Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: kolegium) decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej: prezydenta) z [...] r. nr [...] orzekającą o skierowaniu J. G., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat.: AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, CJC+E, C1, C1+E, D, D+E, D1,D1+E na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Kolegium wskazało, że [...] r. do organu wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej [...] w K. sygn. akt PR Pa [...] z [...] r. o skierowanie J. G. na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu tego wniosku prokurator wyjaśnił, pod nadzorem prokuratury prowadzone było postępowanie przygotowawcze PR [...] przeciwko J. G.. W toku tego postępowania został on zbadany przez dwóch lekarzy psychiatrów. Powołani biegli stwierdzili u w/w zespół zależności alkoholowej. Prokurator załączył do wniosku kopię opinii sądowo-psychiatrycznej. W jego ocenie, zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zdolność J. G. do kierowania pojazdami mechanicznymi może być ograniczona lub nawet zniesiona, co zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami stanowi podstawę do skierowania na badania lekarskie.
Wobec powyższego prezydent uznał, że wobec J. G. zaistniało uzasadnione podejrzenie co do stanu jego zdrowia mogące mieć wpływ na kierowanie pojazdami mechanicznymi. Podstawę wszczęcia postępowania w sprawie stanowił ww. wniosek prokuratora Prokuratury Rejonowej a także informacja prokuratora, że w toku postępowania karnego ww. został poddany badaniom sądowo-psychiatrycznym. Powołani dwaj biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili zgodnie u badanego objawy zespół zależności alkoholowej, co klinicznie przejawia się piciem wielodniowymi ciągam, utratą kontroli picia, występowaniem objawów abstynencyjnych, wystąpieniem zaburzeń charakterologicznych w postaci wzmożonego egocentryzmu, obniżenia uczuciowości wyższej, drażliwości, impulsywności, zaniku zainteresowań i planów życiowych, załamania linii życiowej, tendencji do obwiniania innych za swe niepowodzenia życiowe, obniżenie krytycyzmu.
Ponadto biegli stwierdzili, że J. G. w aktualnym stanie zdrowia wymaga ambulatoryjnego leczenia odwykowego. W takiej sytuacji, skoro odwołujący posiada prawo jazdy i jest kierowcą zawodowym, wskazano na konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego przez osobę, która może jednoznacznie stwierdzić, czy w tym konkretnym przypadku takie schorzenie (zespół zależności alkoholowej) może stanowić przeciwwskazanie do kierowania przez niego pojazdami. Rozpoznanie zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej samo w sobie wskazuje na istnienie wątpliwości co do stanu zdrowia odwołującego, a w konsekwencji na zasadność skierowania na badania lekarskie. Od dyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym opinia sądowo-psychiatryczna, dawała podstawę do tego, aby wzbudzić zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego.
Dalej organ wskazał, że jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, czyli m.in. osób posiadających prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Powyższe uregulowania wynikają z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1659 ze zm.).
Zatem dla stwierdzenia braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi u odwołującego nie są wystarczające orzeczenia przedłożone przez niego do odwołania, bowiem nie zostały one wydane przez uprawnioną jednostkę, czyli Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K.. Ponadto opinia pracodawcy, że odwołujący jest wzorowym pracownikiem pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Skargę na decyzję złożył J. G.. Wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie:
- - art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, których niewłaściwe zastosowanie doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, że w stosunku do skarżącego zachodzą podstawy do skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami;
- - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77, art. 8 k.p.a. oraz art. 107 i 108 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i właściwy całego materiału dowodowego w sprawie i niewzięcie przez organ administracji pod uwagę istotnych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ ograniczył się do stwierdzenia, zgodnie z którym "na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy", nie wskazując jakiego rodzaju są to zastrzeżenia. Nie wyjaśnił, na podstawie jakich dowodów uznał, że zdolność psychofizyczna skarżącego oraz zdolność ww. do kierowania pojazdami mechanicznymi mogą być ograniczone. Nie wyjaśnił, czy i z jakich przyczyn zachodzą przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Ustalenie przez organ, że istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony uzasadniające skierowanie jej na badania lekarskie na podstawie jedynego dowodu, tj. opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej na użytek innego postępowania - postępowania karnego, które nie dotyczyło przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tym bardziej w sytuacji gdy w opinii tej nie wskazano wprost na istnienie takich zastrzeżeń, jest zupełnie nieprzekonujące.
Skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest stwierdzenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy.
