Uzasadnienie
Decyzją z 18 maja 2026 r., nr UP - [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zakład, organ) utrzymał w mocy własną decyzję z 13 marca 2026 r., nr [...].
W uzasadnieniu wskazał, że 12 marca 2025 r. wpłynął wniosek, w którym S. W. (skarżący) zwrócił się o umorzenie około połowy składki za luty 2025 r., podkreślając, że ta jest zbyt wysoka, by mogła być uregulowana. Argumentował, że opłacenie składki w podanej przez ZUS wysokości doprowadzi do problemów finansowych prowadzonej przez niego działalności oraz wpłynie niekorzystnie na zabezpieczenie jego podstawowych potrzeb życiowych.
Decyzją z 21 marca 2025 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją 28 kwietnia 2025 r., organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia około połowy części składek za luty 2025 r. Wyrokiem z 2 października 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 317/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Sąd wskazał na fakt, że w dniu wydania decyzji w I instancji składki za miesiąc luty 2025 r. były już wymagalne. W wyroku podkreślono, że zakład naruszył art. 61a k.p.a. - już na dzień orzekania przez organ nie istniała przedmiotowa przeszkoda do wszczęcia postępowania umorzeniowego, gdyż składka z dniem 21 marca 2025 r. stała się wymagalna i organowi przysługiwało uprawnienie do żądania jej zapłaty.
Następnie organ wydał decyzję z 13 marca 2026 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r., poz. 199; ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s.; skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego; skarżący nie wskazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; skarżący nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał na okoliczności i dane jakie posłużyły do analizy sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania oraz podsumował, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - działalność gospodarcza jest prowadzona i stanowiła źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz.
67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - wobec zaległości objętych niniejszym wnioskiem o umorzenie, tj. za 2/2025 nie wszczęto postępowania egzekucyjnego; nie było jednak oczywiste, że w toku przymusowego dochodzenia należności nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż istniała możliwość skierowania przymusowego dochodzenia należności do składnika majątkowego jakim jest wypłacane świadczenie rentowe, którego kwota 2.043,10 zł brutto (aktualnie bez potrąceń windykacyjnych) powodowała, że byłoby ono skuteczne; niniejsza zaległość została uregulowana wpłatami własnymi z 25 lutego 2025 r., 17 marca 2025 r. i 8 kwietnia 2025 r.
Z ustaleń własnych organu wynika, że:
- - skarżący jest współwłaścicielem ľ części nieruchomości gruntowej (teren budowlany) o powierzchni 0,0750 ha; współwłaścicielem ľ części nieruchomości gruntowej (plac zabudowany budynkiem mieszkalnym drewnianym o powierzchni 150 m2 i budynkiem gospodarczo-garażowym murowanym o powierzchni 61,80 m2) o powierzchni 0,1384 ha; jest współwłaścicielem ľ części nieruchomości gruntowej (działka gruntu zabudowana) o powierzchni 0,0729 ha; jest właścicielem nieruchomości gruntowej (nieruchomość rolna) o powierzchni 7,6318 ha; jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej (teren mieszkaniowy) o powierzchni 0,0064 ha; jest właścicielem nieruchomości gruntowej (lasy) o powierzchni 7400 m2; jest właścicielem lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość o powierzchni 37,29 m2 (wraz z piwnicą o powierzchni 1,23 m2); jest współwłaścicielem 125/4000 części lokalu niemieszkalnego (miejsce postojowe) stanowiącego odrębną nieruchomość o powierzchni 705,16 m2; jest właścicielem samochodu osobowego Mercedes-Benz C 200 Kompessor (z 2010 r.) o szacunkowej wartości 31.600,00 zł.
W ocenie organu nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Organ podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365; dalej: "rozporządzenie").
Odnosząc się do wskazywanych przez skarżącego okoliczności, tj. tego, że jest kaleką, który cierpi na ból prawego barku, organ podniósł, że te nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiają możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego ich opłacenie. Ze względu na posiadane schorzenia skarżący ma przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy, obecnie w wysokości 2.043,10 zł brutto, której kwota co roku jest waloryzowana. Uzyskiwany w ten sposób dochód pozwoli na prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego.
