Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (kolegium) po rozpatrzeniu zażalenia W. Ż. na postanowienie Wójta Gminy Fałków z 16 października 2023 r. nr 3123.1.2023 w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z 31 lipca 2023 r. nr [...] w prawie wymiaru podatku rolnego, leśnego od nieruchomości na rok 2023 pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego dla W. Ż. oraz J. Z. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w K., postanowieniem z 8 marca 2024 r. nr [...], uchyliło postanowienie organu podatkowego
I instancji.
Kolegium ustaliło, że 13 marca 2023 r. organ podatkowy I instancji w F. wydał na imię W. Ż. decyzję [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego od nieruchomości na rok 2023 rok pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie [...]zł. Kolejno 31 lipca 2023 r. organ ten wydał decyzję nr [...] zmieniającą decyzję z 13 marca 2023 r. w ten sposób, że zmniejszył o kwotę [...]zobowiązanie podatkowe za rok 2023. Decyzja objęła opodatkowaniem przedmioty opodatkowania za miesiące od 1 do 7 2023 r. i została skierowana do strony W. Ż.. Kolejną decyzją z tego samego dnia nr [...] organ podatkowy w F. dokonał wymiaru podatku rolnego, leśnego od nieruchomości na rok 2023 rok pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie [...]zł na imię W. Ż. oraz J. Z.. Decyzja objęła opodatkowaniem przedmioty opodatkowania za miesiące od 8 do 12 - go 2023 r. i została skierowana do stron W. Ż. oraz J. Z..
W terminie do wniesienia odwołania, W. Ż. złożyła w organie podatkowym pismo, w którym wniosła o uchylenie decyzji w zakresie podatku od 1 sierpnia 2023 r. i przywrócenie stanu po jej zgłoszeniu z 8 lipca 2023 r. Wskazała, że wydana decyzja dla J. Z. jest oparta na nieprawdziwych faktach, co uprawnia do zawiadomienia prokuratury o poświadczeniu nieprawdy.
W ocenie kolegium pismo W. Ż. złożone w terminie do złożenia odwołania wyrażało zarzuty przeciw wydanej decyzji. Organ wskazał na treść art. 222, art. 220, art. 227 Ordynacji podatkowej określające sposób i termin wniesienia odwołania i stwierdził, że treść pisma W. Ż. oraz zachowany termin do wniesienia odwołania nakazywał Wójtowi Gminy F. przekazać akta sprawy wraz z odwołaniem do organu odwoławczego. Całkowicie chybione i naruszające ww. przepisy Ordynacji podatkowej a także przepis powołany w podjętym rozstrzygnięciu (art. 165 tej ustawy) było wydanie przez organ postanowienia z 31 sierpnia 2023 r w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji z 31 lipca 2023 r. nr [...]. Zdaniem Kolegium wskazany stan faktyczny nie uprawniał organu podatkowego I instancji do wydania w oparciu o art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej postanowienia o zawieszeniu postępowanie, tj.
- 2) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; zaskarżonego na obecnym etapie postanowienia.
Dodatkowo kolegium wskazało, że jako organ właściwy do rozpoznania odwołania, rozpozna pismo strony z 18 sierpnia 2023 r.
Na powyższe postanowienie J. Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie: art.
3. ust. 1 pkt. 1 i 2 u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię, i niewłaściwe zastosowanie; art. 233 § 1 pkt 2 a w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnej wykładni przepisów prawa materialnego opisanych powyżej; posiłkowo naruszenie zasad postępowania administracyjnego wymienionych i opisanych in fine pisma, w tym naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8, 10, 1 1, 12 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że wykonując kontrolę w trybie odwoławczym, organ stwierdził, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej było niezasadne, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie skarżącej organ pominął lub błędnie ocenił fakt, że przedmiotowa nieruchomość nie należy do spadku po S. J., lecz jest elementem spadku po J. P., co do którego postępowanie nie zostało przeprowadzone. Organ pomija też, że status samoistnego posiadacza nieruchomości przysługiwał M. T. J., bratu skarżącej. Z kontynuowanego posiadania J. Z. upatruje swój status podatnika. Wbrew twierdzeniu organu, rozstrzygnięcie sprawy o prawo własności nieruchomości w postępowaniu sądowym, której dotyczy opodatkowanie, jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W opinii skarżącej w realiach sprawy organ I instancji słusznie, w zgodzie z cytowanymi przepisami prawa i orzecznictwem sądowym zawiesił postępowanie podatkowe, z uwagi na nieustalenie kręgu spadkobierców. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca wskazała na wyroki sądów administracyjnych.
W piśmie procesowym z 6 sierpnia 2024 r. uczestniczka postępowania W. Ż. wniosła o oddalenie skargi. Wskazała m.in., że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wbrew twierdzeniom skargi, dotyczyły jedynie kwestii zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem dotyczył fragmentu postępowania i miały charakter formalny, nie merytoryczny. Nie dotyczyły ustalenia podatnika, ponieważ w tej sprawie sąd prowadzi inna sprawę pod sygn. I SA/Ke 250/24. W ocenie uczestniczki postępowania ponadto w sprawie brak jest zagadnienia wstępnego, ponieważ postępowanie spadkowe po M. J. nie ma jakiegokolwiek wpływu na toczące się postępowanie podatkowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Stwierdził, że skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia. Zażalenie na postanowienie organu
I instancji złożyła bowiem jedynie W. Ż..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie kolegium uchylające postanowienie organu I instancji o zawieszeniu wszczętego z urzędy przez ten organ nadzwyczajnego postępowania podatkowego.
