Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 listopada 1999 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia 31 grudnia 1997 r. (...). Jako podstawę swego rozstrzygnięcia powołał art. 138 par. 1 ust. 1 Kpa w związku z art. 4 ust. 1, art. 17 ust. 4, art. 18 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, w związku z par. 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /t.j. Dz.U. 1995 nr 30 poz. 155/, w związku z art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./.
W uzasadnieniu Prezes GUC podał, że zgodnie z art. 289 kodeksu celnego sprawy wszczęte a nie zakończone przed dniem wejścia w życie tego kodeksu podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów dotychczasowych. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 3 grudnia 1996 r. został ujawniony na posesji przy ul. K. 20 w M.-Ś. samochód osobowy na niemieckich numerach rejestracyjnych marki Renault 11, rok prod. 1986, nr nadwozia (...), którego właścicielem był Marian C. zamieszkały na stałe w Niemczech. W trakcie prowadzonego dochodzenia ustalono, że Marian C. wprowadził w październiku 1996 r. przedmiotowy samochód na polski obszar celny w trybie nieudokumentowanej odprawy czasowej, sam zaś wyjechał do Niemiec gdzie w dniu 15 października 1996 r. czasowo go wyrejestrował.
W związku z naruszeniem zasad na jakich ww. samochód został wprowadzony na polski obszar celny, Dyrektor Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia 31 grudnia 1997 r. (...) wymierzył Marianowi C. należności celne, który pismem z dnia 6 lutego 1998 r. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji.
Po przeanalizowaniu akt niniejszej sprawy Prezes GUC uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Stosownie bowiem do postanowień art. 17 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo celne, samochody zarejestrowane za granicą mogą być przedmiotem czasowego przywozu, jeżeli przywóz jest dokonywany przez podmioty mające siedzibę lub miejsce zamieszkania za granicą. Przepis par. 15 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą przewiduje, że termin powrotnego wywozu lub przywozu środków przewozowych dopuszczonych do przywozu lub wywozu według odprawy czasowej uproszczonej upływa z dniem powrotnego wyjazdu za granicę lub powrotnego przyjazdu z zagranicy osoby, która zgłosiła środek przewozowy do odprawy celnej czasowej.
Z kolei zgodnie z art. 18 ustawy - Prawo celne, jeżeli w ustalonym terminie podmiot zobowiązany nie wywiózł z powrotem za granicę lub nie przywiózł z powrotem do kraju towaru będącego przedmiotem czasowego przywozu lub wywozu albo zostały naruszone inne warunki ustalone w odprawie celnej, odprawa taka staje się odprawą ostateczną, a podmiot ten jest zobowiązany do uiszczenia cła przywozowego i opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
W związku Prezes GUC uznał, że Marian C. naruszył warunki procedury odprawy czasowej, określone w par. 15 ww. rozporządzenia, wyjeżdżając do Niemiec i pozostawiając przedmiotowy samochód na polskim obszarze celnym. Prezes GUC podkreślił, że Marian C. w dniu 15 października 1996 r. wyrejestrował w Niemczech ww. samochód będący przedmiotem odprawy czasowej, naruszając w tym przypadku art. 17 ust. 4 ustawy - Prawo celne, który jako warunek objęcia pojazdu samochodowego procedurą odprawy czasowej wymaga, aby pojazd ten był zarejestrowany za granicą.
W niniejszej sprawie Marian C. do odwołania z dnia 6 lutego 1999 r. dołączył umowę sprzedaży. Dokument ten nie jest jednak wystarczającym dowodem potwierdzającym wywóz towaru za granicę. Dowodem takim nie jest również przysięga złożona w obecności notariusza w dniu 19 sierpnia 1999 r. nadesłana w związku z pismem organu odwoławczego (...) z dnia 30 czerwca 1999 r. Prezes GUC podkreślił, że dowodem wywozu towaru poza polski obszar celny mogą być dokumenty określone w par. 12 ww. rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, do nadesłania których Marian C. był wezwany w ww. piśmie organu odwoławczego, a którego to obowiązku nie dopełnił.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem, a w szczególności z art. 77 par. 1 Kpa, poprzez nie zebranie całego materiału dowodowego oraz wadliwe rozpatrzenie materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że w toku postępowania organ I instancji poczynił ustalenia nie odpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy, zaś organ II instancji nie dopatrzył się żadnych wad w tych ustaleniach. W szczególności organ II instancji pominął istotną dla sprawy okoliczność, że wprowadzony w październiku 1996 r. na polski obszar celny samochód został już w styczniu 1997 r. powrotnie wywieziony za granicę. W konsekwencji na polskim obszarze celnym pojazd ten znajdował się przez krótki okres. Tym samym, zdaniem skarżącego nie znajduje zastosowania par. 15 ust. 2 ww. rozporządzenia. Według skarżącego, brak było podstaw do przyjęcia, że wobec upływu terminu oznaczonego w odprawie czasowej, uzasadniałoby to dokonanie odprawy ostatecznej.
