Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w K. (Dyrektor) decyzją z (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. (Kierownik) z... nr... o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku Stadniny Koni K. Spółka z o.o. w K. (Spółka) o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.
Organ ustalił, że 21 października 2019 r. Spółka złożyła wniosek o przyznanie producentowi rolnemu w którego gospodarstwie powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi.
W dniu 18 listopada 2019 r. Kierownik poinformował stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie z uwagi na wyczerpanie krajowego limitu skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie, o którym mowa w art. 3 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z a 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu UE o pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z24.12.2013, str. 9).
W legislacji pojawiły się zmiany, stwarzające nowe możliwości dla producentów rolnych, którzy ponieśli szkody w gospodarstwach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, a którzy tej pomocy nie otrzymali z uwagi na wyczerpanie krajowego limitu. W rozporządzeniu Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. poz. 187, ze zm.) po § 13 y dodano § 13 z.
W związku z powyższym Spółka 31 sierpnia 2020 r. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy na podstawie § 13 z rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR, dla producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID -19. W treści przedmiotowego wniosku strona zrzekła się prawa do pomocy, o której mowa w § 13 v ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
W dniu 23 września 2020 r. (data stempla pocztowego) strona wniosła "Oświadczenie o uchyleniu od skutków prawnych oświadczenia", tj. że uchyla się od skutków prawnych oświadczenia z 27 sierpnia 2020 r. w przedmiocie zrzeczenia się prawa do odszkodowania na podstawie § 13 v ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. we wniosku z 27 sierpnia 2020 r., wskazując że była przekonana że "odszkodowanie" udzielane na podstawie § 13 z ust. 1 ww. rozporządzenia będzie przysługiwać Spółce. Następnie 1 października 2020 r. wycofała wniosek o udzielenie pomocy na podstawie § 13 z rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. (złożone na odpowiednim formularzu). W konsekwencji Kierownik 28 września 2020 r. wydał decyzje o umorzeniu postępowania.
Dyrektor stwierdził, że odwołanie strony od ww. decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Wocenie organu decyzję trzeba uznać za wydaną w momencie, gdy ukończony zostanie proces podejmowania rozstrzygnięcia. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor wskazał, że data, którą oznaczone jest rozstrzygnięcie, musi odpowiadać dacie jego faktycznego sporządzenia, a zawarte w nim treści nie mogą wykraczać poza stan sprawy ustalony na ten dzień. Wobec powyższego, żądanie polegające na wycofaniu wniosku o udzielenie pomocy na podstawie § 13 z rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., zgłoszone 1 października 2020 r. (czyli po dniu wydania zaskrzonej decyzji o umorzeniu postępowania) Dyrektor uznał za spóźnione.
W ocenie Dyrektora dalsze zdarzenia prawne występujące w sprawie, w tym wydanie decyzji z 29 września 2020 r. o odmowie przyznania pomocy wynikającej z § 13 z rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., o których strona miała wiedzę w dniu składania odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania, sugerują, że strona chciała uniknąć negatywnych skutków odmowy przyznania pomocy.
Podsumowując, Dyrektor stwierdził, że jego ocena jest co do istoty taka sama, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, tzn. umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a.
Na powyższą decyzję Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosłą o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I Instancji oraz nakazanie organowi I Instancji dalszego prowadzenie postępowania w przedmiocie przyznania Stronie pomocy finansowej na podstawie § 13 v Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Zarzuciła naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj. art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 i art. 104 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sytuacji, gdy strona skutecznie cofnęła wniosek w przedmiocie udzielenia pomocy w innym postępowaniu, złożony na podstawie § 13 z ust. 1 Rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. 28 września 2020 r., a więc przed wydaniem i doręczeniem stronie decyzji w sprawie przyznania pomocy na podstawie § 13 v ww. Rozporządzenia, co bezpośrednio implikowało konieczność dalszego prowadzenia postępowania w przedmiocie prawa do pomocy na podstawie § 13 v tego Rozporządzenia i wydania decyzji merytorycznej w sprawie, na podstawie art. 104 § 1 k.p.a.
- 2. przepisów prawa materialnego, tj.:
- a) art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 1 ust. 1 st. 1 lit. a) i b) rozporządzenia Rady (WE) nr 994/98 z 7 maja 1998 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa poprzez przyznanie pomocy na podstawie § 13 v Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. wyłącznie wybranym przez organ podmiotom z pominięciem strony, co prowadzi do zakłócenia konkurencji, co skutkowało niezasadnym umorzeniem postępowaniem;
- b) § 13 v Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w zw. z art. 104 § 1 i 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania decyzji w przedmiocie przyznania stronie pomocy finansowej, jako producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.
Jednocześnie Spółka wniosła o zobowiązanie organu do przedstawienia informacji w przedmiocie dotychczas przyznanej pomocy na podstawie § 13v Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w celu wykazania, że organ dopuścił się naruszenia art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z art. 1 ust. 1 st. 1 lit. a) i b) rozporządzenia Rady (WE) nr 994/98 z 7 maja 1998 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa, poprzez przyznanie pomocy na podstawie § 13 v Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
Kwestionując zaskarżoną decyzję Spółka wskazała, że uzyskała informację, że limit pomocy de minimis nie obowiązuje w przypadku wniosku składanego na podstawie § 13 z ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Po uzyskaniu powyższej informacji, niezależnie od prowadzonego postępowania przez organ
I instancji, Spółka ustaliła, że limit pomocy de minimis jednak obowiązuje w przypadku wniosku składanego na podstawie § 13 z ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. W ocenie strony znajdowała się ona w błędzie, co do okoliczności mających znaczenie prawne - możliwości skorzystania z pomocy na podstawie § 13 z ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. W konsekwencji zanim została wydana decyzja w sprawie przyznania pomocy na podstawie § 13 z ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Spółka skutecznie cofnęła wniosek o przyznanie pomocy na podstawie tej regulacji. Dodatkowo 23 września 2020 r. złożyła oświadczenie w przedmiocie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia z 27 sierpnia 2020 r. w przedmiocie zrzeczenia się prawa do pomocy finansowej na podstawie § 13 v ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., zawartego we wniosku z 28 sierpnia 2020 r.
