Uzasadnienie
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Celnego w K. postanowił zabezpieczyć poprzez zajęcie należności celne w kwocie [...] zł przypadające od nadesłanego z zagranicy dla Agencji Handlowej A towaru w postaci produkcji zdjęć i obrazów artystycznych w ilości 360 szt., o wartości [...] DEM.
W postanowieniu wskazano, że towar znajdujący się magazynie celnym prowadzonym przez Spółkę "B" z siedzibą w O. przy ul. [...] oddany zostaje pod nadzór tejże Spółce. Jednocześnie Spółka z o.o. "B" zobowiązana została do wydania towaru na każde żądanie urzędu celnego, niezbywania go, nieoddawania go do użytku innej osobie, właściwej w konserwacji i przechowywania mającego na celu uchronienie zajętego, towaru przed szkodą lub utratą.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 215 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. –Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z 1997 r. wraz ze zmianami), w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. –Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. Nr 75 poz. 802 z 2001r. wraz ze zmianami) oraz art. 1, art.2 pkt.2, art.3 pkt.2, art.5 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41 poz.365 z 2002r.) Naczelnik Urzędu Celnego w T. postanowił sprostować oczywistą omyłkę w/wym. postanowieniu z dnia [...] r. w ten sposób, że tam gdzie wpisana była "B" Sp. z o.o., została wpisana "C" Sp. Z o.o.
W uzasadnieniu postanowienia o sprostowaniu omyłki organ I instancji stwierdził, że w trakcie redagowania tekstu postanowienia o zabezpieczeniu należności celnych poprzez zajęcie towaru, na którym należności te ciążyły, popełniono oczywistą omyłkę pisarską, polegającą na wpisaniu niepełnej nazwy podmiotu prowadzącego magazyn celny. Wpisano wtedy "B" Sp. z o.o. z siedzibą w O. przy ul. [...], zamiast "C" Sp. z o.o. z siedzibą w O. przy ul. [...].
W zażaleniu na to rozstrzygnięcie Agencja Handlowa "A" G. M. we W. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Strona skarżąca upatrywała naruszenia norm prawa w obrazie art. 215 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja Podatkowa, albowiem – jej zdaniem – nie jest oczywistą omyłką pisarską taka pomyłka która w miejsce jednej firmy – "B" sp. z o.o. nakazuje wpisać nazwę firmy "C" sp. z o.o. wskazano, że w niniejszej sytuacji nie mamy do czynienia z omyłkowo wpisaną nazwą podmiotu gospodarczego, ale o de facto całkowitej zmianie merytorycznej prostowanej decyzji. Istnieje bowiem "B" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (nr rejestru handlowego [...] prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. Wydział VIII Gospodarczo Rejestrowy Krajowego Rejestru Sądowego), ale też istnieje "C" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (nr rejestru handlowego [...] prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. Wydział VIII Gospodarczo Rejestrowy Krajowego Rejestru Sądowego).
Zaakcentowano, iż nie można zatem dostrzec, że zaskarżane postanowienie prowadzi do merytorycznej zmiany orzeczenia, co zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem Naczelnego Sąd Administracyjnego winno skutkować uwzględnieniem niniejszego zażalenia.
Wskazano nadto, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia sprzecznie z dyrektywami w art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja Podatkowa nie daje możliwości skarżącemu do merytorycznego ustosunkowania się do okoliczności uznanych za udowodnione, albowiem uzasadnienie tegoż postanowienia wyjaśnienia powodów dla których uznano iż pomyłka w nazwie firmy jest pozorna, a ogólne stwierdzenie co do tego, że spełnione zostały przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa są dowolne i oparte na nazbyt pobieżnym zbadaniu niniejszej sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 233 §1 pkt 1, art.239, art.215 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. Kodeks celny Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że "B" Sp. z o.o., wpisana do rejestru handlowego [...] przez Sąd Rejestrowy w K. i "C" Sp. z o.o. (nr rejestru handlowego [...]) to dwa odrębne podmioty. Obydwie spółki mają ten sam adres: O., ul. [...], jednakże ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynika, że tylko jedna z nich, tj. "C" uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności usługowej jako agencji celnej (zezwolenie Prezesa GUC nr [...] z dnia [...]). Z zezwolenia wynika, iż agencja celna może tworzyć i utrzymywać magazyny celne, po uzyskaniu zgody dyrektora urzędu celnego.
