Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 16 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 486/22

Uzasadnienie

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w K. (Dyrektor) decyzją z 4 lipca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (Kierownik) z 2 czerwca 2022 r. nr [...] o odmowie M. S. ("producentka", "skarżąca") przyznania pomocy jako producentowi świń, któremu zagrażała utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID- 19 oraz który zgłosił Agencji do dnia 15 kwietnia 2022 r. oznakowanie świń urodzonych w jego gospodarstwie od dnia 15 listopada 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r.

Organ ustalił, że 27 kwietnia 2022 r. strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy producentowi świń, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19.

W dniu 17 maja 2022 r. w gospodarstwie strony przeprowadzono kontrolę w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, z której został sporządzony raport (NR dok. [...]). Podczas kontroli stwierdzono budynek inwentarski podzielony na komory, w których znajdowały się świnie należące do producenta. Według oświadczenia producent samodzielnie hodował wyłącznie swoje świnie. Na dzień kontroli producent zgłosił zaległe zdarzenia przez IRZ Plus.

Po przeprowadzeniu postępowania, Kierownik decyzją z 2 czerwca 2022 r. odmówił przyznania M. S. wnioskowanej pomocy finansowej.

W uzasadnieniu decyzji podał, że strona stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci przyznania pomocy w kwocie przekraczającej limit pomocy w ramach działania "Prosięta, lochy COVID 19 – pomoc publiczna" ustalony rozporządzeniem. Podał, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z T. S. i jest ubezpieczona w jego gospodarstwie. Analiza zgłoszeń w bazie IRZ wykazała, że daty wystawienia zgłoszeń (przemieszczeń zwierząt ze stada męża do stada żony) miały miejsce od 15 lutego, a więc od dnia ogłoszenia naboru wniosków, co zdaniem organu świadczy o sztucznych przemieszczeniach w celu uzyskania płatności. Organ podkreślił, że utworzenie dwóch siedzib stad i prowadzenie dwóch hodowli świń przez małżonków samo w sobie nie narusza prawa. Jednakże organ ustalił, że w analizowanym przypadku działalność małżonków jest komplementarna, prowadzona na jednej działce i pozwala na stworzenie de facto jednego gospodarstwa, którego celem jest m.in. produkcja prosiąt. Nie bez znaczenia dla organu była też okoliczność zgłoszenia pierwszego przemieszczenia zwierząt 15 lutego 2022 r., czyli w dniu, kiedy było możliwe ubieganie się o dofinansowanie.

Kierownik stwierdził także, że strona formalnie spełnia warunki do uzyskania pomocy.

Od powyższej decyzji strona wywiodła odwołanie.

Rozpoznając je, a w konsekwencji utrzymując decyzję Kierownika w mocy, Dyrektor wyjaśnił, że wnioski o udzielenie pomocy producentowi świń, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID- 19 rozpatrywane są w oparciu przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 poz. 187, ze zm., dalej "rozporządzenie"). Warunki przyznania wnioskowanej przez stronę pomocy wymienione zostały w § 13zn ust. 1-6, a przyznanie pomocy umożliwiało ich łączne spełnienie.

Nadto organ przywołał treść art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. 2020 poz. 1421, dalej "ustawa") definiujące gospodarstwo oraz art. 12 ust 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. 2021 r. 1542, dalej "ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt") określający terminy do dokonania zgłoszeń wymienionych zdarzeń.

Zdaniem organu odwoławczego odmowa przyznania stronie pomocy finansowej jako producentowi świń, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19 jest zasadna ze względu na niespełnienie jednego z warunków otrzymania pomocy, mianowicie prowadzenia w dniu 15 listopada 2021 r. gospodarstwa w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy, w którym były utrzymywane świnie.

Organ podkreślił, że producentka zarejestrowała siedzibę stada 6 października 2021 r., natomiast 15 lutego 2022 r. wystawiła pierwsze zgłoszenie przemieszczenia 30 zwierząt do jej siedziby stada z siedziby stada męża [...] z datą zdarzenia 8 listopada 2021 r.

Zatem strona dokonała zgłoszenia przemieszczenia zwierząt po ustawowym terminie, a opóźnienie to było znaczne i wynosiło 92 dni. Dodatkowo nie złożyła w ustawowym terminie, tj. do 31 grudnia 2021 r. obowiązkowego spisu stanu stada, co uczyniła dopiero 18 lutego 2022 r.

W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora, strona nie spełniła warunku zawartego w § 13zn ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia, co stanowiło podstawę odmowy przyznania wnioskowanej pomocy.