Jednocześnie kwota świadczenia daje możliwość dobrowolnej spłaty najstarszego zadłużenia w układzie ratalnym, z ratą dostosowaną do możliwości finansowych. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że po stronie skarżącego niemożliwe jest uzyskiwanie dodatkowego dochodu pozwalającego na spłatę należności względem ZUS, gdyż cały czas jest on aktywny zawodowo - prowadzi działalność gospodarczą. Zdaniem zakładu skarżący nie udowodnił, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia uniemożliwia skarżącemu uzyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę należności względem zakładu.
Zdaniem organu skarżący nie udowodnił, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż skutkowałoby to brakiem możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych.
Z nieaktualizowanego oświadczenia z 10 lutego 2026 r. wynika, że skarżący jest w separacji, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Organ ustalił, że od 28 kwietnia 1990 r. pozostaje w związku małżeńskim z M. W., która od 2 stycznia 2025 r. prowadzi własną działalność gospodarczą, której przeważającym zakresem jest, podobnie jak u skarżącego, sprzedaż detaliczna elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach. Skarżący oświadczył, że sam pobiera rentę i jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą, w której osiągnął w 2023 r. - stratę w wysokości [...] zł (przychód [...] zł), w 2024 r. dochód w wysokości [...] zł (przychód [...] zł), w 2025 r. - dochód w wysokości [...] zł (przychód [...] zł). Poza tym, że skarżący podlega do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega do ubezpieczenia zdrowotnego również jako rencista, a kwota przyznanego świadczenia wynosi obecnie [...] zł brutto.
Renta jest wolna od potrąceń egzekucyjnych, więc wypłacana kwota świadczenia wynosi [...] zł netto. Ww. dochody są regularne i zasadniczo nie różnią się od dochodów innych osób pobierających świadczenia.
Organ zwrócił też uwagę na wysoką kwotę wydatków na energię, gaz, wodę czy węgiel, która znacznie wykracza poza standardowe, czy realnie uzasadnione koszty życiowe, które winny być optymalizowane, a nawet przy uwzględnieniu deklarowanej sumy kosztów, uzyskiwane dochody w zupełności wystarczają na zaspokojenie bieżących potrzeb na poziomie przewyższającym ustawowe minimum socjalne. W konsekwencji, w ocenie organu, egzystencja skarżącego nie jest w żaden sposób zagrożona, a warunki bytowe nie noszą jakichkolwiek śladów ubóstwa.
Zatem całokształt argumentów nie pozwala na podjęcie decyzji o umorzeniu, ponieważ zakład dostrzega realną szansę na uregulowanie całości zobowiązania w najbliższej perspektywie czasowej.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze S. W. zarzucił, że treść decyzji z 18 maja 2026 r. krzywdzi jego oraz wyniszcza jego dzieci, jego jednoosobowe mikroprzedsiębiorstwo. Zauważył, że płacił uczciwie i nieprzerwanie od 15 lat składki ZUS, nie korzystając ze świadczeń chorobowych. Obecnie też chce odprowadzać składki ZUS, ale "normalne, w normalnych wysokościach".
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492; ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026, poz. 143; ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wydanej po uchyleniu przez sąd poprzednio wydanej decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie części składek za luty 2025 r., nie może się obyć bez uwzględnienia zaleceń sądu administracyjnego w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku tut. sądu z 2 października 2025 r. (I SA/Ke 317/25).
Orzeczenie prawomocne wiąże przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Powyższe wynika z treści art. 170 p.p.s.a. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę istnienie i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Ponadto, powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, a ta wyrażona jest w uzasadnieniu wyroku, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które stanowiły jego podstawę, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą.
Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por.m.in. wyrok NSA z 21 lutego 2023 r., III OSK 7000/21; dostępny w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Kielcach z 2 października 2025 r. (I SA/Ke 317/25) wynika, że na dzień orzekania przez organ nie istniała przeszkoda do wszczęcia postępowania umorzeniowego, gdyż sporna składka z dniem 21 marca stała się wymagalna i organowi przysługuje uprawnienie do żądania jej zapłaty.
Brak było zatem uzasadnionych podstaw do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., albowiem wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Sąd ten zobowiązał organ do wszczęcia postępowania i rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie należności.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja zakładu odmawiająca skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za luty 2025 r., za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem tych składek.
Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie ww. składek jest art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Z treści tej regulacji wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy:
- 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
- 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej;
- 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
- 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W zakresie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy:
- 1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- 2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
- 3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. Rozstrzygnięcie nie może zatem opierać się na ocenie poczucia krzywdy jak sugeruje skarżący, lecz jest uzależnione on ustaleń dokonanych przez organ w zakresie ściśle określonych przez ustawę okoliczności składających się na przesłanki umorzenia.
Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego);
- 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.
W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola sądu sprowadzała się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania, bowiem organ nie orzekał w warunkach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności, organ musi kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek, organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.
Sąd stwierdził, że zakład prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia, czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W wyniku tej oceny trafnie stwierdził, że w odniesieniu do skarżącego warunek ten nie zachodzi. W tym zakresie istotne jest ustalenie, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zaległości z tytułu składek. Ponadto skarżący pobiera świadczenie rentowe, które obecnie wynosi [...] zł brutto.
Nie może ujść uwadze, że źródłem przychodu w celu spłaty zadłużenia może być ponadto majątek skarżącego na który składają się liczne nieruchomości gruntowe, szczegółowe wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz lokal mieszkalny w W..
Nie można także pominąć faktu posiadanego przez skarżącego majątku prywatnego i firmowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżącego z 10 lutego 2026 r. wynika, że wyceniony został odpowiednio na [...] zł i [...] zł.
Przede wszystkim jednak należy zauważyć, że należności za luty 2025 r. zostały już zapłacone. Wynika to zarówno z akt sprawy (informacji o stanie należności z tytułu składek od 1 stycznia 1999 r.), treści skargi, jak i oświadczenia złożonego przez skarżącego na rozprawie w dniu 17 września 2026 r.
Natomiast skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających, że uiszczenie składki za luty 2025 r. pozbawiło go zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto prawidłowo zauważył organ, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających trudności w terminowym wywiązywaniu się z podstawowych i bieżących opłat wykazanych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 10 lutego 2026 r. Oznacza to, że skarżący posiada środki na regulowanie tych zobowiązań.
Istotne też jest, że skarżący zawarł z zakładem umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek za okres od [...] do [...] i spłaca raty terminowo. Należy podkreślić, że spłata zadłużenia w układzie ratalnym jest dogodną formą ulgi w realizacji zaległości, bowiem od należności z tytułu, z których spłatę rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po wpływie wniosku, ponadto prowadzone postępowanie egzekucyjne zostaje zawieszone.
Prawidłowe są również ustalenia organu w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.
Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącego przedstawiając ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 10 lutego 2026 r., informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i K., B. D. K. Wieczystych, wydruku z Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów za grudzień 2025 r., [...] za grudzień 2025 r.
Zdaniem sądu w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji w tym zakresie.
Organ prawidłowo ustalił przychody i wydatki skarżącego pozostającego w jednoosobowym gospodarstwie domowym.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżącego z 10 lutego 2026 r. wynika, że porównując lata 2023, 2024 i 2025, rok 2025 był najkorzystniejszy pod względem dochodowym (dochód w wysokości [...] zł; w roku 2024 – [...] zł, a w roku 2023 r. strata w wysokości [...] zł). Ponadto, zmniejszyły się u skarżącego zobowiązania prywatne (z [...] zł w roku 2023 do [...] zł w roku 2025), natomiast zobowiązania firmowe dotyczą tylko należności względem zakładu.
Zdaniem sądu organ prawidłowo również ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej, nadzwyczajnego, niezależnego zdarzenia, które mogłyby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.
Organ prawidłowo również wskazał, że dla wystąpienia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie są wystarczające same problemy zdrowotne wnioskodawcy, lecz również skutek choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącego nie były kwestionowane. Skarżący dysponuje jednak źródłem dochodu w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy. Oznacza to, że problemy zdrowotne nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu (renta), z którego mogą być regulowane zaległości względem zakładu. Dodatkowo skarżący uzyskuje przychód z tytułu działalności gospodarczej.
Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły zakład do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2, ust. 3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.
Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że ustawowym obowiązkiem zakładu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek (czy to z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej), to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.
Korzystanie z systemu ubezpieczeń społecznych (np. pobieranie świadczenia rentowego) i jednoczesne nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, naruszałoby interes społeczny i uderzało w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali.
Podsumowując, żądanie przez skarżącego zwrotu zapłaconej zakładowi kwoty należności za luty 2025 r. w świetle okoliczności sprawy było, w ocenie sądu, nieuprawnione.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.