Uzasadnienie
Skarżący H. S. reprezentowany przez radcę prawnego T.M. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, na trudną sytuację finansową spowodowaną spłatą zaległości do urzędu skarbowego, ponadto dodał, że stara się regulować bieżące podatki i w obecnej chwili jego budżet jest uszczuplony. Oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami w wieku 22 i 23 lata. Wskazał, że za 2012 r. (PIT-36L) osiągnął dochód w kwocie 2.700.536,66 zł, po odliczeniu podatku w kwocie 513.102.03 zł wskazał kwotę 2.700.023,56 zł, która po podzieleniu na 12 miesięcy dała kwotę 225.001,96 zł miesięcznie. Raty do urzędu skarbowego skarżący określił na kwotę 200.000,00 zł i po jej odliczeniu do dyspozycji skarżącego oraz jego rodziny pozostaje kwota 25.001,96 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazał dwa mieszkania – w S. wielkości 64m² oraz w O.Ś. wielkości 58,90m².
Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy strona wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu).
Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne, czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione środków do życia.
Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem jak wykazał miesięcznie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie 25.001,96 zł, z którego utrzymuje się czteroosobowa rodzina, ponadto jako posiadany majątek skarżący wykazał dwie nieruchomości - mieszkanie w S. oraz mieszkanie w O.Ś..
W takiej sytuacji trudno stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Ponadto skarżący wskazał, że spłaca zaległości do urzędu skarbowego, ponadto dodał, że stara się regulować bieżące zobowiązania podatkowe. W tym kontekście brak jest podstaw, aby inne zobowiązania publicznoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym.
Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że osiąganie przez skarżącego dochodów w wykazanej wysokości oraz posiadanie majątku znacznej wartości umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie dochodem i posiadanym majątkiem pozwoli na poniesienie przez skarżącego kosztów związanych z postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przedstawione okoliczności stanowią zatem przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać, że skarżący posiadający majątek nieruchomy znacznej wartości oraz miesięczne dochody we wskazanej wysokości jest osobą na tyle ubogą, że nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi.
Wymaga podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów sądowych w sprawie niniejszej.
W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.