Odnosząc się do argumentów odwołania Dyrektor ARiMR stwierdził, że także kolejne zgłoszenia przemieszczenia zwierząt były wystawiane po ustawowym terminie. Oznacza to, że M. S. nie spełniła warunków otrzymania pomocy wymienionych w § 13zn ust. 1 pkt. 4 i 5 rozporządzenia. W wymienionych przepisach wyraźnie wskazano, że na dzień 15 listopada 2021 r. w gospodarstwie mają być utrzymywane świnie oraz że mają one być zgłoszone zgodnie z przepisami ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Co prawda strona zgłosiła pierwsze przemieszczenie zwierząt z datą zdarzenia 8 listopada 2021 r., ale zrobiła to ze znacznym opóźnieniem przekraczającym ustawowe 7 dni, bo data wystawienia zgłoszenia to dzień 15 lutego 2022 r. W związku z tym nie dano wiary oświadczeniu strony, że 15 listopada 2021 r. w gospodarstwie producentki były utrzymywane świnie.

Podsumowując, Dyrektor stwierdził, że analiza zgłoszonych zdarzeń w stadzie, nie pozostawia wątpliwości, że strona zgłaszała przemieszczenia zwierząt po ustawowym terminie, a ponadto zgłoszenia te datują się od dnia 15 lutego 2022 r., czyli od momentu, w którym możliwe było ubieganie się o dofinansowanie.

Zdaniem organu odwoławczego przyjęta przez Kierownika okoliczność stworzenia sztucznych warunków, nie ma w sprawie decydującego znaczenia, albowiem odmowę przyznania pomocy uzasadnia przede wszystkim brak spełnienia podstawowych warunków wynikających z § 13zn rozporządzenia.

W nawiązaniu do zarzutów dyskryminacji kobiet Dyrektor podkreślił, że strona otrzymywała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie można zatem mówić o dyskryminacji strony jako niezależnego producenta rolnego ze względu na płeć, stan cywilny lub jakiekolwiek inne cechy.

Na powyższą decyzję M. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. 1. art. 5 i art. 12 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.
2. 86) poprzez odmowę przyznania stronie płatności pomimo spełniania przez stronę wszelkich wymaganych prawem warunków do ich otrzymania,
3. 2. powiązane z naruszeniem wskazanym w punkcie 1 naruszenie art. 18, 32 i 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
4. 3. art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.).
5. 4. naruszenie art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm.).,
6. II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. 1. art. 7 i 77 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. 2022 r., poz. 2000, dalej "k.p.a.") w związku z art. 3 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 2114 z późn. zm.),
2. 2. art. 19 i art. 110 k.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia poza zakresem swojej właściwości,
3. 3. art. 107 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu do dowodów zgromadzonych w postępowaniu i zarzutów strony podniesionych w odwołaniu,
4. 4. art. 127 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy w pełnym zakresie.

W uzasadnieniu skargi strona opisała kwestię związaną z nierównym traktowaniem kobiet. Podała, że kobieta która prowadzi gospodarstwo rolne wspólnie z mężem, nie ma prawa do uzyskiwania własnych dochodów. Jest zawsze "przypisana" do męża. Wskazała na problemy z przyznaniem przez ARiMR kobietom na wsi formalnej, finansowej autonomii, uznaniem, że mogą być osobami odrębnymi od mężów. Ten problem zdaniem skarżącej utrzymuje się od lat i organ nie zmienia swego konserwatywnego stanowiska w tym zakresie.

Przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2013 r. sygn. P 40/12 oraz treść przepisów Konstytucji RP – art. 18, 32 i 33.

Następnie uzasadniając zarzut naruszenia przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji skarżąca przedstawiła definicję gospodarstwa rolnego, powołując przepisy prawa, w tym prawa unijnego oraz poglądy wyrażone w doktrynie i orzecznictwie. Wywiodła, że wspólnotowe przepisy sektorowe, podobnie jak art. 553 Kodeksu Cywilnego, nie wiążą pojęcia gospodarstwa rolnego z własnością, tylko uznają je za zespół składników majątkowych wykorzystywanych przez rolnika do działalności rolniczej. Żadne przepisy nie pozwalają uznawać za gospodarstwo rolne wyłącznie składników majątkowych stanowiących odrębną własność rolnika, jak starał się to czynić organ w sprawie.

Strona wskazując na treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, podniosła, że w sytuacji gdy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma wątpliwości co do statusu producenta rolnego zwłaszcza w zakresie przyznawania i wypłaty płatności, to powinna sięgnąć do danych z systemu.

Nadto zarzuciła, że Kierownik nie wskazał jakie konkretnie sztuczne warunki zostały stworzone, zaś organ II instancji uznał takie rozstrzygnięcie za nie naruszające obowiązujących przepisów, niemniej z doboru argumentacji można wywnioskować, że organ zarzuca faktyczne nie prowadzenie odrębnego gospodarstwa. Wyłącznie ta okoliczność mogłaby być bowiem podstawą odmowy przyznania pomocy.

