Uzasadnienie
1.1 Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...]. nr [...] odmawiającą J. C. i B. C. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego za lata 2006-2010 w łącznej kwocie 8.768,92 zł. 1.2 W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2010r. J. C. zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego. Poinformował, że gospodarstwo nie przynosi żadnych korzyści materialnych, a utrzymanie go w należytej kulturze rolnej jest trudne z uwagi na okoliczność, że nie posiada żadnego sprzętu rolniczego. Wskazał, że od 2002r. utrzymuje się z żoną z jednej pensji, zaś w 2009r. po zawale mózgu zwiększyły się wydatki na leczenie. Nadmienił, iż choroba uniemożliwia mu wykonywanie prac fizycznych osobiście.
1.3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., wskazując na treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej podniosło, że przepis ten upoważnia do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oparto na przepisie, który w swej treści zawiera pojęcia niedookreślone takie jak "ważny interes podatnika" czy "interes publiczny". Niskie dochody z gospodarstwa rolnego nie stanowią samoistnej przesłanki do przyznania ulgi podatkowej. Zdaniem organu, dokonując w przedmiotowej sprawie koniecznych ustaleń nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego. Poczynione ustalenia były wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o ulgę podatkową. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zbadał sytuację materialną i zdrowotną odwołującego i poddał ocenie racje, na które powoływał się w toku prowadzonego postępowania.
Zobowiązany wraz z żoną posiada gospodarstwo rolne w miejscowości T. Wielkie o powierzchni 27,18 ha w dobrych klasach bonitacyjnych. Dochód roczny gospodarstwa zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS-u z dnia 23 września 2010r. wynosi 46.671,59 zł. Strona jest właścicielem domu murowanego w P. oraz właścicielem inwentarza żywego - 3 koni. Żona zobowiązanego otrzymuje wynagrodzenie za pracę 1 500,00 zł miesięcznie.
1.4 Zobowiązany od 2006 r. nie regulował zobowiązań podatkowych, obecne zadłużenie nie zostało spowodowane nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi, na które zobowiązany nie miał wpływu. W sytuacji więc, gdy podatnik nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku, z własnej woli i na skutek własnych, świadomych działań prowadzi do powstania zaległości podatkowych, organ podatkowy uznał, że brak było podstaw do przyznania wnioskowanej ulgi, a zapłata podatku jest możliwa. Zdaniem organu, w sposób wyczerpujący przedstawił i przeanalizował sytuację materialną i zdrowotną strony. Ponoszenie wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego jest typowe, nie ma cech nadzwyczajności. Choroba podatnika trwa nieprzerwanie od 2002r. nie stanowi nadzwyczajnego, losowego przypadku z uwagi na który podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Zdaniem organu, w sprawie dokonano koniecznych ustaleń, nie dopuszczając się jednocześnie naruszenia prawa procesowego. Ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych.
2.1 Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył J. C.. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podniósł, że w jego ocenie, przebyty w 2009r. udar mózgu, który spowodował niedowład kończyn dolnych i górnych oraz utratę częściową mowy, to nadzwyczajne i nagłe zdarzenie losowe. Organ zwraca uwagę tylko na wcześniejsze schorzenia skarżącego, które rzeczywiście istnieją od wielu lat, istniały także przed 2002r. Udar mózgu przebyty w 2009r. pogorszył stan zdrowia na tyle, że skarżący nie może podjąć pracy zarobkowej, a jego praca w gospodarstwie ogranicza się do prac nie wymagających specjalnego wysiłku.
2.2 Sytuacja rodziny skarżącego jest bardzo trudna. Wynagrodzenie żony w wynosi 1500 zł miesięcznie, z czego około 600 zł to koszty dojazdu z P.do K., 200 zł koszty miesięczne leków, 200 zł woda zimna i ciepła, 150 zł energia elektryczna. Pozostaje 350 zł na życie, co nie zapewnia egzystencji na minimalnym poziomie. Dopłaty bezpośrednie zostały w całości jest wykorzystana na utrzymanie gospodarstwa w należytej kulturze. Skarżący nie posiada żadnych maszyn rolniczych i do wszystkich prac wynajmuje sprzęt i ludzi. Skarżący zarzucił, że organ podatkowy nie przeanalizował wydatków, a dopiero po takiej analizie winien zająć stanowisko w zakresie spełniania przesłanek z art.67a § 1 Ordynacji podatkowej.
