Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 16 marca 2022 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z 5 stycznia 2022 r. nr [...] nakładającą na D. B. karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni, tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Organ ustalił, że 9 stycznia 2020 r. D. B., prowadzący działalność pod nazwą P.P.H.U. D. B., nabył używany pojazd marki Ford Fokus, nr rej. [...], nr VIN: [...], zarejestrowany na terytorium RP. Powołując treść art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U.2021.450 ze zm.) dalej "Pr.r.d.", wyjaśnił, że właściciel powinien zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni od jego nabycia. Trzydziestodniowy termin na zgłoszenie nabycia tego pojazdu upływał 8 lutego 2020 r., jednak do tego czasu jego właściciel nie zgłosił staroście tego faktu.
W związku z tym organ wszczął postępowanie administracyjne. W jego wyniku starosta wydał wymienioną na wstępie decyzję z 5 stycznia 2022 r. Kolegium wskazało, że do art. 140n ust. 1 ww. ustawy kary pieniężne w sprawach określonych w art. 140m – 140mb są nakładane w drodze decyzji administracyjnej. Z cytowanych przepisów wynika, że począwszy od stycznia 2020 r. starosta w przypadku stwierdzenia, że właściciel pojazdu nie dochował 30-dniowego terminu na zgłoszenie nabycia lub zbycia pojazdu, starosta zobligowany jest do nałożenia kary. Obowiązek zgłoszenia zbycia lub nabycia pojazdu ciąży bowiem na dotychczasowym właścicielu i na nowym właścicielu. Ustalając wysokość kary pieniężnej za niezarejestrowanie w terminie pojazdu organ uwzględnił zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 Pr.r.d.).
Następnie organ powołał treść art. 189f K.p.a. i stwierdził, że przepis ten przewiduje spełnienie w sposób łączny dwóch warunków - znikomość wagi naruszenia i zaprzestanie naruszenia prawa przez stronę. W przedmiotowej sprawie opóźnienie czasu wydania decyzji wyniosło 493 dni, więc nie można uznać, że uchybienie to było znikome. Ponadto D. B. nie wypełnił obowiązku i w ogóle nie zgłosił faktu nabycia spornego pojazdu organowi, a także kwestionował możliwość zastosowania wobec niego sankcji z art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d. Strona wypełniła obowiązek wynikający z art. 24 ust. 1 pkt. 2 ustawy o recyklingu pojazdów, ale naruszyła dyspozycję art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d. Instytucja zgłaszania nabycia pojazdu ma na celu m.in. poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów. Naruszenie tego obowiązku trudno zatem określić jako znikome naruszenie prawa.
W przypadku naruszenia obowiązku terminowego zgłoszenia nabycia, całkowity brak takiego zgłoszenia nie można określać jako zaprzestanie naruszenia prawa. To powoduje, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
W ocenie kolegium, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniami związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Możliwość jego zastosowania jest możliwa jedynie do terminów, które zostały uchybione w okresie obowiązywania stanu pandemii. Stan pandemii na terenie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał od 20 marca 2020 r., tak więc fakt naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d. poprzez zakup pojazdu 9 stycznia 2020 r. nie może być uzdrowiony w tym trybie.
Skargę na decyzję złożył D. B.. Wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji starosty zarzucił naruszenie:
- - art. 7 i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej, niewnikliwej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na niezasadnym uznaniu, że skarżący naruszył przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, skutkujące nałożeniem kary za brak zgłoszenia nabycia pojazdu w ciągu 30 dni od dnia jego nabycia, w sytuacji, gdy przed upływem trzydziestodniowego terminu do zgłoszenia jego nabycia pojazd został zdemontowany, co oznacza, że odpadła przesłanka zachowania powyższego terminu do zgłoszenia jego nabycia;
- - art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w realiach sprawy zachodziła konieczność zgłoszenia właściwemu staroście nabycia pojazdu w ciągu 30 dni od jego nabycia, w sytuacji, gdy z uwagi na fakt zdemontowania pojazdu przed upływem ustawowego terminu nabywca nie uchybił powyższemu terminowi, a konieczność dokonania ww. zawiadomienia odpadła;
- - art. 140mb pkt 2 Pr.r.d. poprzez jego niezasadne zastosowanie, w sytuacji gdy całościowa analiza stanu faktycznego sprawy nie pozwala na przyjęcie, że nabywca pojazdu zaniechał czynności nałożonych na niego przez ustawę, których konsekwencją jest wymierzenie kary, o której mowa w cytowanym przepisie.