Argumenty jakie w tym zakresie przedstawiła Agencja to, zdaniem skarżącej, wyłącznie naruszenia przepisów proceduralnych (opóźnienia w rejestracji zdarzeń w IRZ). Są to argumenty całkowicie poboczne. Organ nie mógł wyciągać tak dalece idących konsekwencji z faktu opóźnień w rejestracji zdarzeń, w okresie kiedy stada były rozdzielane i producentka budowała swoją odrębną działalność.

Końcowo zarzuciła, że organ nie wskazał jakichkolwiek dowodów na to, że skarżąca i jej mąż nie działają jako odrębni producenci rolni.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022 poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2023, poz. 259), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Dyrektora utrzymująca w mocy decyzję Kierownika o odmowie udzielenia pomocy finansowej producentowi świń, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19.

Przy czym organ I instancji odmowę przyznania pomocy uzasadnił zaistnieniem sztucznych warunków prowadzących do jej uzyskania, natomiast organ odwoławczy stwierdził, że wnioskowana pomoc nie jest należna producentowi świń ze względu na niespełnienie jednego z warunków jej otrzymania, a mianowicie prowadzenia w dniu 15 listopada 2021 r. gospodarstwa w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym były utrzymywane świnie.

Przed analizą kwestionowanego w skardze stanowiska organów prowadzącego do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy, sąd w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze.

Strona zarzuca bowiem, że nie doszło do ponownego rozpoznania jej sprawy przez organ odwoławczy w pełnym zakresie, zwraca uwagę na okoliczność spełnienia przez stronę warunków formalnych żądania, co przyznał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, natomiast organ II instancji – wbrew twierdzeniu Kierownika – uznał, że producent nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy, w postaci prowadzenia gospodarstwa w którym były utrzymywane świnie we wskazanej w rozporządzeniu dacie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że zasadą ustanowioną w art. 78 Konstytucji jest zasada dwuinstancyjności. W postępowaniu administracyjnym jest ona realizowana poprzez art. 15 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy.

Do uznania, że zasada ta została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, w szczególności przez zapewnienie stronom możliwości obrony ich praw i interesów.

Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w II instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie decyzji I instancji.

Innymi słowy, ze względu na zasadę dwuinstancyjności z chwilą zainicjowania postępowania przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia środka odwoławczego, powstaje obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji.

Analiza treści zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że w kontrolowanej sprawie zasada ta nie została naruszona. Prawidłowo ją realizując, organ odwoławczy dokonał analizy ustalonych w sprawie faktów, wyprowadził własną ich ocenę i wywiódł samodzielne wnioski.

Zaznaczyć przy tym należy, że organ odwoławczy nie stwierdził potrzeby prowadzenia w sprawie postępowania dowodowego w znacznej części, a tylko taka perspektywa powodowałaby konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Ponieważ kontrola organu odwoławczego jest tzw. kontrolą pełną, a organ odwoławczy obowiązany jest ponownie, merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, to przyjąć należy, że organ II instancji uprawniony jest do wprowadzenia nowych aspektów uzasadnienia decyzji. Powyższe wynika z opisanego wyżej obowiązku organu odwoławczego do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie jest kwestią sporną w judykaturze, iż organ odwoławczy może zawrzeć w uzasadnieniu "nową" argumentację, nawet jeśli byłaby ona odmienna od argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji. Przy czym rozszerzenie argumentacji zawartej w uzasadnieniu do decyzji organu I instancji nie narusza art. 15 k.p.a. (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 24.06.1998r., sygn. III SA 1379/97, WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 30.08.2012r., sygn. II SA/Gd 400/12, publ. CBOSA).

W realiach kontrolowanej sprawy Dyrektor inaczej ocenił ustalone przez Kierownika okoliczności przyjmując, że nie wynika z nich jakoby strona prowadziła gospodarstwo w którym utrzymywane były świnie w dniu 15 listopada 2021 r., co było okolicznością niezbędną do otrzymania pomocy.

Organ odwoławczy ma prawo, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przyznać pierwszeństwo i tym samym decydujące znaczenie innym niż Kierownik faktom, a następnie z ich perspektywy wywieźć istnienie bądź brak przesłanek koniecznych do otrzymania żądanej pomocy.

Organ odwoławczy, ponownie rozpatrując sprawę, zidentyfikował odpowiednią normę prawa materialnego, która winna być stosowana w rozpatrywanej sprawie. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, zrekonstruował jej treść i w oparciu o wynikające wnioski, ocenił (ustalone już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego) fakty konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy.