Skarżący jest zawodowym kierowcą od ponad dwudziestu lat, który nie był skazany za żadne przestępstwo drogowe. Ostatnie badania okresowe miał robione w lutym 2020 r. i są one prawidłowe. Gdyby w stosunku do jego osoby były podnoszone jakiekolwiek zastrzeżenia, pracodawca - M. w K. Sp. z o.o. z pewnością nie dopuściłoby go do pracy na takim stanowisku. Skarżący ma u pracodawcy wzorową opinię. Wobec jego osoby nie zachodzą żadne przeciwskazania zdrowotne do wykonywania pracy na powierzonym stanowisku, nie cierpi na żadne problemy natury psychologicznej. Nie istnieją żadne przeciwskazania psychologiczne do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a więc stanowisku bezpośrednio związanym z kierowaniem pojazdami. Nigdy nie spowodował wypadku drogowego, nigdy nie zatrzymano go za jazdę pod wpływem alkoholu. Prokurator zainicjował niniejsze postępowanie administracyjne, jak i cywilne postępowanie sądowe, ponieważ wprowadziła go w błąd żona skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.
Sądy administracyjne zostały wyposażone w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia, sąd bada ich zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, określanej dalej jako "p.p.s.a."). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja w pełni odpowiada przepisom prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 1212). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2016 r. I OSK 1051/16 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów.
Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia.
Nadto w zgodzie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
W przedmiotowej sprawie wniosek prokuratora wywołał skutek w postaci wszczęcia postępowania przez starostę, stosownie do art. 182 k.p.a. Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania były okoliczności wynikające z załączonej do tego wniosku opinii sądowo-psychiatrycznej. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii, u badanego stwierdzono zespół zależności alkoholowej, co klinicznie przejawia się piciem wielodniowymi ciągami, utratą kontroli picia, występowaniem objawów abstynencyjnych, wystąpieniem zaburzeń charakterologicznych w postaci wzmożonego egocentryzmu, obniżenia uczuciowości wyższej, drażliwości, impulsywności, zaniku zainteresowań i planów życiowych, załamania linii życiowej, tendencji do obwiniania innych za swe niepowodzenia życiowe, obniżenie krytycyzmu. Biegli stwierdzili, że ww. w aktualnym stanie zdrowia skarżący wymaga ambulatoryjnego leczenia odwykowego
Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami.
Twierdzenia skarżącego odnoszące się do tego, że wniosek prokuratora został oparty na informacjach pochodzących od jego żony, która wprowadziła prokuratora w błąd, nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek prokuratora został bowiem oparty na wiarygodnych dowodach z dokumentów w postaci opinii sądowo-psychiatrycznej, nie zaś jak sugeruje skarżący, na podstawie informacji pochodzących od skonfliktowanych z nim członków jego rodziny. Nie ma też znaczenia prawnego okoliczność, że została sporządzona w ramach innego postępowania.
Ponadto fakt, na który powołuje się strona w skardze dotyczący posiadania - z uwagi na bycie kierowcą zawodowym – aktualnych badań okresowych, nie zmieniają prawidłowości ustaleń organu. To, że strona posiada takie badania, nie dezawuuje w sposób automatyczny tego, że nie należało wystąpić ze stosownym wnioskiem do uprawnionego organu o wszczęcie postępowania w zakresie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ważkim w realiach niniejszej sprawy jest bowiem to, że aktualnie wyszły na jaw istotne okoliczności świadczące o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, czemu dowodzi opinia biegłych. Zważywszy na powyższe, w ocenie sądu, organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym stąd wynikających.
Sąd, a wcześniej organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, nie oceniają, czy skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne, czy nie, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. W tym celu wydano zaskarżony akt, by osoba kompetentna dokonała stosownych ustaleń. Jeśli skarżący jest zdrowy i sprawny, to będzie mógł dalej prowadzić pojazdy.
Ustaleń organów nie zmieniają zarzuty i argumentacja skargi na ich poparcie odnosząca się do bycia kierowcą przez okres ponad 20 lat, niepopełnienia przestępstwa drogowego, wzorowej opinii u pracodawcy. Okoliczności te pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji, bo ich potrzeby badania nie przewidują jednoznacznie brzmiące powołane wyżej przepisy ustawy, stanowiące podstawę prawną skierowania na badania lekarskie.
Zaznaczenia wymaga, że uprawnienie organu do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15). Stwierdzony przez opiniujących biegłych nałóg u skarżącego, może mieć wpływ na jego samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową, a w konsekwencji na bezpieczeństwo na drogach.
Zdaniem sądu, poprawność ustaleń organów oraz analiza zgromadzonego materiału dowodowego zaprzecza zarzutom skargi, że zaskarżoną decyzję wydano w warunkach naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie naruszono art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), ani art. 77 k.p.a. (obowiązek zebrania całego materiału dowodowego). Organy podatkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do wydania zaskarżonej decyzji oraz dokonały jego wszechstronnej i prawidłowej oceny, a przy tym właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Stan faktyczny i prawny sprawy zostały ustalone zgodnie z wymogami zawartymi w k.p.a., zaś dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Powyższe ustalenia i dokonana ocena znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.
Podsumowując, w niniejszej sprawie nie można zarzucić organom naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku