Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był par. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 lipca 1991 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego podatników osiągających przychody niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności gospodarczej /Dz.U. nr 64 poz. 276/. Na mocy tego przepisu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 18 maja 1990 r. w sprawie zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności gospodarczej /Dz.U. nr 35 poz. 203 ze zm./ nałożono w par. 5 ust. 2 pkt 2 na podatników korzystających ze zwolnienia obowiązek sporządzenia remanentu towarów handlowych, materiałów /surowców/ podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków zgodnie z zasadami wprowadzonymi w odrębnych przepisach. Powyższa zmiana rozporządzenia weszła w życie z dniem ogłoszenia, tj. z dniem 18 lipca 1991 r.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy wyżej opisany obowiązek może być zastosowany do podatników, którym okres zwolnienia upłynął 17 lipca 1991 r.
Jedną z podstawowych założeń wykładni prawa podatkowego jest zasada pewności i sprawiedliwości. Wyrazem pewności prawa jest nie tylko zasada jego jednolitego rozumienia i stosowania, ale również zdolność przewidywania, że podmioty dokonujące w nim zmian dostosują się do jednej z podstawowych zasad państwa prawnego, a mianowicie do zakazu działania prawa wstecz w sytuacji, gdy prawodawca nakłada na podatnika nowe obowiązki. Wsteczne działanie prawa podatkowego ma miejsce w sytuacji gdy ustawa odmiennie reguluje przeszłość z przynależnym jej stanem faktycznym w stosunku do okresu przed wejściem w życie np. rozporządzenia. Takim uregulowaniom można również zarzucić sprzeczność z konstytucyjną zasadą państwa prawnego, którego wyrazem jest między innymi zasada zaufania podatników do państwa oraz stanowionego w nim prawa, a także konstytucyjną zasadą ochrony własności /por. R. Mastalski, Wprowadzenie do prawa podatkowego, Warszawa 1995, str. 99 i 101/.
W świetle dotychczasowych rozważań, mając na uwadze zasady wykładni systemowej, niedopuszczalne było przyjęcie przez organy podatkowe, że na podatniku ciążył obowiązek sporządzenia remanentu w sytuacji, gdy zwolnienie dobiegło końca 17 lipca 1991 r., a nowe rozporządzenie zostało ogłoszone 18 lipca 1991 r. i z tą datą weszło w życie. Nowy obowiązek, co zresztą przyznaje Izba Skarbowa w zaskarżonej decyzji, nie był realnie możliwy do spełnienia przez podatnika w dniu 18 lipca 1991 r. Poza tym nowy obowiązek powinien mieć zastosowanie do zwolnień, których okres kończy się po dniu 18 lipca 1991 r. tak aby prawo podatkowe z nowymi wymaganiami nie działało wstecz.
Reasumując dotychczasowe rozważania należy uznać, że obowiązek sporządzenia remanentu wynikający z par. 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 maja 1990 r. w sprawie zwolnienia od podatków obrotowego i dochodowego podatników osiągających przychody z niektórych rodzajów nowo uruchomionej działalności gospodarczej /Dz.U. nr 35 poz. 203 ze zm./ obowiązującego w tym brzmieniu od 18 lipca 1991 r., nie ma zastosowania do podatników, którym okres zwolnienia upłynął 17 lipca 1991 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne powinny dokonać interpretacji przepisów cyt. rozporządzenia zgodnie z przedstawioną wykładnią i zachowaniem odpowiednich przepisów postępowania.
Biorąc pod uwagę przedstawione uchybienia Sąd, na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.