Uzasadnienie
A. Spółka z o.o. w organizacji z siedzibą w L. (dalej: spółka) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. We wniosku spółka podniosła, że z winy strony przeciwnej nie może uzyskać żadnych dochodów, jest zadłużona. Wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 5.000 zł, brak środków trwałych, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości co najmniej 55.000 zł. Rachunek bankowy został zlikwidowany z powodu braku wpływów.
Referendarz sądowy zarządzeniem z 4 grudnia 2015 r. wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego spółki za 2014 r., sprawozdania finansowego spółki za 2014 r., dokumentów potwierdzających wskazane zadłużenie. Wezwanie doręczono 17 grudnia 2015 r., mimo to spółka nie złożyła żadnych dokumentów.
Postanowieniem z 18 stycznia 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek spółki, podnosząc, że w zakreślonym terminie nie przedłożyła dokumentów, które były niezbędne do oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. W sprzeciwie od tego postanowienia spółka podniosła, że złożyła już oświadczenie o swojej ciężkiej sytuacji finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 14 maja 2015 r. poz. 658), dalej: ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy ustawy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy zmieniającej, ustawa ta wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 15 sierpnia 2015 r.
Z przepisów tych wynika, że do postępowań wszczętych od 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 ustawy p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Przedmiotowe postępowanie w sprawie ze skargi spółki wszczęte zostało przed 15 sierpnia 2015 r., ponieważ skargę wniesiono 16 lipca 2015 r. To oznacza, że zastosowanie znajduje przepis art. 260 w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. Stanowił on, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przechodząc do oceny wniosku należy podnieść, że stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.).
Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisów tych wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie spółka, mimo wezwania, nie wywiązała się z obowiązku udokumentowania wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia ustalenia jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Tymczasem czynności określone w art. 255 ustawy p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. Innymi słowy, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony.
W związku z powyższym, w sytuacji jak niniejsza, brak jest możliwości dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd nie mógł opierać się jedynie na informacjach podanych w formularzu wniosku, bo są one bardzo lakoniczne, cząstkowe, i przez to nie przedstawiają pełnego stanu majątkowego spółki. Tymczasem dopiero niewątpliwe stwierdzenie, że strona nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 245 § 1 i § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy.