Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie przyznania G. N. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że G.N. złożyła w dniu 15 maja 2006r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. We wniosku tym zadeklarowała użytkowanie dwóch działek rolnych o łącznej powierzchni 1,79 ha, oznaczonych literami A i B, położonych na trzech działkach ewidencyjnych o numerach 151/3, 152/3 i 93/6 w obrębie miejscowości W., gmina W.(powiat s., województwo ś.). W dniu 16 czerwca 2006r. G.N. złożyła zmianę do wniosku, w której dodała czternaście działek rolnych o łącznej powierzchni 7,21 ha, oznaczonych literami od C do O, położonych na czternastu działkach ewidencyjnych w obrębach R. i W. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z dnia [...], nr [...], przyznał G. N. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa który po jego rozpoznaniu podzielił stanowisko organu pierwszej instancji podnosząc, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.) warunkiem uzyskania płatności jest zgłoszenie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, będących w jego posiadaniu i utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.
W myśl art. 1 lit. B Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1187/2006 z dnia 3 sierpnia 2006r. ustanawiającego odstępstwo od rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 w odniesieniu do zastosowania jego art. 21 w niektórych państwach członkowskich, termin do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w 2006 roku został przedłużony do dnia 15 czerwca 2006r., natomiast wszelkie zmiany do wniosku polegające na dodaniu działek rolnych producent mógł zgłaszać do dnia 31 maja 2006r., o czym stanowi art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.
Ponieważ zatem G.N. złożyła zmianę do wniosku w dniu 16 czerwca 2006r., tj. po terminie 31 maja 2006r., zmiana ta nie mogła zostać uwzględniona. Organ nie uznał także za zasadny argumentu podniesionego w odwołaniu, zgodnie z którym powodem złożenia wniosku w późniejszym terminie było opóźnienie prac polowych spowodowane złym stanem zdrowia G. N. Organ podniósł, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, płatność przyznawana jest "na wniosek" producenta rolnego, co oznacza, że organ związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie w sprawie wydawane jest w oparciu o zgromadzone we wniosku dane, co uczynił organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając decyzje w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest związany przepisami prawa krajowego i unijnego, które nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej – zasadą konkurencyjności. Płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowiłyby rażące naruszenie prawa.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję G.N. podniosła, iż jej zdaniem powinna otrzymać płatności do wszystkich działek, które zgłosiła organowi w dniu 16 czerwca 2006r. Wskazała, że została błędnie poinformowana przez pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o możliwości złożenia korekty do wniosku (w związku z przedłużeniem terminu do składania wniosków), podczas gdy jej intencją było wycofanie pierwotnego wniosku i złożenie nowego, obejmującego wszystkie działki rolne. W ocenie skarżącej przedłużenie terminu do składania wniosków oznacza również możliwość składania zmian do wniosku w terminie przedłużonym, w przeciwnym bowiem wypadku doszłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej w rozpatrywanej sprawie decyzji prowadzi do wniosku, iż decyzja ta odpowiada prawu.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył w istocie prawidłowego ustalenia terminu do składania poprawek do wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz – w konsekwencji – stwierdzenia, czy złożenie poprawek przez skarżącą nastąpiło z zachowaniem tego terminu.
Problem powyższy wyłonił się w związku z wydaniem przez Komisję (WE) Rozporządzenia z dnia 3 sierpnia 2006r. nr 1187/2006 ustanawiającego odstępstwo od rozporządzenia (WE) nr 796/2004 w odniesieniu do zastosowania jego art. 21 w niektórych państwach członkowskich (Dz.U.UE.L.06.214.14).
W myśl przepisu art. 11 ust. 1 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18), rolnik ubiegający się o przyznanie pomocy w ramach systemu pomocy obszarowej może złożyć tylko jeden pojedynczy wniosek na rok. Zgodnie z art. 11 ust. 2 akapit 1 pojedynczy wniosek zostanie złożony w terminie ustalonym przez Państwo Członkowskie, lecz nie później niż do 15 maja, natomiast w myśl art. 15 ust. 1 akapit 1 i ust. 2 cyt. rozporządzenia po wygaśnięciu limitu czasu na złożenie pojedynczego wniosku, poszczególne działki rolne wraz z ewentualnie towarzyszącymi im uprawnieniami do płatności nie zadeklarowane w pojedynczym wniosku w celu otrzymania pomocy w ramach jakiegokolwiek systemu pomocy obszarowej, mogą być dodane do pojedynczego wniosku pod warunkiem że przestrzegane są wymogi w ramach stosownych programów pomocowych. Poprawki te, co do zasady, mają zostać pisemnie zadeklarowane właściwym władzom najpóźniej do 31 maja danego roku.
Jak wynika z art. 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia, poza przypadkami działania siły wyższej oraz sytuacjami wyjątkowymi, o których mowa w art. 72, złożenie wniosku pomocowego zgodnie z rozporządzeniem po wyznaczonym terminie (tj. po 15 maja) będzie prowadziło do zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby wniosek został złożony w terminie, natomiast jeśli opóźnienie wyniesie ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek nie zostanie przyjęty. Zgłoszenie poprawki do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie przewidzianym w art. 15 ust. 2 (31 maja) spowoduje zmniejszenie o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych, zaś poprawki do pojedynczego wniosku będą uwzględnianie wyłącznie, jeśli zostaną dokonane przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku.
W art. 1 powołanego na wstępie Rozporządzenia z dnia 3 sierpnia 2006r. nr 1187/2006 Komisja Europejska wprowadziła odstępstwo od powyższych zasad przewidzianych w art. 21 ust. 1 Rozporządzenia nr 796/2004, stanowiąc w tymże art. 1, iż zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy i nieprzyjmowania wniosków, o których mowa w tym artykule, nie stosuje się w odniesieniu do pojedynczych wniosków złożonych na 2006r. do właściwych organów do dnia 15 czerwca 2006r. Odstępstwo to dotyczy m.in. Polski.
Analiza powyższych uregulowań prowadzi do wniosku, że zgodnie z ogólnymi zasadami, przewidzianymi w art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, uwzględnienie wniosku może mieć miejsce jedynie w przypadku jego złożenia w terminie do dnia 15 maja bądź w ciągu kolejnych 25 dni kalendarzowych, a więc do dnia 9 czerwca. Ten sam ostateczny termin dotyczy możliwości złożenia poprawek do wniosku. Sankcja w postaci zmniejszenia płatności o 1 % na każdy dzień roboczy ma zastosowanie w przypadku złożenia wniosku po 15 maja (maksymalnie jednak do 9 czerwca, bowiem do tej daty wniosek może zostać w ogóle przyjęty), bądź w wypadku złożenia poprawek do wniosku po 31 maja (również jedynie do 9 czerwca).
Wskazane wyżej rozporządzenie nr 1187/2006, przyjęte w dniu 3 sierpnia 2006r., a obowiązujące od dnia następnego, wprowadziło odstępstwo od powyższych reguł, polegające na wyłączeniu zarówno sankcji polegającej na nieprzyjęciu wniosków złożonych po 9 czerwca, jak i polegającej na obniżeniu płatności o 1 % na każdy dzień – w stosunku do wniosków złożonych po 15 maja, a przed 9 czerwca. W obu tych przypadkach wyłączenie sankcji dotyczy jednak tylko wniosków, a nie poprawek, a nadto złożonych najpóźniej do dnia 15 czerwca. Wynika to z brzmienia art. 1 rozporządzenia nr 1187/2006, statuującego wyraźnie ściśle określone odstępstwo od przepisów art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 w postaci uwolnienia od wskazanych tam sankcji, nie przewidującego zaś przedłużenia terminu, jak to przyjął organ odwoławczy. Zgłoszenie przez skarżącą poprawek do wniosku w dniu 16 czerwca 2006r. organy zasadnie uznały jednak za spóźnione.
Na odmienną ocenę nie mogą mieć wpływu twierdzenia skarżącej o błędnym poinformowaniu przez pracownika organu w zakresie możliwości złożenia zmiany do wniosku, co jej zdaniem spowodowało, że zamiast wycofania wniosku i złożenia nowego, złożyła poprawki do wniosku, uznane następnie za spóźnione. Jak wskazano wyżej, rozporządzenie nr 1187/2006, wprowadzające przedmiotowe odstępstwo, przyjęte zostało w dniu 3 sierpnia 2006r., a zaczęło obowiązywać od 4 sierpnia 2006r., a zatem po upływie kilku miesięcy od czasu składania przez skarżącą wniosku, a następnie poprawek. Przed ich przyjęciem jedynymi znanymi terminami do złożenia wniosku i poprawek, do których należało się stosować, były terminy określone w rozporządzeniu nr 796/2004. Rozporządzeniem nr 1187/2006 wyłączono zaś jedynie, w związku z obiektywnie stwierdzonymi w danych państwach trudnościami, sankcje dla wniosków spóźnionych, lecz złożonych do dnia 15 czerwca 2006r.
Wobec powyższego, rozstrzygnięcie organów należy uznać za prawidłowe co do zasady, aczkolwiek należy zauważyć, że przyjęta przez organy jako data ostatecznego składania poprawek do wniosków data 31 maja jest datą błędną. Jak już wyżej podniesiono, zgodnie z art. 21 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004, zgłoszenie poprawki do pojedynczego wniosku dokonane po ostatecznym terminie przewidzianym w art. 15 ust. 2 (31 maja) spowoduje zmniejszenie o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności odnoszącej się do faktycznego wykorzystania rozpatrywanych działek rolnych, zaś poprawki do pojedynczego wniosku będą uwzględnianie wyłącznie, jeśli zostaną dokonane przed ostatecznym terminem złożenia pojedynczego wniosku. Ostatecznym terminem składania poprawek, którego przekroczenie powodowało nieuwzględnienie tych poprawek, był zatem (tak jak dla samego wniosku) dzień 9 czerwca. Uchybienie to jednak, jako niemające wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy p.p.s.a., nie mogło prowadzić do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.