Podniesiono, że Dyrektor Urzędu Celnego w K. pismem nr [...] z dnia [...] wyraził zgodę na prowadzenie przez agencję celną "C" magazynu celnego (regulamin magazynu celnego zatwierdzony został w dniu [...], a następnie w dniu [...]).
Wskazano, że z protokołów z kontroli Agencji Celnej "C" zlokalizowanej w O. przy ul.` [...], przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Działu Kontroli Składów Celnych i Agencji Urzędu Celnego w K.(m.in. w dniach [...]i [...], [...]- [...] i [...]- [...]) wynika, iż w magazynie celnym Agencji znajdował się między innymi 1 karton zawierający reprodukcję zdjęć i obrazów, których odbiorcą jest Agencja Handlowa A, złożony w magazynie celnym w dniu [...].
Zaznaczono, iż w postanowieniu nr [...] z dnia [...] w sprawie zabezpieczenia należności celnych poprzez zajęcie towaru wskazano, że towar znajduje się w magazynie celnym Spółki z o.o. B z siedzibą w O. przy ul. [...], której oddano towar pod dozór. Organ celny wpisując firmę B Sp. z o.o. popełnił błąd polegający na niewpisaniu w nazwie podmiotu, u którego towar został zabezpieczony liter " [...]", albowiem jak to wyżej wskazano towar znajdował się w magazynie celnym prowadzonym przez Agencję Celną C. Zdaniem organu odwoławczego organ celny nie mógł wpisać, że towar znajduje się w magazynie Spółki B, ponieważ Spółka ta nie posiadała magazynu celnego, a zatem należało uznać, że w opisanej sytuacji mamy do czynienia z oczywistą omyłką podlegającą sprostowaniu w trybie przepisu art.215 §1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej.
W pojęciu oczywistej omyłki, zgodnie z przyjętą wykładnią mieści się oprócz widocznego, wbrew zamierzeniu, niewłaściwego użycia wyrazu, mylnej jego pisowni, także widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów i taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Zaakcentowano, że zestawienie błędnej nazwy Spółki (B), wpisanej w prostowanym postanowieniu, z pozostałym tekstem postanowienia wskazuje, że prawidłowa nazwa podmiotu, u którego towar został zabezpieczony, to "C", bo tylko Spółka o takiej nazwie posiadała magazyn celny, a zatem wbrew twierdzeniom skarżącego, prostując omyłkę postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ celny I instancji nie doprowadził do zmiany treści merytorycznej postanowienia z dnia [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Agencja Handlowa "A" G. M. we W. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Zarzuciła organowi obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 215 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja Podatkowa, poprzez uznanie, że sprostowanie w treści wydanego przed ponad pięciu laty postanowienia Urzędu Celnego w T. z dnia [...] r. nazwy firmy, której został oddany pod dozór towar, jest prostowaniem oczywistej omyłki pisarskiej, w sytuacji gdy tak nie jest a w istocie jest to zmiana merytorycznej treści decyzji organu celnego, do której nie mają zastosowania przepisy Ordynacji Podatkowej dotyczące prostowania oczywistych błędów rachunkowych i oczywistych omyłek (tj. art. 215), zaś zmiana nazw firm, których dotyczy zaskarżone postanowienie nie jest oczywista i jako taka nie może być traktowana jako omyłka. Ponadto powtórzono argumenty zaprezentowane wcześniej w treści zażalenia na postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Niniejsza skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed dniem 01 stycznia 2004 r.. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia przedmiotowej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy powtórzyć, że "B" Sp. z o.o., wpisana do rejestru handlowego [...] przez Sąd Rejestrowy w K. i "C" Sp. z o.o. – nr rejestru handlowego [...] to dwa odrębne podmioty. Obydwie spółki mają ten sam adres: O., ul. [...]
Zgodnie z treścią art. 217 §1 pkt. 3 ustawy Ordynacja podatkowa postanowienie musi zawierać orzeczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu.
Art. 262 ustawy Kodeks celny, stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy – Ordynacja podatkowa.
Z kolei art. 133 ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że w postępowaniu stroną jest każdy, kto żąda czynności organu, do kogo czynność organu się odnosi lub czyjego interesu działanie organu choćby pośrednio dotyczy. Zatem Ordynacja podatkowa rozszerza pojęcie strony postępowania, dodając wzmiankę, że wystarczy, aby dotyczyło ono jej interesów "chociażby pośrednio".