W ocenie skarżącego mając na uwadze fakt, że przed upływem trzydziestodniowego terminu do zgłoszenia nabycia pojazdu doszło do jego demontażu i prawidłowego poinformowania przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu właściwy z uwagi na miejsce rejestracji pojazdu organ o jego demontażu, to w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ujawniono ostatnią czynność, która stanowiła przesłankę do wyrejestrowania pojazdu, a tym samym w ocenie skarżącego zgłoszenie zbycia pojazdu stało się całkowicie zbędne dla monitorowania stanu prawnego pojazdu. Całość dokumentów i wpisów ujawnionych w CEPiK pozwala w sposób niebudzący wątpliwości na ujawnienie ciągłości w przeniesieniu prawa własności danego pojazdu. Jego zbywca dokonał zawiadomienia o zbyciu pojazdu, przy czym dokonując tej czynności musiał przedłożyć właściwemu organowi kopię umowy sprzedaży, a dane kupującego z umowy odpowiadały danym wskazanym w zaświadczeniu o demontażu, z którego wynikało, kto jest właścicielem pojazdu.
Tym samym brak formalnego zgłoszenia nabycia pojazdu przez skarżącego nie doprowadził do sytuacji, w której uprawnione organy z uwagi na to zaniechanie nie byłby w stanie kontrolować ciągłości przenoszonego prawa własności, a do czego służy m. in. wdrożenie CEPiK. Z tego też powodu skarżący nie widział konieczności dokonywania dwóch odrębnych czynności, które w praktyce wykazałyby ten sam stan faktyczny odnoszący się do własności pojazdu.
Skarżący mając świadomość, że organ jest poinformowany o demontażu pojazdu oraz mając na uwadze treść przepisu 79 ust. 3 Pr.r.d. był przekonany, że pojazd od dawna jest wyrejestrowany. Tymczasem organ po ponad półtora roku wszczął postępowanie, w którym zarzucił skarżącemu naruszenie przepisów ustawy, a wymierzając karę pieniężną uwzględnił okres, przez jaki strona swojego obowiązku nie spełniła oraz powtarzalność naruszenia. Odniósł się tym samym do przesłanek, które nie były przez skarżącego zawinione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2021.137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2022.329 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na złożony przez skarżącego i kolegium wniosek w tym zakresie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei stosownie do art. 140mb pkt 2 Pr.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a ustawy, kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (art. 140n ust.
- 6) – przykładowo przepisy dotyczące ulg w spłacie kary.
Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny jest poza sporem. Skarżący 9 stycznia 2020 r. nabył używany pojazd marki Ford Fokus, nr rej. PZ 871EF, zarejestrowany na terytorium RP. Trzydziestodniowy termin na zgłoszenie nabycia tego pojazdu upływał 8 lutego 2020 r., jednak w tym terminie ani później właściciel nie zgłosił staroście tego faktu. Organ nie kwestionuje ponadto, że skarżący zezłomował nabyty samochód w dniu zakupu. Z tych względów zarzuty naruszenia art. 7 oraz art. 80 K.p.a. są niezasadne.
Skarżący podważa natomiast nałożony na niego obowiązek, a w konsekwencji możliwość zastosowania wobec niego sankcji wynikającej z zaskarżonej decyzji. Swoje stanowisko strona uzasadnia zezłomowaniem nabytego auta w dniu nabycia tj. przed upływem terminu wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d.
i poinformowaniem o tym fakcie właściwego starosty, stosownie do przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Stanowisko skarżącego jest nieprawidłowo. Obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d. jest bezwzględny i nie wskazuje na okoliczności wyłączające jego zastosowanie. Zarówno z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym jak i z przepisów ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów nie wynika, że zgłoszenie właściwemu staroście o zezłomowaniu pojazdu zastępuje obowiązek zgłoszenia jego nabycia. Są to dwa oddzielne obowiązki. Jak prawidłowo wskazało kolegium strona wypełniła obowiązek wynikający z art. 24 ustawy o recyklingu pojazdów, jednak nie wypełniła obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d.
Mając na uwadze powyższe organ był zobowiązany do wyciągnięcia konsekwencji z tak ustalonego stanu faktycznego i nałożenia kary pieniężnej.
Zdaniem sądu, organ dokonał prawidłowej kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, a w szczególności prawidłowo przyjął, że skarżący wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 Pr.r.d. nie zawiadomił w terminie nieprzekraczającym 30 dni starosty o nabyciu pojazdu - co wyczerpuje hipotezę statuowanej w art. 140mb pkt 2 Pr.r.d. normy sankcjonującej. Norma ta została w zaskarżonej decyzji prawidłowo skonkretyzowana. Zarzuty naruszenia wymienionych regulacji są zatem niezasadne.
