Uzasadnienie
W dniu 30 stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wpłynęło pismo Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2009 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 15 stycznia 2009 r. w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru (sygn. akt I SA/Go 933/08). Do powyższego wniosku zostało załączone pismo Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2009 r. będące wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyżej wymienionego wyroku z dnia [...] stycznia 2009 r.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu organ podał, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, o którym mowa, został przesłany do WSA w Gorzowie Wlkp. drogą faksową "już" w dniu 16 stycznia 2009 r. Również tego samego dnia na konto Sądu została przekazana opłata kancelaryjna w wymaganej wysokości 100 zł. W konkluzji organ stwierdził: "Tak więc przekazaną do Sądu korespondencję dotyczącą przedmiotowej sprawy należałoby uzupełnić wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku – złożonym w oryginale".
Sąd zważył:
Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej P.p.s.a.), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W sprawie ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru wyrok oddalający tę skargę został ogłoszony w dniu 15 stycznia 2009 r. Siedmiodniowy termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia biegł zatem do dnia 22 stycznia 2009 r.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy przyjąć, że swoje uprawnienia procesowe w zakresie żądania sporządzenia uzasadnienia wyżej wymienionego wyroku Dyrektor Izby Celnej zrealizował w formie pisemnej nadając na Poczcie w dniu 22 stycznia 2009 r. przesyłkę poleconą z pismem obejmującym wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie I SA/Go 933/08. Skuteczne zgłoszenie przedmiotowego wniosku nie mogło natomiast nastąpić za pośrednictwem telefaksu, chociaż tą drogą rzeczywiście nastąpiła transmisja danych w dniu 16 stycznia 2009 r. (o godz. 13.24). Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości wnoszenia pism do Sądu w tej formie. Wymieniony telefaks mógł zatem być potraktowany co najwyżej jako zapowiedź złożenia przez organ wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w dniu 15 stycznia 2009 r. w sprawie I SA/Go 933/08.
Również fakt uiszczenia opłaty kancelaryjnej w dniu [...] stycznia 2009 r. ze wskazaniem jej tytułu "za sporządzenie uzasadnienia do wyroku" nie miał znaczenia dla biegu terminu do zgłoszenia wniosku w rozumieniu art. 141 § 2 P.p.s.a.
Wobec uchybienia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoznać zatem należało zgłoszony w piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r. wniosek o przywrócenie tego terminu.
W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).
Wskazać trzeba, że przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanek negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Zgodnie z orzecznictwem sądowym do okoliczności faktycznych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się na przykład nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy mylne pouczenie o środkach zaskarżania. Natomiast jako przesłanki negatywne traktowane są m.in.: zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji, nieznajomość prawa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99).
Podkreślić przy tym trzeba, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002r., sygn. V SA 793/03). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny.
Z treści przepisu art. 87 § 2 P.p.s.a. należy wywieść, iż to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ocena braku winy w uchybieniu terminu należy do sądu i powinna uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne.
Jak zdaje się wynikać z wniosku o przywrócenie terminu, Dyrektor Izby Celnej brak swojej winy upatrywał w fakcie przesłania "drogą faksową już w dniu 16.01.2009 r." wniosku o sporządzenie uzasadnienia oraz uiszczenia w tym dniu opłaty kancelaryjnej w wymaganej wysokości 100 zł.
W ocenie Sądu organ tym sposobem nie wykazał jednak okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Według Sądu wskazane przez Dyrektora Izby Celnej okoliczności, w których doszło do uchybienia terminu są przejawem niedostatecznej staranności w jego działaniu i prowadzeniu własnych spraw. Organ na własne ryzyko, wbrew przepisom oraz dotychczasowej praktyce stosowanej przez niego, dokonał zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w nieodpowiedniej formie i tak podjęta czynność nie mogła odnieść pożądanego skutku. Niekorzystne konsekwencje takiego działania obciążają bezpośrednio stronę, a stanowiąc zawinione zaniedbanie, postępowanie takie nie może uzasadniać przywrócenia terminu.
Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.