W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Prezes GUC podkreślił, że naruszenie przez stronę jednego z warunków odprawy celnej czasowej rodzi po stronie organu celnego obowiązek uznania takiej odprawy za odprawę ostateczną i wymierzenia należności celnych. Fakt naruszenia przez skarżącego warunków odprawy czasowej samochodu marki Renault 11 jest w niniejszej sprawie bezsporny i został w sposób wyczerpujący ustalony w postępowaniu karnym skarbowym (...), prowadzonym przed Dyrektorem Urzędu Celnego w K. i materiały tego postępowania ze względu na zasadę ekonomiki procesowej zostały wykorzystane do postępowania celnego.
Prezes GUC nadmienił, że w skardze skarżący zarzucił organom celnym I i II instancji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięcie tego, że przedmiotowy samochód osobowy marki Renault 11 został wyprowadzony z polskiego obszaru celnego. Prezes GUC zwrócił uwagę, że argumenty te podnoszone były przez skarżącego w trakcie postępowania odwoławczego. Do odwołania skarżący załączył bowiem umowę z dnia 1 czerwca 1997 r., potwierdzającą zdaniem Strony, sprzedaż samochodu w Niemczech Andreasowi S. Zdaniem Prezesa GUC, dokument ten nie może jednak stanowić dowodu potwierdzającego wywóz pojazdu z polskiego obszaru celnego, podobnie jak przysięga złożona w obecności notariusza, której tłumaczenie zostało przedstawione przez skarżącego. Zgodnie bowiem z par. 12 ust. 3 ww. rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą, w razie potrzeby udowodnienia powrotnego wywozu towaru za dowód mogą służyć w szczególności: 1/ zaświadczenia organu celnego lub innego organu administracyjnego państwa obcego, stwierdzające, że towar znajduje się za granicą, 2/ zapisy organów celnych państw obcych, dokonane w dokumentach odprawy celnej czasowej. W rozpatrywanej sprawie skarżący dokumentów takich nie przedstawił, mimo otrzymanego od organu odwoławczego wezwania z dnia 30 czerwca 1999 r.
W świetle powyższego, zdaniem Prezesa GUC, nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut podniesiony przez skarżącego, że organy celne błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy, a nie wywiezienie towaru z polskiego obszaru celnego w wyznaczonym terminie nie uzasadnia uznania odprawy celnej czasowej za ostateczną. Z uwagi na to, że odprawa celna czasowa samochodu marki Renault 11 nastąpiła w trybie nieudokumentowanym skarżący, chcąc wykazać, że towar został wywieziony z polskiego obszaru celnego winien przedstawić ww. dokumenty. Brak działania z jej strony nie może stanowić argumentu przemawiającego przeciwko organowi celnemu, który w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy wezwał skarżącego w piśmie z dnia 30 czerwca 1999 r. do przedstawienia m.in. poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dowodu rejestracyjnego samochodu, potwierdzającej, że po dniu zawarcia umowy kupna sprzedaży pojazd ten był zarejestrowany za granicą,.
Dowodu takiego skarżący jednak nie przedstawił. Prezes GUC zaznaczył, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawiła.
Nie można bowiem w takim przypadku założyć, ze przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach /wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1605/96 - nie publ./.
