Uzasadnienie
Z.P. 7 grudnia 2015 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie ponoszenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wskazał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z synem w wieku 19 lat i córką w wieku 22 lat. Jako posiadany majątek wykazał samochód ciężarowy o wartości 10.000 zł i samochody osobowe o wartości 8.000 zł oraz 600 zł. Skarżący oświadczył, że wszystkie auta są zajęte. Jako miesięczny dochód rodziny skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę w kwocie 1360,69 zł netto. Nie posiada oszczędności. Dzieci studiują, co wiąże się z dużymi wydatkami. Z otrzymywanego wynagrodzenia opłaca rachunki za telefon, prąd, wodę i opał. Nie posiada majątku, który mógłby spieniężyć celem opłacenia kosztów wpisu.
Postanowieniem z 17 grudnia 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek. Podniósł, że 2 marca 2015 r. skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnymi postanowieniami z 21 maja 2015 r. wydanym w tej sprawie, referendarz sądowy zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 50 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Referendarz sądowy podniósł, że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają - pogarszają sytuację materialną strony. W drugim wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie wskazano natomiast na żadne nowe, istotne okoliczności, które mogłyby prowadzić do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wskazał, aby jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu wobec tej, która była przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego przy wydawaniu postanowień z dnia 21 maja 2015 r.
Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Wniósł o uchylenie postanowienia i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia wpisu sądowego. Podniósł, że opisana we wniosku sytuacja majątkowa nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego swojej osoby i rodziny. Powtórzył okoliczności wymienione we wniosku. Zarzucił, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez wezwania strony do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz bez wyjaśnienia okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. Jednorazowe uiszczenie wpisu od skargi w znaczny sposób obciąży finanse skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że postanowienie wydane w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Stąd też kolejny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, złożony po uprawomocnieniu się poprzedniego postanowienia oddalającego takie żądanie, nie podlega odrzuceniu, tylko merytorycznemu rozpoznaniu. Co jednak istotne, kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wnioskiem nowym, ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 ustawy p.p.s.a. (stanowiącym, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne), czyli zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności (prawnych lub faktycznych) sprawy. Nie jest bowiem możliwe złożenie nowego wniosku dotyczącego kwestii już rozstrzygniętej. Zwolnienie od kosztów sądowych na skutek ponownego wniosku jest dopuszczalne, ale z uwagi na takie okoliczności, które powstały (wyszły na jaw) później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony.
Innymi słowy, przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 ustawy p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.
W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, jakie legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona.
W przedmiotowej sprawie prawidłowo referendarz sądowy podniósł, że w drugim wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie wskazano na żadne nowe, istotne okoliczności, które mogłyby prowadzić do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W istocie, skarżący nie wskazał, aby jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu wobec tej, która była przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego przy wydawaniu postanowień z dnia 21 maja 2015 r. Podane we wniosku z 7 grudnia 2015 r. jak i we wnioskach z 2 marca 2015 r. informacje co do sytuacji majątkowej, w tym dochodu z zatrudnienia, jak i sytuacji rodzinnej są tożsame. To w pełni uzasadnia twierdzenie referendarza sądowego, że brak jest podstaw do uznania, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem z 7 grudnia 2015 r., czyli w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.