącego do odliczenia dokonanych darowizn stanowi rażące naruszenie prawa. Nadto za zmianą decyzji przemawia ważny interes podatnika, w związku z czym naruszono art. 253a § 1 Ordynacji. Konsekwencją uchwały NSA jest nienależne pobranie i zapłata przez podatnika nadpłaconego podatku. Dodatkowo skarżący wskazał, iż w niniejszej sprawie nie przeprowadzono postępowania w sposób wnikliwy, a organy podatkowe winny w niniejszej sprawie wydać decyzje a nie postanowienia.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, dodając, iż z uwagi na brak możliwości ustalenia trybu w jakim należy rozpatrzyć wniosek podatnika nie przeprowadzono postępowania w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i innych trybach uregulowanych przepisami Ordynacji. Nadto nie wystąpiła żadna z przesłanek do wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności decyzji, ani nie nastąpiło naruszenie art. 253a § 1 i art. 72 Ordynacji.
Sąd zważył:
Skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej podniesionych. Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy procesowe w taki sposób, iż wszystkie wydane przez nie decyzja i postanowienia kończące postępowania w danej instancji musiały zostać uchylone, aby sprawa mogła zostać rozpatrzona od momentu złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 28 kwietnia 2005r.
Należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż zawarte we wniosku o zwrot nadpłaty żądanie zostało przez skarżącego sformułowane nieprecyzyjnie, a decyzja organu I instancji umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe przedwczesna, wobec czego zasadnie została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Poza opisanymi wyżej kwestiami Sąd uznał czynności obu organów podejmowane w niniejszej sprawie za wadliwe na tyle, iż naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W złożonym wniosku skarżący domaga się zwrotu 23.142,90 zł z odsetkami, nazywając tę kwotę także nadpłatą. Z podania można jednak wywnioskować, iż jest to kwota, którą skarżący uiścił w dniu [...] września 2001 r. na mocy decyzji Inspektora UKS w związku z nieuznaniem ulgi podatkowej z tytułu dokonanej przez niego darowizny dla kościoła. W tej sytuacji organ I instancji, zanim przystąpił do rozpatrzenia wniosku, winien był wezwać skarżącego do sprecyzowania żądania. Wezwanie to winno nastąpić jednak w trybie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), ponieważ nieprecyzyjne sformułowanie żądania wniosku jest brakiem formalnym tego wniosku, który strona jest obowiązana usunąć w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia. Jednakże organ odwoławczy w wydanej przez siebie decyzji kasacyjnej naruszył w/w przepis, jak przepis art. 155 § 1 cyt. wyżej ustawy nakazując organowi I instancji wezwać stronę do złożenia wyjaśnień. Wezwanie strony do złożenia wyjaśnień w trybie art. 155 § 1 nie może być stosowane na etapie usuwania braków formalnych wniosku, a już całkowicie niedopuszczalne jest grożenie stronie w przypadku jej niestawiennictwa grzywną z art. 262 Ordynacji podatkowej. Jedyną konsekwencją braku reakcji strony na wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku jest pozostawienie tegoż wniosku bez rozpatrzenia.
Wadliwie zobowiązany organ I instancji, równie wadliwie, zobowiązał skarżącego, ale nadesłana odpowiedź znowu niczego nie wyjaśniła. Należy w tym miejscu podkreślić, iż w odwołaniu od decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego skarżący powołał się na naruszenie przepisów dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji, zmiany decyzji i stwierdzenia nadpłaty. Zatem organ odwoławczy nakazując organowi I instancji ponowne rozpatrzenie sprawy winien zwrócić mu uwagę na powoływane przez skarżącego w odwołaniu przepisy. Organ I instancji winien natomiast, wzywając skarżącego do usunięcia braku formalnego wniosku, udzielić mu niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego – zgodnie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponieważ tego nie uczynił naruszył także ten przepis. Lektura złożonych przez skarżącego pism (wniosku, odwołania, zażalenia) wskazuje, iż podstawę do otrzymania kwoty 23.142,90 zł upatruje on nie tylko w stwierdzeniu nadpłaty, ale także w trybach nadzwyczajnych, a rolą organu podatkowego było wyjaśnienie mu przepisów w tym zakresie, wraz z pouczeniem go, iż tryby nadzwyczajne nie są w stosunku do siebie konkurencyjne.
Opisane wyżej wady postępowania doprowadziły do wydania wadliwych postanowień (przez organy obu instancji) odmawiających wszczęcia postępowania, a tym samym naruszających przepisy art. 165a § 1 i art. 233 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Odnośnie zarzutów zawartych w skardze, Sąd nie mógł stwierdzić naruszenia przepisów w niej wskazanych, albowiem organ odwoławczy w ogóle nie prowadził w tym zakresie postępowania, a zaskarżona decyzja jest decyzją o charakterze formalnym a nie merytorycznym. Dopiero organ I instancji, po wezwaniu skarżącego do sprecyzowania swoich żądań i wykonaniu tego wezwania przez K.Y., podejmie odpowiednie czynności lub przeprowadzi postępowanie w sprawie lub kilku sprawach – w zależności od sprecyzowanych przez skarżącego wniosków.
Zważywszy powyższe Sąd uznając, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił nie tylko zaskarżone postanowienie, ale także pozostałe orzeczenia dotychczas wydane w niniejszej sprawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę uiszczonego wpisu.
(-) Barbara Rennert (-) Krystyna Skowrońska - Pastuszko (-) Stefan Kowalczyk