Zdaniem Prezesa GUC, nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie okres pobytu sprowadzonego przez skarżącego samochodu osobowego marki Renault 11 na polskim obszarze celnym. Istotnym i bezspornym jest natomiast fakt, że skarżący naruszył warunki odprawy celnej czasowej ww. pojazdu, pozostawiając go w Polsce i wyrejestrowując za granicą oraz to, iż nie przedstawiła dowodów potwierdzających jego wywóz.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Sądowa kontrola decyzji administracyjnych jest sprawowana pod kątem ich legalności, czyli zgodności z prawem, co wynika z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Z tego punktu widzenia zaskarżona decyzja nadaje się do utrzymania w mocy, chociaż częściowo z inną argumentacją niż podana w przez organ odwoławczy.
W myśl art. 17 ust. 4 ustawy - Prawo celne przedmiotem czasowego przywozu na polski obszar celny mogą być samochody osobowe, zarejestrowane za granicą, jeżeli przywóz jest dokonywany przez podmioty mające siedzibę lub miejsce zamieszkania za granicą lub podróżnych czasowo przebywających za granicą w związku z zatrudnieniem, studiami, działalnością naukowo-badawczą lub leczeniem, gdy w tym czasie przybywają do Polski na pobyt czasowy. Wywóz takiego środka transportu winien nastąpić na warunkach przewidzianych w par. 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru celnego i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. 1995 nr 30 poz. 155 ze zm./. Zgodnie z powołanym przepisem termin powrotnego wywozu lub przywozu środków przewozowych dopuszczonych do przywozu lub wywozu według odprawy czasowej uproszczonej upływa z dniem powrotnego wyjazdu za granicę lub powrotnego przyjazdu z zagranicy osoby, która zgłosiła środek przewozowy do odprawy celnej czasowej.
W przedmiotowej sprawie zostało ustalone, że skarżący wyjechał do Niemiec, pozostawiając samochód na polskim obszarze celnym. Ponadto jest faktem, że skarżący Marian C. w dniu 15 października 1996 r. wyrejestrował w Niemczech ww. samochód będący przedmiotem odprawy czasowej, naruszając w tym przypadku art. 17 ust. 4 ustawy - Prawo celne, który jako warunek objęcia pojazdu samochodowego procedurą odprawy czasowej wymaga, aby pojazd ten był zarejestrowany za granicą.
Nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie czas pobytu sprowadzonego przez skarżącego samochodu osobowego marki Renault 11 na polskim obszarze celnym. Skarżący zarzuciła w skardze, że Prezes GUC pominął istotną dla sprawy okoliczność, że wprowadzony w październiku 1996 r. na polski obszar celny samochód został już w styczniu 1997 r. powrotnie wywieziony za granicę. Istotnym jest bowiem fakt, że skarżący wyjeżdżając z Polski naruszył warunki odprawy celnej czasowej ww. pojazdu, pozostawiając samochód w Polsce i wyrejestrowując go za granicą, oraz to, iż nie przedstawił dowodów potwierdzających jego wywóz. W związku z powyższym należy podzielić stanowisko Prezesa GUC, że zasadne było uznanie odprawy celnej czasowej samochodu Renault 11 za odprawę ostateczną.
Zgodnie z art. 18 ustawy - Prawo celne, jeżeli w ustalonym terminie podmiot zobowiązany nie wywiózł z powrotem za granicę towar będący przedmiotem czasowego przywozu, albo zostały naruszone inne warunki ustalone w odprawie celnej, odprawa taka staje się odprawą ostateczną, a podmiot ten jest zobowiązany do uiszczenia cła przywozowego i opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Z powyższego wynika, że naruszenie przez skarżącego jednego z warunków odprawy celnej czasowej zrodził po stronie organu celnego obowiązek uznania takiej odprawy za odprawę ostateczną i wymierzenia należności celnych. Fakt naruszenia przez skarżącego warunków odprawy czasowej samochodu Renault 11 został w niniejszej sprawie w sposób wystarczający ustalony w postępowaniu karnym skarbowym (...), prowadzonym przed Dyrektorem Urzędu Celnego w K. i materiały tego postępowania ze względu na zasadę ekonomiki procesowej zostały wykorzystane do postępowania celnego.
