Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 marca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ", "SKO") utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza [...] i Gminy K. z 9 grudnia 2021 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec L. J. i J. J. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 28 października 2021 r. obejmującego należność w wysokości [...] zł. wynikającą z prawomocnego postanowienia z 25 sierpnia 2018 r. nr GN. 6830.3.2017 Burmistrza [...] i Gminy K. o ustaleniu kosztów postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu organ wskazał, że rolą zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427: ze zm), dalej jako "u.p.e.a.", jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym odnoszącego się bezpośrednio do obowiązków zobowiązanego; podstawy zarzutów zostały wymienione taksatywnie w art. 33 ww. ustawy i są to: nieistnienie obowiązku; określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia i dokumentu określonych w tej ustawie, przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; nadto błąd co do zobowiązanego; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; brak wymagalności obowiązku w przypadku: odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny.
Strona wskazała na zarzuty zawarte w art. 33 § 2a u.p.e.a. dotyczące nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego.
Zdaniem organu bezsporne jest, iż zarzuty na postępowanie egzekucyjne w administracji nie stanowią nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a tym samym w toku postępowania egzekucyjnego nie można kwestionować obowiązku określonego prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że należność podlegająca egzekucji powstała wskutek obciążenia skarżących kosztami postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 262 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; ze zm.). Postanowieniem z 25 sierpnia 2018 r. Burmistrz [...] i Gminy K. ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości położonej w Stadnickiej Woli, nakładając na zobowiązanych – L. J. i J. J. obowiązek zapłaty kwoty [...]zł.
Na to postanowienie zostało złożone zażalenie do SKO, które postanowieniem z 19 listopada 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 13 marca 2019 r. (II SA/Ke [...]) oddalił skargę na postanowienie organu. Tym samym postanowienie w sprawie kosztów postępowania rozgraniczeniowego jest prawomocne i stanowi podstawę do windykacji nałożonych na zobowiązanych należności pieniężnych. Dodatkowo organ podkreślił, że okoliczność zwolnienia zobowiązanych z kosztów postępowania rozgraniczeniowego stanowiła przedmiot postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 28 kwietnia 2020 r. (II SA/Ke [...]) przychylił się do stanowiska organów postępowania co do braku zasadności zwolnienia zobowiązanych z kosztów postępowania.
Na powyższe postanowienie L. J. i J. J. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucili przy tym naruszenie przy jego wydaniu:
1/błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, polegający na przyjęciu, iż postępowanie w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego było prowadzone rzetelnie i prawidłowo, a po jego zakończeniu istniała podstawa do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji;
2/błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, a polegający na przyjęciu, że zarzuty skarżących podnoszone są nieuzasadnione;
3/ art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności wyjaśniających niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto niedostateczne wyjaśnienie przez organ podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi twierdzili, że wszystkie zarzuty podnoszone w postępowaniu egzekucyjnym są uzasadnione i winny prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak zasadności dochodzonego roszczenia. Egzekwowanie należności od skarżących jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Odnosząc się do zarzutów twierdzili, że przyczyn wadliwości postanowienia jest bardzo wiele. Przede wszystkim zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W interesie skarżących nie leży ustalanie przebiegu granic, skoro zgodnie z treścią księgi wieczystej są oni właścicielami całej działki. Postępowanie rozgraniczeniowe zostało zainicjowane przez A. W. i J. W. w celu podziału działki należącej w mocy prawa w całości do skarżących.
W tej sytuacji żadne rozstrzygnięcie nie będzie dla nich korzystne albowiem zostaną oni pozbawieni części działki, która na dziś w całości należy do nich. Skarżący wobec lakoniczności postanowienia SKO nie wiedzą dlaczego ich zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym zostały oddalone. Organ ograniczył się do przytoczenia kilku przepisów prawa i powtórzenia argumentacji Burmistrza [...] i Gminy K., bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska. Organ nie pochylił się nad zasadnością naliczenia skarżącym kosztów. Skarżący uważają, że sam fakt, iż administracyjna droga w zakresie zwolnienia ich z kosztów postępowania rozgraniczeniowego została wyczerpana, nie musi prowadzić do tego, aby od nich koszty te egzekwować. W sprawie pominięto okoliczność, że działka już nie należy do skarżących. Obecnie jest własnością schorowanej córki, której sytuacja zdrowotna i życiowa zmusiła do tego, aby prosić opiekę społeczną o pomoc i wsparcie w codziennej egzystencji. To ona jest w tym momencie podmiotem wszelkich praw i obowiązków.
Podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko i przytaczając argumenty z zaskarżonego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym złożonym do tut. Sądu 10 sierpnia 2022 r. skarżący wyjaśniają okoliczności dotyczące podjętych działań i czynności przez Starostę Koneckiego i Burmistrza [...] i Gminy K. związanych z rozgraniczeniem działek nr [...] i [...] położonych w Stadnickiej Woli. Wskazują na błąd geodezyjny związany z wywłaszczeniem gruntów wsi S. W. pod koryto rzeczne. Na skutek wadliwych zapisów w ewidencji organ zdublował stany prawne i numery działek. Twierdzą, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek A. W. geodeta W. G. wykonał dokumentację, która nie była zgodna ze stanem faktycznym i prawnym.
Skarżący przedstawiają w sposób szczegółowy przebieg postępowania administracyjnego mającego na celu weryfikację danych w ewidencji gruntów i budynków; postępowania rozgraniczeniowego wszczętego w 2016 r. na wniosek małż. W. zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania; postępowania sądowego z powództwa małż. W. o ustalenie istnienia prawa, prawomocnie oddalającego powództwo; ponownego postępowania rozgraniczeniowego wszczętego w 2017 r. Zwrócili uwagę, że zarówno geodeci: W. G., R. O., jak i organy administracyjne pominęli w przeprowadzonych postępowaniach fakt istnienia 4 aktów własności ziemi z 1974 r., sporządzonych zgodnie z prawem i mających przymiot dokumentów urzędowych.
Skarżący szczegółowo przeprowadzili także analizę stanu prawnego dotyczącego nabycia własności nieruchomości poprzez tzw. "uwłaszczenie". Powołując się na wszystkie te okoliczności, czując się poszkodowanymi przez działania organów administracyjnych, skarżący wnoszą do sądu o zwolnienie ich od obowiązku zapłaty kwoty [...]zł. wraz z odsetkami. Dodali, że są osobami starszymi i schorowanymi i nie stać ich na zapłatę ww. kwoty.
Do pisma procesowego załączono szereg dokumentów w postaci kserokopii, m. in.: rejestru gruntów z 1966 r. wsi S. W., rejestru gruntów z 1980 r. wsi S. W., decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta i Gminy w K., wydanych przez Naczelnika Powiatu w K. aktów własności ziemi, protokołów przesłuchania strony, sprawozdania technicznego geodety W. G., szkicu podziału działki, decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu Stadnicka Wola, pisma do Burmistrza [...] i Gminy K..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z przywołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie dotyczące zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota niniejszej sprawy dotyczy więc wyłącznie kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego.
Zarzuty są podstawowym środkiem zaskarżenia przewidzianym wyłącznie dla postępowania egzekucyjnego i właściwym dla tego postępowania czynnościom prawnym lub faktycznym. Podstawy, wymogi formalne i tryb wnoszenia zarzutów reguluje art. 33 u.p.e.a., zaś sposób rozpatrzenia zarzutów, w tym rodzaje podejmowanych rozstrzygnięć stanowią przedmiot regulacji art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
- 1) nieistnienie obowiązku;
- 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
- a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
- b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
- c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
- 3) błąd co do zobowiązanego;
- 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
- 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
- 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
- a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
- b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
- c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. stanowi zaś, że wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Biorąc pod uwagę treść uzasadnienia wniesionych zarzutów i wskazaną nieprecyzyjnie (art. 33 pkt 1 i 3 u.p.e.a., zamiast art. 33 § 2 pkt 1 i 3 u.p.e.a.) podstawę prawną przyjęto w sprawie, że zarzuty oparte są na podstawie nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) i błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).
Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie aprobujące rozstrzygnięcie organu I instancji jest zgodne z prawem.