2.3 Dalej skarżący wyjaśnił, że powódź z 2010r. spowodowała istotne szkody w ziemiopłodach, do czego nie odnoszą się organy. Organ błędnie wskazuje na zaległości w podatku od nieruchomości, tymczasem wniosek obejmował umorzenie podatku rolnego. Skarżący zarzucił też, że nie został zachowany termin rozpatrzenia odwołania (art. 35 Kpa) i nie został powiadomiony o jego przedłużeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje:
- 1. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25.VII.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim w tym przepisie mowa. Istotnym też z tego punktu widzenia jest, że rozstrzygając w granicach danej sprawy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
2. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest dokonana przez organ ocena stanu faktycznego w aspekcie regulacji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej. W toku postępowania w tym sądowo – administracyjnego skarżący kwestionował przeprowadzoną przez organ ocenę dowodów na potrzeby zakwalifikowania ich jako ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego.
3. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.VIII.1997r. Ordynacja podatkowa Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe. Taka regulacja przepisu sprawia, że postępowanie w tym zakresie wszczynane jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego umorzeniem zaległości podatkowej, który winien przy tym wykazać istnienie po jego stronie ważnego interesu lub interesu publicznego. Zadaniem organu jest natomiast współdziałanie z podatnikiem w gromadzeniu materiału dowodowego oraz jego późniejsza ocena stosownie do przepisów Działu IV ord. pod. Nadto organ rozpoznając wniosek podatnika o zastosowanie ulgi musi ocenić ważny interes podatnika i interes publiczny na tle okoliczności konkretnej sprawy, wyłącznie w oparciu o kryteria obiektywne.
4. Ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowych zostały przez ustawodawcę sformułowane w sposób ogólny wobec niemożności kazuistycznego uregulowania wszelkich przypadków życiowych. Przy badaniu ich zaistnienia pomocne więc są tak dokonania doktryny jak i bogate w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. Przystępując do wyjaśnienia pojęcia ważnego interesu podatnika należy wskazać, że jak podkreśla tak orzecznictwo jak i doktryna, że jest to sytuacja gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie regulować zaległości podatkowych (np. orzeczenie ISA/Kr 1293/09 LEX nr 590331). Myśl tą rozwinął WSA w Bydgoszczy w orzeczeniu ISA/Bd 501/10 (LEX nr 663650) gdzie wskazał, że "ważny interes podatnika dotyczy ochrony powszechnie aprobowanych społecznie wartości (...) jak życie i zdrowie ludzkie, możliwość zarobkowania postrzegana jako środek do utrzymania podatnika i rodziny. Mieszczą się w tym przypadku wszelkie nadzwyczajne okoliczności, które wystąpiły niezależnie od podatnika."
5. Nie budzi zatem wątpliwości, że trudna sytuacja życiowa podatnika o ile jest spowodowania okolicznością nadzwyczajną jest ustawową przesłanka pozwalającą organowi na rozważanie umorzenia zaległości. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie prawidłowo organ wskazał, że po stronie skarżącego taka okoliczność nie zaszła. Skarżący powołał się na zły stan zdrowia od 2002r, z pogorszeniem w 2009r, nie pozwalającym mu na pełnowymiarową pracę w gospodarstwie, oraz niewielkie zarobki jego żony. W tym zakresie organ przyjął wyjaśnienia podatnika podkreślając jednak, że zły stan zdrowia istniejący od wielu lat nie jest sytuacją nadzwyczajna. Taka ocena zgromadzonych dowodów mieści się w zakresie art. 191 ord. pod. Sam podatnik wskazał bowiem, że od 2002r. jest pod stałą opieką lekarską a zaległość powstała dopiero w 2006. Nadto skoro jednocześnie w 2002r. cofnięto skarżącemu świadczenie rentowe to oznacza to, że jego możliwości pracy nie były w tym czasie upośledzone. Również z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 2009r. wynika, że przebyty zawał mózgu nie pozostawił w skarżącego trwałych, silnych śladów poza "nieznacznie wzmożonym napięciem mięśniowym w prawej ręce, poza tym