Należy zaakcentować, że w skardze do NSA skarżący zarzucił organom celnym I i II instancji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięcie tego, że przedmiotowy samochód osobowy marki Renault 11 został wyprowadzony z polskiego obszaru celnego. Argumenty te podnoszone były przez skarżącego w trakcie postępowania odwoławczego, toczącego się przed Prezesem GUC. Do odwołania z dnia 6 lutego 1998 r. od decyzji organu I instancji skarżący załączył umowę z dnia 1 czerwca 1997 r., potwierdzającą sprzedaż samochodu w Niemczech swemu szwagrowi Andreasowi S. W nawiązaniu do zaprezentowanych zarzutów, Prezes GUC stwierdził w odpowiedzi na skargę, że dokument ten nie może jednak stanowić dowodu potwierdzającego wywóz pojazdu z polskiego obszaru celnego, podobnie jak przysięga złożona w obecności notariusza, której tłumaczenie zostało przedstawione przez skarżącego. Zauważył, że zgodnie z par. 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru celnego i kontroli celnej oraz poboru opłat, w razie potrzeby udowodnienia powrotnego wywozu towaru za dowód mogą służyć w szczególności: 1/ zaświadczenia organu celnego lub innego organu administracyjnego państwa obcego, stwierdzające, że towar znajduje się za granicą, 2/ zapisy organów celnych państw obcych, dokonane w dokumentach odprawy celnej czasowej.
Powołując się na ten przepis Prezes GUC doszedł do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie skarżący dokumentów takich nie przedstawił, mimo otrzymanego od organu odwoławczego wezwania z dnia 30 czerwca 1999 r.
W świetle powyższego, zdaniem Prezesa GUC, nie znajduje uzasadnienia zarzut podniesiony przez skarżącego, że organy celne błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy, a nie wywiezienie towaru z polskiego obszaru celnego w wyznaczonym terminie nie uzasadnia uznania odprawy celnej czasowej za ostateczną.
Kontynuując tę argumentację Prezes GUC stwierdził, że z uwagi na to, iż odprawa celna czasowa samochodu Renault 11 nastąpiła w trybie nieudokumentowanym, skarżący, chcąc wykazać, że towar został wywieziony z polskiego obszaru celnego winien był przedstawić wymienione wyżej dokumenty.
Z przedstawioną przez Prezesa GUC argumentacją nie sposób się zgodzić. Należy bowiem podnieść, że wspomniany przepis par. 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru celnego i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. 1995 nr 30 poz. 155 ze zm./ jedynie przykładowo wymienia rodzaje dokumentów, które może przedstawić strona w razie potrzeby udowodnienia powrotnego wywozu towaru, zaś o przykładowym wyliczeniu świadczy użyty zwrot "w szczególności", co wyraźnie wskazuje, że wymienione w cytowanym przepisie dokumenty nie są jedynymi możliwymi dokumentami, którymi strona może udowadniać powrotny wywóz towaru.
W świetle powyższych uwag należy uznać, że skarżący mógł również w inny sposób niż wymieniony w par. 12 ust. 3 ww. rozporządzenia udokumentować, że nie później niż w dacie swego powrotu za granicę wywiózł samochód Renault 11, a więc z zachowaniem terminu przewidzianego w par. 15 ust. 2 ww. rozporządzenia. Jest faktem jednak, że nie przedłożył takich dokumentów. Dołączona do akt umowa sprzedaży samochodu dokonana na terenie Niemiec i oświadczenie złożone przed niemieckim notariuszem dokumentują jedynie opisane w nich fakty. Nie wynika z nich jednak, że skarżący wywiózł samochód Renault 11 w dacie swego powrotu za granicę, a tego właśnie domaga się przepis par. 15 ust. 2 ww. rozporządzenia.
Należy zgodzić się z argumentacją Prezesa GUC w tej części, w której stwierdził, że brak działania ze strony skarżącego nie może stanowić argumentu przemawiającego przeciwko organowi celnemu. Wezwał on bowiem pisemnie stronę do nadesłania dokumentów, które mogłyby potwierdzić fakt wywiezienia towaru. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawiła.
Nie można bowiem w takim przypadku założyć, ze przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach /por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1605/96 - nie publ./.
W świetle powyższych uwag uznać należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak również analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy celne nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że organy celne nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W ocenie Sądu wniosek organów celnych wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowi naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się przedstawionymi okolicznościami prawnymi, oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.