Uzasadnienie
W dniu 26 września 2008r. U.K. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], a po wezwaniu jej do uiszczenia wpisu w kwocie 100zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - obowiązku uiszczenia w/w wpisu. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż sytuacja finansowa nie pozwala jej na uiszczenie powyższej kwoty, ponieważ z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w 2007r. uzyskała miesięczny dochód w wysokości około 3.500zł., a w 2008r. dopiero od jego połowy zaczęła osiągać dochód. Na jej utrzymaniu pozostaje dwoje studiujących dzieci i mąż, który nie pracuje. Nadto, niniejsza sprawa nie jest jedyną, ponieważ skarżąca skierowała do tut. Sądu także skargi na inne decyzje Dyrektora Izby Celnej.
Z dołączonych do wniosku dokumentów, jak i oświadczenia skarżącej wynika, iż wraz z mężem nie posiadają oni lokat bankowych ani żadnych środków finansowych na rachunkach bankowych. Nie są także właścicielami samochodu. Dochód z działalności gospodarczej skarżącej do końca listopada 2008r. wyniósł 62.534zł.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. wydanym przez referendarza sądowego skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 29 stycznia 2009 r.
W dniu 9 lutego 2009r. skarżąca (data nadania) wniosła odpowiadający warunkom formalnym sprzeciw od doręczonego postanowienia, w którym wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przyznanie jej prawa pomocy polegającego na zwolnieniu z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od złożonej skargi. Uzasadniając sprzeciw U.K. wskazała, iż odmawiając prawa pomocy Sąd nie uwzględnił, że w listopadzie jej działalność przyniosła 1.115,52zł straty, a w październiku dochód wyniósł zaledwie 279,06 zł. Miesięczne koszty utrzymania domu i rodziny przypadające na nią wynoszą około 2.500zł. kwestia stałych wydatków miesięcznych nie została w ogóle przez sąd uwzględniona. Podkreślił też, że na rachunku bankowym, którego kopię dołączyła do sprzeciwu, widnieje na koniec 2008r. debet w kwocie 57.974,10zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl przepisu art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem w niniejszej sprawie, skoro złożony przez skarżącą w dniu 5 lutego 2009r. sprzeciw został wniesiony skutecznie, postanowienie z dnia [...] stycznia 2009r. w całości utraciło moc, a Sąd jest zobowiązany do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Prawo pomocy obejmuje na podstawie art.244 §1 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co stanowi jego zakres całkowity w myśl art.245 §2 p.p.s.a. Zgodnie z art.245 §3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zgodnie z §4 cytowanego artykułu częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
Przepis art.246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny.
Z treści cytowanego wyżej przepisu wynika, iż ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej wniosek w zakresie przyznania tego prawa. Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. W oparciu o przedłożone przez nią dokumenty, jak i złożone oświadczenia należy przyjąć, iż skarżąca utrzymuje siebie oraz dwoje studiujących dzieci i niepracującego męża z działalności gospodarczej, z której przychody nie są regularne i mimo, iż w niektórych miesiącach są nawet większe, to inne miesiące charakteryzują się stratą. Wprawdzie wpis w niniejszej sprawie nie jest wysoki (100zł), ale nie można pominąć również faktu, iż postępowanie w tej sprawie nie jest jedynym wszczętym wskutek złożonych przez U.K. skarg na decyzje bądź postanowienia wydane przez organy administracji. Dla oceny kondycji finansowej skarżącej ma znaczenia także to, iż na jej rachunku bankowym na koniec 2008r. widniał debet w kwocie przekraczającej 50.000zł. W tej sytuacji należy przyjąć, iż uiszczenie wpisu nie mogłoby nastąpić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów orzekł jak w sentencji.