W zakresie wymiaru kary organ dokonał prawidłowej analizy okoliczności sprawy z uwzględnieniem art. 140n ust. 4 Pr.r.d., który stanowi, że ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W sprawie kara pieniężna została ustalona na kwotę [...]zł, tj. w granicach najniższego progu. Organ zastosował więc zasadę miarkowania kary biorąc pod uwagę brak korzyści majątkowych osiągniętych z tego tytułu przez skarżącego, ale również zakres naruszenia ustawy, który organ określił obliczając dni, w których strona pozostawała w stanie niezgodności. Organ ponadto zwrócił uwagę na fakt, że nie było to pierwsze naruszenie.
Sąd stwierdza również, że organ rzetelnie przeanalizował okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 189f K.p.a., co było konieczne z mocy art. 189a § 2 K.p.a. wobec faktu, że ustawa Prawo o ruchu drogowym nie reguluje kwestii odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. W tym zakresie poddano ocenie możliwość zastosowania przewidzianego w powyższym przepisie odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji zaistnienia wskazanych tam przesłanek, a mianowicie w sytuacji, gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Nadto w myśl § 2 wspomnianego przepisu, w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
W ocenie składu orzekającego organ precyzyjnie i wyczerpująco przedstawił motywy, dla których uznał, że brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w oparciu o powyższy przepis. W sposób przekonujący wyjaśnił dlaczego przyjął, że przewinienia skarżącego nie można potraktować jako czynu znikomej wagi.
Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, czy nie), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Odnosząc się do płaszczyzny przedmiotowej naruszenia, organ odwoławczy podkreślił, że strona wykonała obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu z aż 493-dniowym opóźnieniem, zatem skala naruszenia prawa – w sytuacji, gdy zgodnie z ustawą obowiązek miał być wykonany w terminie nie dłuższym niż 30 dni – jest znaczna. Zachowywanie przez zbywców i nabywców pojazdów ustawowego terminu na zgłoszenie staroście faktu zbycia lub nabycia jest konieczne z perspektywy bezpieczeństwa i pewności legalnego obrotu pojazdami, a ustawodawca – przywiązując dużą wagę do aktualności danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów także dla potrzeb ruchu drogowego – postanowił zabezpieczyć wykonywanie przedmiotowego obowiązku poprzez wprowadzenie sankcji za brak jego wykonania lub wykonanie go po terminie – przewidując obowiązek organu nałożenia kary administracyjnej w wysokości od [...] zł do [...] zł. Skutkiem naruszenia przez stronę obowiązku terminowego zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu było to, że przez okres opóźnienia (który w niniejszej sprawie był bardzo długi – 493 dni) dane zawarte w ewidencji były nieaktualne.
Wagę naruszenia należy odnosić do celów ustanowionych przez ustawodawcę i wartości, które w danym przypadku, za pośrednictwem określonych obowiązków ustanowionych w przepisach, mają być chronione. Takimi wartościami na gruncie analizowanych przepisów są pewność i bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz sprawność (łatwość) identyfikacji aktualnego właściciela pojazdu przez zapewnienie aktualności Centralnej Ewidencji Pojazdów. Biorąc zatem pod uwagę cel, dla którego ustawodawca nałożył na zbywców i nabywców pojazdów obowiązek zgłoszenia zbycia lub nabycia pojazdu, należy stwierdzić, że sprawca deliktu niewątpliwie i w sposób długotrwały naruszył wartości chronione w tym przypadku przez prawo administracyjne, a waga naruszenia nie jest znikoma.
Dla odmowy zastosowania art. 187f K.p.a. w stanie faktycznym sprawy istotna jest ponadto okoliczność, że skarżący nie zaprzestał naruszania prawa. Należy zgodzić się z organem, że całkowity brak takiego zgłoszenia trudno określić jako zaprzestanie naruszenia prawa. W konsekwencji brak było przesłanek do odstąpienia nałożenia kary.
Zdaniem sądu, jako precyzyjna i niebudząca wątpliwości jawi się zawarta w uzasadnieniu decyzji organu analiza art. 15zzzzzn2 ustawy o Covid. Sąd podziela wnioski wynikające z tej analizy, wskazujące na brak przesłanek do zastosowania odnośnego przepisu w niniejszej sprawie.
Błędne jest natomiast powołanie przez kolegium art. 71 ust. 1 Pr.r.d. Okoliczność ta jednak nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ, treść uzasadnienia decyzji, a przede wszystkim brzmienie jej sentencji wskazuje na oczywista omyłkę kolegium w tym zakresie.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.