Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 131/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę S. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
W dniu 5 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego P. B. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz synem w wieku 25 lat. Skarżący oświadczył, że zarówno on jak i jego żona nie posiadają majątku. Jako majątek posiadany przez syna skarżący wykazał trzy mieszkania, dom rodzinny (bez wskazania ich wielkości oraz wartości) oraz dwa samochody (bez wskazania ich marki, roku produkcji oraz wartości). Skarżący wskazał, że jego oszczędności w kwocie 58.612,85 zł zostały zajęte w całości przez organy podatkowe. Skarżący oświadczył, że uzyskiwany przez niego zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 769,45 zł netto miesięcznie zajmowany jest na poczet zaległości podatkowych. Żona skarżącego z wynagrodzenia za pracę uzyskuje kwotę 3.000,00 zł netto miesięcznie, syn z wynagrodzenia za pracę i prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje w łącznie kwotę 2500,00 zł netto miesięcznie.
Skarżący oświadczył, że aktualnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie jest formalnie zatrudniony, posiada status osoby bezrobotnej, mieszka u osoby znajomej w zamian za pomoc w gospodarstwie rolnym. Skarżący wskazał, że z żoną posiada rozdzielność majątkową. Oświadczył, że koszty pełnomocnika zostały poniesione w całości z góry przed dokonaniem zajęcia jego środków finansowych, tym samym pomoc prawna nie generuje żadnych kosztów. Ponadto strona nie ma kredytów, pożyczek, rat leasingowych, alimentów, nie ponosi kosztów czynszu najmu lub dzierżawy.
Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie w części.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, w przypadku osób fizycznych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze przedstawione w złożonym wniosku okoliczności, informacje wynikające z akt sądowych, akt administracyjnych oraz przytoczoną regulację prawną, stwierdzić należy, że strona wnioskująca wykazała, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na opłacenie całkowitej kwoty wpisu od skargi kasacyjnej, którego wysokość stanowi kwotę 25.629,50 zł. Jednakże badając sytuację majątkową skarżącego przedstawioną w złożonym wniosku oraz wynikającą z akt administracyjnych nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że skarżący nie jest wstanie ponieść, chociażby części kosztów sądowych w tej sprawie, należy bowiem zauważyć, że w niniejszej sprawie strona uiściła opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz wpis od wniesionej skargi w kwocie 2.500 zł (prawomocnym postanowieniem starszego referendarza WSA w Kielcach z 17 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 131/16 skarżący został zwolniony od uiszczenia wpisu od wniesionej skargi ponad kwotę 2.500 zł).
Z powyższego można wnioskować, że oplata sądowa w wysokości 2.500 zł nie stanowi dla skarżącego nadmiernego obciążenia. Tym bardziej, że mimo wskazywania na problemy finansowe i brak dochodów skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz wyżywienie. Ponadto syn i żona skarżącego uzyskują stałe miesięczne dochody w łącznej kwocie 5.500,00 zł, syn jest właścicielem majątku - trzy mieszkania, dom oraz dwa samochody. Przy czym podkreślić należy, że nie ma znaczenia w tym zakresie okoliczność zawarcia przez małżonków umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, czy nieprowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego.
Na małżonkach ciąży bowiem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają, a nawet niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też, nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W postępowaniu przed sądami administracyjnymi ponoszenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie jest regułą, a zwolnienie od nich może nastąpić w sytuacjach wyjątkowych, co wynika z brzmienia art. 199 p.p.s.a. Ponadto należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.