W ocenie skarżącej w takiej sytuacji w dalszym ciągu powinno być prowadzone postępowanie na podstawie § 13 v ust. 1 ww. Rozporządzenia.
W ocenie strony ponadto organ I Instancji nie miał podstaw do nieuwzględnienia wniosku strony na podstawie § 13 v ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., ponieważ wyczerpany został limit krajowej pomocy de minimis, określony w art. 3 ust. 3 Rozporządzenia Nr 1408/2013. Limit pomocy de minimis dla strony podlega bowiem odnowieniu w 2021 r., a pomoc na podstawie § 13 v ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. może zostać przyznania stronie w terminie 4 lat od daty złożenia wniosku, co umożliwia jego uwzględnienie w terminie późniejszym, do upływu okresu 4 lat od daty złożenia wniosku. Limit pomocy de minimis dla strony ulegnie odnowieniu, umożliwiając stronie uzyskanie prawa do pomocy finansowej. Skarżąca podniosła też, że na podstawie § 13 v ust. l Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. nie otrzymała żadnej pomocy, co prowadzi także do naruszenia przepisów z pkt III petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2019.2325), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z 8 stycznia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Zgodnie ze wskazanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora utrzymująca w mocy decyzję Kierownika o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku skarżącej o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy, tj. pomocy o której mowa w § 13 v ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 105 § 2 k.p.a.
W myśl art. 105 § 1 i 2 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części (§ 1). Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2).
Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego to jest przedmiotu, podmiotu, podstawy prawnej rozstrzygnięcia będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zatem bezprzedmiotowość postępowania (art. 105 §1 k.p.a.) zachodzi gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na wniosek lub z urzędu. We wniosku o wszczęcie postępowania strona zwraca się do organu administracji o załatwienie wskazanej przez nią sprawy w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego. Strona określa sprawę administracyjną, rozstrzygnięciem której jest zainteresowana.
Z kolei fakultatywne umorzenie postępowania określone w art. 105 § 2 k.p.a. następuje w sytuacji gdy jedna ze stron przestała być zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy co nie jest równoznaczne z bezprzedmiotowością postępowania.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżąca 21 października 2019 r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy, tj. pomocy o której mowa w § 13 v ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Następnie 31 sierpnia 2020 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy na podstawie § 13 z rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. W treści przedmiotowego wniosku strona zrzekła się prawa do pomocy, o której mowa w § 13 v ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
Zdaniem Sądu jeżeli strona, na wniosek której postępowanie zostało wszczęte składa pismo o umorzenie postępowania organ ma obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., tj. umorzyć postępowanie. Cofnięcie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego jest bowiem równoznaczne z brakiem żądania uprawnionego podmiotu do rozpoznania konkretnej sprawy administracyjnej, co oznacza, że przedmiot postępowania, oznaczony we wniosku, przestał istnieć. Inaczej rzecz ujmując z chwilą cofnięcia wniosku odpadł jeden z koniecznych elementów sprawy administracyjnej (przedmiot), co obligowało organ do umorzenia postępowania (tzw. obiektywna konieczność umorzenia postępowania) na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie mają przy tym znaczenia przyczyny dla jakich doszło do cofnięcia wniosku (zob. wyrok NSA z 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 394/11 oraz wyrok NSA z 2 marca 2012 r. sygn. akt. II OSK 2463/10; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
W konsekwencji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Wprawdzie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 105 § 2 k.p.a., to jednak błąd ten nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma ponadto oświadczenie skarżącej o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia z 31 sierpnia 2020 r. o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w § 13 v ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. oraz złożone na stosownym formularzu żądanie strony o wycofanie ww. wniosku. Decyzja organu pierwszej instancji została bowiem wydana 28 września 2020 r., a wyżej wymienione: oświadczenie i wycofanie wniosku wpłynęły do Agencji odpowiednio 29 września 2020 r. i 1 października 2020 r., tj. już po wydaniu decyzji umarzającej postępowania. Oznacza to, że w dacie wydania wniosku organ nie miał wiedzy o ww. dokumentach złożonych przez skarżącą.
Sąd podziela pogląd wyrażony w powołanych przez organ wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1797/12, oraz z 10 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 227/10, że data, którą oznaczone jest rozstrzygnięcie, musi odpowiadać dacie jego faktycznego sporządzenia, a zawarte w nim treści nie mogą wykraczać poza stan sprawy ustalony na ten dzień. Oznacza to, że z chwilą podpisania następuje wydanie decyzji bez możliwości uwzględnienia przez organ jakichkolwiek okoliczności, które ujawniły się po tej dacie.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zarzuty skargi są nieuzasadnione. Dodatkowo wymaga wyjaśnienia, że zaskarzone roztrzygnięcie stanowi rozstrzygnięcie formalne. Organ nie oceniał przesłanek przyznania stronie pomocy. W związku z tym zarzuty dotyczące nie otrzymanie przez stronę żadnej z form pomocy nie mogą podlegać kontroli Sądu.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.