Uzasadnienie
W dniu 14 sierpnia 2012 r. T. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze złożonej przez niego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na bardzo trudną sytuację materialną. Pobiera emeryturę w wysokości 2.503,49 zł netto (łącznie z zasiłkiem pielęgnacyjnym i dodatkiem kombatanckim), z której ponosi wydatki na energię elektryczną – 250 zł, gaz na ogrzanie domu – 800 zł, wywóz śmieci – 40 zł, woda -150 zł, telefon – 50 zł, razem około 1290 zł. Stan zdrowia skarżącego, w związku z wiekiem (87 lat) wymaga leczenia, a koszty wizyt lekarskich wynoszą od 100 do 200 zł miesięcznie, zakup lekarstw – 100 zł, rehabilitacja – 50 zł, razem od 250 do 350 zł. Stan zdrowia, jak wyjaśnił skarżący, spowodowany jest pobytem w obozach koncentracyjnych i niedożywieniem.
Skarżący nie posiada żadnego majątku. Mieszka z synem, który pobiera dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.111,86 zł netto. Dochód ten jest obciążony zajęciem komorniczym w wysokości 667,17 zł. Zobowiązanie alimentacyjne syna wynosi 1.600 zł. Razem z synem skarżący uzyskuje dochody w kwocie 2.948,18 zł, z czego stałe wydatki wynoszą około 1.640 zł. Na utrzymanie pozostaje im kwota około 1.300 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Przyznanie prawa pomocy powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sytuacja finansowa T. S. nie wskazuje na to, by nie był on w stanie ponieść części kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący uzyskuje stały dochód w postaci emerytury wraz z dodatkami w wysokości 2.503,49 zł. Zdaniem Sądu, strona, która posiada stały miesięczny dochód, powinna partycypować w kosztach postępowania przed sądem administracyjnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r. FZ 711/04, z dnia 21 grudnia 2007 r. I OZ 970/07; treść tych wyroków dostępna jest na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Po uiszczeniu stałych opłat związanych z utrzymaniem domu oraz poniesieniu kosztów leczenia, skarżący wraz z synem M. S., również uzyskującym dochód, dysponuje kwotą około 1.300 zł. W świetle tej okoliczności nie można uznać T. S. za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Należy podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Natomiast wnioskodawcę, którego wszelkie potrzeby są zaspokojone, nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącego pozwala na uiszczanie kwoty 100 zł przy każdorazowej opłacie sądowej przekraczającej tę kwotę.
Ze względu natomiast na okoliczność, że skarżący nie posiada żadnego majątku, a także ze względu na wysokość środków jakimi dysponuje po opłaceniu niezbędnych wydatków, Sąd uznał, że uzasadnionym jest zwolnienie wnioskodawcy powyżej kwoty 100 zł oraz ustanowienie radcy prawnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.