bez odchyleń od stanu prawidłowego, bez objawów patologicznych". Skoro nadal nie przyznano skarżącemu świadczenia rentowego to znaczy, że jest on zdolny do pracy zarobkowej choćby w swoim gospodarstwie. Gospodarstwo skarżącego o pow. 27,18 ha położone jest na dobrych ziemiach i przynosi statystyczny dochód roczny 46.671,59 zł. Uprawa gospodarstwa wspomagana jest dużymi śródkami unijnymi w 2009r. w wysokości 35.559,11 zł a w gospodarstwie utrzymywanie są trzy konie. Okoliczności te świadczą, że nie można skarżącego zaliczyć do ludzi ubogich potrzebujących wsparcia finansowego państwa. Nawet biorąc pod uwagę niewielkie zarobki żony skarżącego i jego wydatki na leki i bieżące utrzymanie trudno przyjąć, że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo zła a tylko taka uzasadniałaby zakwalifikowanie jej do sytuacji wymagającej pomocy państwa. Skarżący nie wskazał też, aby powódź w 2010 r. wyrządziła w jego gospodarstwie poważne szkody. Jak bowiem ustalił organ (okoliczności tej skarżący nie kwestionował) gospodarstwo zostało tylko częściowo wymoknięte deszczem. Fakt niewielkich strat tym spowodowanych potwierdza fakt, że podatnik nie zwrócił się do państwa o wyrównanie szkód z tego tytułu. Z tych przyczyn prawidłowe są ustalenia organu, że po stronie skarżącego brak przesłanki ważnego interesu. Również prawidłowa jest konstatacja organu, że nie ziściła się w sprawie przesłanka interesu publicznego uzasadniająca rozważenie umorzenia zaległości w świetle art. 67a § 1 pkt 3 ord. pod.. Wskazać w tym miejscu należy, że interes publiczny jest przesłanką odnoszącą się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość społeczna, porządek publiczny, zaufanie do państwa i jego organów. W tym kontekście przypomnieć należy, że powszechność opodatkowania jest wartością konstytucyjną. Każde zatem zwolnienie podmiotu od uiszczania daniny publicznej musi być przeanalizowanie w aspekcie sprawiedliwości społecznej. Sąd rozpoznający sprawę podziela w całości przywołany przez organ pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. w sprawie ISA/Ke 464/08, że ewentualne umorzenie zaległości w sytuacji gdy podatnik jest w stanie ją uiścić bez istotniejszego uszczerbku dla siebie i rodziny pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności były płacone we właściwej wysokości i czasie.
6. Reasumując wskazać należy, że organ przeprowadził postępowanie w zgodzie zasadami o jakich mowa w Dziale IV ord. pod. tj. zasadą prawdy obiektywnej ((art. 122), oraz zgodnie z zasadą przekonywania strony (art.124) poprzez szczegółowe wyjaśnienie w zaskarżonej decyzji sposobu rozstrzygnięcia. Nadto zgodnie z art. 187 § 1 ord. pod. organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy a dokonana przez niego ocena jako zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego mieści się w zakresie przyznanej mu art. 191 ord. pod. swobody. W konsekwencji powyższego organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę normy prawa materialnego tj. art. 67a § 1 pkt 3 ord. pod.
7. Ma racje skarżący o ile zarzuca organowi naruszenie art. 139 i 140 ord. pod. nie zaś podnoszonego przez niego art. 35 kpa. Faktem jest, że organ II instancji naruszył zasadę szybkiego załatwienia sprawy i powiadomienia skarżącego o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie. Uchybienia te nie miały jednak wpływu, na wynik sprawy. Nadto organ II instancji uchybił art. 200 § 1 ord. pod. nie wyznaczając stronie terminu do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału. Skarżący nie podjął próby wykazania, że uchybienie to miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia co oznacza, że i to uchybienie nie może doprowadzić do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (uchwała FPS 6/04, ONSAiWSA, nr 4, poz. 66).
8. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art., 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach udzielonej z urzędu pomocy prawnej wydano w oparciu o § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozp. Min.Fin. z dnia 28.IX.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.Nr 163,poz. 1348 za 2002r. ze zm.).