W przedmiotowej sprawie, bez żadnych ku temu wątpliwości postanowienie Nr [...] z dnia [...] r. Dyrektora Urzędu Celnego w K. skierowane tytularnie do Agencji Handlowej A, było również skierowane do Spółki "B" z siedzibą w O. przy ul. [...], albowiem w sposób oczywisty na tą spółkę nakładało określone w jego treści obowiązki prawne. Spółka "B" została bowiem zobowiązana do wydania towaru na każde żądanie urzędu celnego, niezbywania go, nieoddawania go do użytku innej osobie, właściwej konserwacji i przechowywania mającego na celu uchronienie zajętego, towaru przed szkodą lub utratą.
Pod pojęciem wydanie orzeczenia, w tym przypadku postanowienia – użytym w art. 216 ustawy Ordynacja podatkowa należy rozumieć sporządzenie postanowienia (czyli jego napisanie i podpisanie) oraz skuteczne jego doręczenie (ewentualnie ogłoszenie). Wydawanie orzeczenia, stanowiącego załatwienie sprawy, należy bowiem rozumieć jako specyficzny proces, którego rezultatem musi być prawidłowe wprowadzenie orzeczenia do obrotu prawnego. Wymaga to poznania treści orzeczenia przez stronę, co następuje w wyniku prawidłowego doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia stronie. Niewystarczające jest w tym przypadku samo tylko sporządzenie orzeczenia.
Trzeba zwrócić także uwagę, iż nazwa Spółki "B" z siedzibą w O. przy ul. [...] (w tym brzmieniu) została w tym postanowieniu użyta dwukrotnie, a samo postanowienie – jak to wynika z rozdzielnika doręczeń zawartego na końcu tego rozstrzygnięcia – również zostało doręczone Spółce "B".
Z treści zapisów tego rozdzielnika wynika również to, że orzeczenie to nie zostało doręczone Spółce "C".
Z materiałów sprawy wynika jednoznacznie, iż prawidłowa nazwa podmiotu, u którego towar faktycznie został zabezpieczony, to "C", to tylko Spółka o takiej nazwie posiadała magazyn celny, a zatem jedynie ten podmiot mógł być adresatem obowiązków wymienionych w rzeczonym postanowieniu (stroną tegoż postępowania).
Mając na uwadze przedstawiony wyżej stan prawny i faktyczny należy stwierdzić, że postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. nie doręczono jednej ze stron, to jest Spółce "C", co oznacza, że nie mogło spowodować wobec Spółki "C" jakichkolwiek skutków prawnych.
Zgodnie z treścią art. 215 § 1 w zw. z art. 219 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanym przez ten organ postanowieniu. Tryb rektyfikacji orzeczeń administracyjnych, ustanowiony w w/wym. przepisie przewidziany jest dla nieistotnych wadliwości. Nie można z zastosowaniem tego przepisu zmienić takiego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie.
W szczególności, w drodze sprostowania nie można "naprawić" rozbieżności pomiędzy rozstrzygnięciem, a stanem faktycznym sprawy. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej decyzji.
Zatem stosownie do przytoczonej regulacji organ administracji może co prawda z urzędu sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe, ale jedynie wówczas, gdy błędy te mają charakter oczywistej omyłki, za taki zaś trudno byłoby uznać zmianę pisowni, jednego z adresatów postanowienia, jeżeli w wyniku tej zmiany mogło dojść – do czego faktycznie doprowadziło sprostowanie dokonane postanowieniem organu I instancji utrzymane zaskarżonym postanowieniem – do zmiany jednego z adresatów postanowienia, w konsekwencji od zmiany merytorycznej treści tego orzeczenia.
Wobec tego skoro z materiałów sprawy wynika, że postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. w ogóle nie zostało doręczone "C", to bez znaczenia są argumenty organu, że postanowienie to mogło dotyczyć jedynie "C" jako podmiotu posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności usługowej jako agencji celnej, gdyż w takim stanie rzeczy – jak już wyżej wspomniano – orzeczenie to nie mogło wobec tego podmiotu ("C") wywołać jakichkolwiek skutków prawnych.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T., a to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. wyżej ustawy.
W dalszym ciągu postępowania rzeczą organu celnego będzie – mając na uwadze wyżej przytoczone uwagi Sądu – przede wszystkim dokonanie oceny postanowienia Nr [...]z dnia [...] r. Dyrektora Urzędu Celnego w K., a następnie przeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego zmierzającego do konwalidowania wadliwego postanowienia.