Burmistrz [...] i Gminy K. prawidłowo orzekł o oddaleniu zarzutów. Obowiązek zapłaty należności wynikającej z pkt 2 lit. "b" postanowienia Burmistrza [...] i Gminy K. z 25 sierpnia 2018 r. nr [...] (połowa wszystkich kosztów postępowania rozgraniczeniowego w kwocie [...]zł.) istnieje, nie wygasł i jest wymagalny. Nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał albo nie wydano orzeczenia nakładającego obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też takie orzeczenie zostało wydane, a następnie go uchylono, stwierdzono nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (tak WSA w Kielcach w wyroku z 23 czerwca 2022 r., I SA/Ke 173/22; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wystąpiłby w sytuacji, gdyby w tytule wykonawczym wskazany był zobowiązany, a czynności egzekucyjne podjęto by wobec innej osoby.
W niniejszej sprawie obowiązek został określony wobec skarżących zgodnie z treścią pkt 2 lit. "b" ww. prawomocnego i wykonalnego postanowienia Burmistrza [...] i Gminy K.. Postępowanie egzekucyjne wszczęto również wobec skarżących.
Sąd w tym miejscu zaznacza, że sprawa dotycząca kosztów postępowania rozgraniczeniowego była przedmiotem zarówno postępowania zażaleniowego w toku postępowania administracyjnego, jak i przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Prawomocnym wyrokiem z 13 marca 2019 r. (II SA/Ke 29/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę skarżących – L. J. i J. J.. Ponadto zakończyła się też prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2021 r. (I OSK 1781/20) Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa dotycząca odmowy zwolnienia skarżących z tych kosztów.
Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Związanie prawomocnym wyrokiem wiąże w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd, jak w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., II FSK 1014/19; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji, gdy zgodnie z art. 170 p.p.s.a. zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą (tak NSA w wyroku z 3 sierpnia 2021 r., II FSK 255/19; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dlatego kwestia prawidłowości ustalenia kosztów rozgraniczenia działek, jak też zwolnienia z tych kosztów nie może być ponownie badana w sprawie z uwagi na art. 170 p.p.s.a.
Ponadto, sąd zauważa, że kwestionowanie merytorycznej zasadności ostatecznej decyzji administracyjnej, czy też postanowienia na etapie postępowania egzekucyjnego nie może odnieść skutku. Jak wskazuje art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., II OSK 1583/18; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. jest postępowaniem wykonawczym wobec postępowania rozpoznawczego, zmierza do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym (tak WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 3 lutego 2022 r., I SA/Go 411/21; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiot badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej wyznaczony został treścią art. 29 § 2 u.p.e.a. i obejmuje wyłącznie kwestie: czy dany obowiązek objęty treścią tytułu wykonawczego podlega egzekucji administracyjnej, czy na podstawie wiedzy posiadanej przez organ egzekucyjny zachodzi prawdopodobieństwo bezskuteczności egzekucji oraz czy tytuł wykonawczy spełnia określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. wymogi formalne.
Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty dotyczące prawidłowości samego postępowania rozgraniczeniowego.
Podnoszone w tym zakresie zarzuty nie mogą być przedmiotem rozpoznawanej sprawy.
W kontekście uzasadnienia skargi, sąd ubocznie zauważa także, że z treści pkt 2 lit. "b" postanowienia Burmistrza [...] i Gminy K. z 25 sierpnia 2018 r. nr [...] wynika, że zobowiązanymi do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego są L. i J. małż. Joniec. I to skarżący jako zobowiązani mieli legitymację do wniesienia zarzutów. Skorzystali z tego prawa, jak i prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, inicjującej rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej. Tym samym nieuzasadnione są całkowicie argumenty dotyczące aktualnego właściciela działki – córki skarżących, która znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, tym bardziej że w dalszej części pisma wnoszą o zwolnienie ich przez sąd z ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Kontrolując podjęte w sprawie rozstrzygnięcia, sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organów w nich zaprezentowane oraz będące jego konsekwencją wnioski są prawidłowe.
W niniejszej sprawie, w ocenie sądu, organy dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego. Lektura akt sprawy pozwala uznać, że postępowanie prowadzone przez oba organy było wyczerpujące i wbrew zarzutom skargi nie naruszało art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, zawiera wszystkie elementy postanowienia wymienione w art. 124 k.p.a., w tym uzasadnienie faktyczne i prawne, ponadto uwzględnia normę art. 170 p.p.s.a. Z tych względów zarzuty skargi są niezasadne.
Skoro zarzuty te nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.