Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 grudnia 1995 r. (...), wydaną na skutek wniosku Romualda M. z dnia 20 listopada 1995 r. o zaniechanie ustalenia i poboru podatku od towarów i usług, Urząd Skarbowy w Ch. orzekł ograniczenie naliczania i poboru podatku od sprzedaży używanych samochodów do wysokości 22 procent różnicy między ceną sprzedaży a ceną zakupu. Jako podstawa prawna zostały powołane przepisy art. 105 Kpa i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się decyzją ostateczną.
Decyzją z dnia 16 stycznia 1996 r. (...) Urząd Skarbowy w Ch. określił kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 7.661 zł za okres od maja do sierpnia 1995 r. liczoną z zastosowaniem stawki 18,03 procent od ceny sprzedaży samochodu. Jako podstawę prawną powołano art. 104 Kpa oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, art. 10 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 4 i art. 31 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./. W uzasadnieniu podkreślono, że korekty deklaracji za okres od maja do listopada 1995 r. nie mogą być uznane, ponieważ zostały sporządzone z naruszeniem art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, a zastosowanie ograniczenia poboru podatku może dotyczyć tylko transakcji sprzedaży zawartych po dniu wydania decyzji z dnia 4 grudnia 1995 r.
W odwołaniu podatnik wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji I instancji wskazując, że wysokość określonego w niej zobowiązania podatkowego jest liczona w inny sposób niż ustalony w decyzji z dnia 4 grudnia 1995 r. W uzasadnieniu podatnik podniósł, że w związku z ujawnieniem faktu zaległości podatkowej wystąpił z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku naliczania i poboru podatku od towarów i usług. Zaakcentował, że wobec treści decyzji z dnia 4 grudnia 1995 r. wniosek swój z dnia 20 listopada 1995 r. traktował jako załatwiony pozytywnie i uważał, że uzyskał decyzję dotyczącą zaległości podatkowej, albowiem z jej treści nie wynikało, jakiego dotyczy okresu.
Decyzją z dnia 18 grudnia 1996 r. (...) Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję pierwszej instancji z powołaniem się na fakt, że decyzja z dnia 4 grudnia 1995 r. dotyczy zaniechania poboru podatku, nie zaś zaległości podatkowych, a zatem do określenia kwoty zobowiązania podatkowego dotyczącego zaległości nie mogą mieć zastosowania zasady ustalone w tej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że na podatniku ciążył obowiązek składania deklaracji w zakresie podatku VAT oraz prowadzenia ewidencji zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług. Podatnik nie spełniał tych obowiązków, więc organ określił kwotę należnego podatku od dokonanych sprzedaży w czerwcu i lipcu 1995 r. Organ odwoławczy uznał, że skoro termin płatności podatku za wymienione miesiące minął przed dniem 4 grudnia 1995 r., to mogą go dotyczyć jedynie przepisy o zaległościach podatkowych. Organ stwierdził, że nie można było uznać deklaracji korygujących podatnika, gdyż zostały one złożone dopiero po przeprowadzeniu przez organ skarbowy kontroli.
W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do organu pierwszej instancji, zarzucając temu organowi naruszenie przepisów art. 8 i art. 9 Kpa. W uzasadnieniu podatnik przedstawił historię swojej działalności gospodarczej i perturbacji z organem podatkowym związanych ze sprawą spornego podatku oraz powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zaakcentował, że zobowiązanie podatkowe zostało dla niego ustalone w nieprawidłowej wysokości, bez uwzględnienia zasad ustalonych w decyzji z dnia 4 grudnia 1995 r. oraz bez potrącenia kwot opłaty skarbowej od umów kupna sprzedaży samochodów. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja jest pozbawiona sensu i logiki, ponieważ nie można żądać podatku wyższego od osiągniętego zysku, a także przerzucać znajomości przepisów prawnych na podatnika.
Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa w K. wniosła o oddalenie skargi podkreślając, że zasady określone w decyzji z dnia 4 grudnia 1995 r. o zaniechaniu poboru podatku nie dotyczą zaległości podatkowych powstałych przed datą jej wydania, stąd wysokość należnego podatku od towarów i usług ustalona została z zastosowaniem stawki 18,03 procent liczonej od ceny sprzedaży samochodów. W zakresie zarzutu dotyczącego nienależnie uiszczonych opłat skarbowych organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku obrotu używanymi samochodami, tylko umowy zawarte przez podatników podatku VAT w związku ze sprzedażą samochodu używanego nie podlegają opłacie skarbowej. Podlegają jej natomiast umowy sprzedaży zawarte ze skarżącym przez osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnicy bez wezwania przez urząd skarbowy zobowiązani są do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku. W tym samym terminie zobowiązani są składać deklaracje podatkowe /art. 10 ust. 1 ustawy o VAT/, zawierające rozliczenie podatku należnego, ustalenie zobowiązania podatkowego lub zwrotu różnicy podatku. Z treści art. 10 ust. 2 ustawy o VAT wynika, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy określi je w innej wysokości. Z powołanych unormowań art. 26 i art. 10 ustawy o VAT wynika, iż podatek od towarów i usług jest podatkiem samoobliczalnym przez podatnika. Jedynie w sytuacji, gdy obliczenie podatku lub zwrotu różnicy podatku zawarte w złożonej deklaracji jest nieprawidłowe może nastąpić ich korekta w drodze decyzji administracyjnej.
W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skoro skarżący zaprzestał uiszczania podatku należnego i składania deklaracji VAT - 7, to organ podatkowy był zobowiązany do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Wartość podatku należnego organ podatkowy przyjął zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1 i art. 31 ustawy o podatku od towarów i usług, według których podstawą opodatkowania jest obrót, zaś obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży towarów pomniejszona o kwotę należnego podatku. Jako kwotę należną z tytułu sprzedaży organ przyjął kwoty wykazane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, zaś należny podatek od towarów i usług obliczył przy zastosowaniu stawki 18,03 procent z art. 31 ustawy o podatku od towarów i usług.
Nietrafny jest zarzut skarżącego, że zobowiązanie podatkowe zostało dla niego ustalone przez organ pierwszej instancji w nieprawidłowej wysokości, bez uwzględnienia zasad ustalonych w decyzji z dnia 4 grudnia 1995 r. Należy bowiem zauważyć, że decyzja ta stworzyła nową sytuację prawną skarżącego jako podatnika, ma więc ona charakter konstytutywny i odnosi się wyłącznie do sytuacji, które nastąpiły po dacie wydania decyzji z dnia 4 grudnia 1995 r.
Należy również uznać za chybiony zarzut skarżącego pominięcia przez organ I instancji w podatku należnym opłaty skarbowej. Należy tu się zgodzić z organem odwoławczym, że skarżący odnośnie tego samego samochodu zawiera dwukrotnie umowy sprzedaży /pierwszy raz, gdy nabywa samochód, natomiast drugi raz gdy samochód odsprzedaje/. W pierwszej sytuacji umowa sprzedaży zawarta przez skarżącego z osobą fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej podlega opłacie skarbowej w myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./, w drugiej natomiast sytuacji umowa zawarta w związku ze sprzedażą samochodu używanego przez podatników podatku od towarów i usług nie podlega opłacie skarbowej w myśl art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. "a" powołanej ostatnio ustawy. W tym przypadku bowiem sprzedaż podlega rygorom ustawy o podatku od towarów i usług.
W odpowiedzi na zarzut skargi dotyczący znajomości prawa należy zwrócić uwagę, że podatnicy rozpoczynający wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług winni zapoznać się z regulacją dotyczącą tego podatku, która wynika z prawa powszechnie obowiązującego i prawidłowo opublikowanego. Rzeczą podatnika było zapoznać się z prawem, jeśli zdecydował się prowadzić działalność gospodarczą. Brak jest podstaw do wyłączenia skutków z powodu nieznajomości prawa przez podatnika /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 1995 r. SA/Kr 1911/94/
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego trzeba podkreślić, że stosownie do art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ nie każde uchybienie może skutkować uchylenie decyzji, lecz tylko takie, które miało wpływ na wynik sprawy. Reasumując więc uznać trzeba, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobody interpretacyjnej i nie naruszyły reguł interpretacyjnych ograniczając stosowanie powołanych przepisów do podanego wyżej znaczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organów podatkowych wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów uregulowaną art. 80 Kpa, a więc nie stanowi naruszenia prawa i znajduje potwierdzenie w zasadach doświadczenia.
Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z art. 107 Kpa. Kierując się przedstawionymi okolicznościami prawnymi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.