Orzekając w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zarzuty skargi są niezasadne.
Ocena legalności zaskarżonego postanowienia wymaga przypomnienia, że organ I instancji wydał wobec skarżącej oraz W. Ż. 31 lipca 2023 r. decyzję nr [...] w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za miesiące od 8 do 12 – go 2023 r. Następnie organ ten 31 sierpnia 2023 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia ww. decyzji (nadzwyczajne postępowanie podatkowe).
Uwadze organu I instancji umknęło jednak, że W. Ż. od ww. decyzji wniosła odwołanie. Wprawdzie jej pismo z 17 sierpnia 2023 r. (k - 72) nie zostało zatytułowane "odwołanie", to jednak z jego treści wynika, że nie zgadza się z wydaną decyzją i wnosi m.in. o jej uchylenie w zakresie podatku od 1 sierpnia 2023 r. Co istotne, pismo to zostało wniesione w terminie do wniesienia odwołania (decyzja zostało doręczona skarżącej 3 sierpnia 2023 r., a pismo wpłynęło do organu I instancji 17 sierpnia 2023 r.) Należało je zatem potraktować, jak prawidłowo stwierdziło kolegium, jako odwołanie od decyzji z 31 lipca 2023 r. nr [...] i przekazać je, stosownie do art. 227 § 1 Ordynacji podatkowej, wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu, tj. kolegium.
O charakterze pisma nie decyduje bowiem jego nazwa, tytuł lecz zawarta w nim treść. Jak wskazuje się w orzecznictwie, każde pismo powinno być rozpoznane w takim trybie, który w najpełniejszym stopniu umożliwia uczynienie zadość zamieszczonemu wnioskowi strony zwłaszcza w sytuacji, gdy strona działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Jedynie bowiem w przypadku wątpliwości co do rzeczywistej treści żądania, organ mógłby wezwać stronę do sprecyzowania jego treści, udzielając jednocześnie stosownego pouczenia, jakie środki prawne w sprawie przysługują, jeżeli nie było ono wcześniej udzielone (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2003/21; dostępny na stronie internetowej CBOSA). Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie takie wątpliwości w stosunku do przedmiotowego pisma nie wystąpiły.
Wniesienie odwołania oznacza natomiast, że decyzja nie uzyskuje przymiotu ostateczności, co stanowi warunek sine qua non wszczęcia nadzwyczajnego postępowania podatkowego. Kolegium prawidłowo zatem stwierdziło, że wszczęcie przez organ I instancji takiego postępowania 31 sierpnia 2023 r. naruszało przepisy prawa. Skoro postępowanie to nie mogło zostać wszczęte i nie mogło być prowadzone, nie istniała również formalna możliwość jego zawieszenia.
W konsekwencji kolegium prawidłowo, stwierdzając brak formalnej możliwości w stanie faktycznym sprawy wydania przez organ I instancji postanowienia o zawieszeniu nadzwyczajnego postępowania podatkowego, wydało rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 233 § 1 pkt 2a w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej. Stosownie do powołanej regulacji organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym m.in. uchyla postanowienie organu pierwszej instancji w całości.
Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie mają zarzuty skargi, które koncentrują się na wykazaniu, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie przez sąd uzależnia rozpatrzenie sprawy podatkowej i wydanie decyzji. Jak wyżej wykazano bowiem kolegium uchyliło postanowienie organu I instancji o zawieszeniu postępowania z przyczyn formalnych. Nie oceniało natomiast merytorycznie przesłanki zawieszenia, na podstawie której organ I instancji zawiesił postępowanie, tj. przesłanki określonej w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organ w zaskarżonym postanowieniu nie stwierdził, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej było niezasadne, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Jeżeli w ocenie skarżącej zawieszenie postępowania podatkowego było zasadne z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w K., mogła złożyć wniosek o zawieszenie postępowania w postępowaniu odwoławczym (kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazało, że rozpozna ww. pismo strony jako organ właściwy do wniesienia odwołania). W takiej sytuacji kolegium byłoby zobowiązane do merytorycznego rozpoznania wniosku o zawieszenie postepowania podatkowego.
Odnosząc się do wniosku kolegium o odrzucenie skargi, sąd stwierdza, że jest on niezasadny. Oczywiście niewyczerpanie przez stronę skarżąca środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym czyni skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego niedopuszczalną, co skutkuje jej odrzuceniem (art. 52 § 1 w zw.
z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie jednak taka sytuacja nie wystąpiła. Niewyczerpanie środków zaskarżenia oznacza bowiem niewniesienie zażalenia, odwołania lub ponaglenia czy innych środków przewidzianych przez ustawę, przez żadną ze stron postępowania. Sytuacji tej nie wyczerpuje natomiast sytuacja, w której skarga została wniesiona przez stronę postępowania, która nie zaskarżyła rozstrzygnięcia organu I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone przez inną stronę postępowania (por. wyrok NSA z 8 marca 2005 r.,
OSK 1253/04, dostępny na stronie CBOSA).
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Sygn. akt I SA/Ke [...]