Uzasadnienie
Skargą z dnia [...] września 2011 r. L.K. i W.K. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W złożonych odrębnie wnioskach skarżący zgodnie wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 19 i 21). Z zawartych w tych wnioskach oświadczeń o sytuacji rodzinnej, majątkach i dochodach skarżących oraz z przedstawionych dokumentów wynikało, że mieszkają razem i wspólnie wychowują dwoje dzieci (w wieku 17 i 13 lat). Są właścicielami domu mieszkalnego o powierzchni 102 m kw. Nie mają innego majątku, w tym oszczędności. Skarżąca L.K. oraz córka skarżących posiadają umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżący utrzymują się z renty skarżącego wynoszącej netto 498 zł miesięcznie oraz wynagrodzenia za pracę skarżącej w wysokości netto ok. 3.000 zł. Skarżący - obok normalnych kosztów utrzymania - spłacają raty kredytu mieszkaniowego w wysokości ok. 300 zł miesięcznie, ponoszą koszty dojazdu skarżącej do pracy (20 km w jedną stronę) oraz koszty zakupu leków w zmiennej wysokości. Z uwagi na rozpoczęcie sezonu grzewczego ponoszą koszty ogrzewania.
Ponadto L.K. od sierpnia do września 2011 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim wobec czego otrzymywała 80% wynagrodzenia. Skarżący wskazali również, iż nie zakupili jeszcze wszystkich książek do szkoły dla dziecka, bowiem koszt ich zakupu wynosi ok. 1190 zł.
Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z porównania sytuacji majątkowej skarżących oraz kosztów postępowania w niniejszej sprawie, nie wynika by poniesienie ich w pełnej wysokości mogło narazić skarżących na uszczerbek utrzymania koniecznego. Skarżący wprawdzie nie mają oszczędności, lecz nie jest to okoliczność samoistnie rozstrzygająca o konieczności uwzględnienia ich wniosku. Nadto stwierdził, że skarżący uzyskują, wprawdzie niewygórowane, lecz stałe dochody, a wskazywane przez nich dodatkowe wydatki (w tym rata kredytu oraz koszty zakupu leków) nie są na tyle znaczne by móc uznać, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bowiem jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest stosunkowo niski wpis od skargi, który - z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji - winien wynieść zaledwie 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.).
Na powyższe postanowienie skarżąca L.K. wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że choć osiągają z mężem stałe dochody to żyją na granicy ubóstwa. Mąż i dzieci są na jej utrzymaniu. Stwierdziła, że w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy nie uwzględnił kosztów kredytu w zakładzie pracy (wpływ na konto ok. 1700 zł), 2 pożyczek – jedna 500 zł z KZP, a druga 145 zł z zakładowego funduszu mieszkaniowego. Pominięto również znaczące koszty powrotu i dojazdu do pracy (ponad 40 km dziennie), konieczność korzystania z samochodu w załatwieniu codziennych spraw z uwagi na choroby narządu ruchu i rehabilitacji jej i jej współmałżonka. Dodatkowo L.K. wskazała, że ponosi dodatkowe koszty związane z dojazdem córki do szkoły.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania.
Zgodnie z regulacją art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata.
Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały przez skarżących spełnione. Uzasadniania to przede wszystkim ich trudna sytuacja rodzinna. Obarczenie skarżących ciężarem uiszczenia przedmiotowego wpisu zdaniem Sądu naraziłoby rodzinę skarżących na uszczerbek pogarszający ich sytuację finansową.
Dokonując oceny wniosku, Sąd uwzględnił możliwości zarobkowe skarżących, dostrzegając również fakt ich inwalidztwa. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżąca L.K. przebywała na zwolnieniu lekarskim, co znalazło odzwierciedlenie w osiąganych przez nią dochodach. Skarżący ponieśli również koszty w związku z posiadaniem dwójki dzieci w wieku szkolnym i rozpoczęciem przez nich roku szkolnego.
Nadto Sąd uwzględnił wydatki jakie skarżący ponoszą w związku z podjętymi zobowiązaniami, choć nie ulega wątpliwości, iż są to zobowiązania zaciągnięte dobrowolnie i nie mogą one mieć zasadniczego wpływu na ocenę zasadności wniosku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, oraz fakt, iż jedyną opłatą podlegającą obecnie uiszczeniu jest wpis od skargi, Sąd uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącym w postaci zwolnienia ich od uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.