Ustalenie tych faktów nastąpiło według reguł prawa procesowego, w tym w zgodzie z art. 7 i 77 k.p.a., na podstawie danych dostępnych organowi, a wynikających z bazy IRZ.

Uzasadnienie decyzji, wbrew odmiennym twierdzeniom skargi, przedstawia logiczny tok rozumowania organu oraz ocenę dowodów, jak również analizę zarzutów przedstawionych w odwołaniu.

W konsekwencji zdaniem sądu w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy sprostał wyżej opisanym regułom. W szczególności nie uchylił się od pełnej, samodzielnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu. Rozpoznał sprawę na nowo, dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego. Uzasadnienie decyzji zostało sporządzone w sposób szczegółowy i uporządkowany. Treść uzasadnienia decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organ przedstawił fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których uznał przyjętą przez Kierownika na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego argumentację za drugorzędną. Nadto wyjaśnił podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Orzekając w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Kierownika stwierdzając niespełnianie warunków wskazanych w § 13zn ust. 1 rozporządzenia. Organ odwoławczy orzekł zatem w tym samym zakresie co organ I instancji - w sprawie z wniosku M. S. dotyczącego przyznania jej pomocy jako producentowi świń, któremu zagrażała utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID- 19.

Nie doszło zatem do podniesionego w skardze naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. w kontekście braku rozpoznania sprawy w całokształcie przez organ odwoławczy.

Za chybiony należało uznać także zarzut naruszenia art. 19 i 110 k.p.a., polegający, zdaniem skarżącej, na naruszeniu przez organy administracji swojej właściwości. W kontrolowanej sprawie nie doszło bowiem do uchybienia przepisom prawa określającym właściwość organów administracji do rozstrzygania sprawy z wniosku strony. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, zaś w myśl art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej i w przypadku milczącego załatwienia sprawy, jest związany wydanym w tym trybie rozstrzygnięciem od dnia następującego po dniu, w którym upływa termin przewidziany na wydanie decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie albo wniesienie sprzeciwu, o ile kodeks nie stanowi inaczej.

Natomiast w myśl § 13zn ust. 2 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń, na wniosek tego producenta świń złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych - dyrektor oddziału regionalnego. Zatem w kontrolowanej sprawie decyzje zostały wydane prawidłowo przez właściwego miejscowo Kierownika, a następnie Dyrektora.

Naruszenia przepisów o właściwości nie stwierdzono również w zakresie wskazanym przez stronę w uzasadnieniu skargi, a mianowicie w kontekście wydania decyzji o wpisie M. S. do ewidencji producentów rolnych, bowiem w ramach toczącego się w sprawie postępowania organ nie zaprzeczał, że strona jest odrębnym producentem.

Przechodząc do oceny prawidłowości odmowy przez organy wnioskowanej pomocy, należy podnieść, że warunki i tryb udzielania pomocy producentom świń, którym zagrażała utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID- 19, określa § 13zn rozporządzenia.

Zgodnie z treścią § 13zn ust. 1 rozporządzenia, w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi świń:

1. 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2. 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014;
3. 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19;
4. 4) który w dniu 15 listopada 2021 r. prowadził gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym były utrzymywane świnie;
5. 5) który zgłosił Agencji do dnia 15 kwietnia 2022 r., zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie świń urodzonych w jego gospodarstwie od dnia 15 listopada 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r.

Aby wnioskowana pomoc została przyznana wszystkie powyżej wymienione przesłanki należy spełnić łącznie.

Wniosek o przyznanie pomocy należało złożyć do dnia 29 kwietnia 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń.

Wysokość pomocy wynosiła 1.000 zł do każdych 10 sztuk świń, jednak nie więcej niż 500.000 zł dla producenta świń.

Treść wniosku oraz konieczne załączniki określał ust. 5 § 13zn rozporządzenia.

Należy również w tym miejscu zwrócić uwagę na obowiązki producenta świń, wynikające z art. 12 ust 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. 2021 r. 1542, t.j). Mianowicie posiadacz świń jest obowiązany zgłosić kierownikowi biura w terminie 7 dni zwiększenie lub zmniejszenie liczebności stada, z wyjątkiem urodzenia, przywozu z państw trzecich albo państw członkowskich; ubój zwierzęcia gospodarskiego - z podaniem liczby zwierząt, które przybyły lub ubyły ze stada, oraz miejsca pochodzenia lub przeznaczenia zwierzęcia.

Istotny jest także inny obowiązek, wynikający z art. 20a pkt 1-3 ww. ustawy dotyczący konieczności dokonania spisu zwierząt. W myśl powyższego przepisu posiadacz świni dokonuje co najmniej raz na dwanaście miesięcy, nie później jednak niż w dniu 31 grudnia, spisu zwierząt przebywających w siedzibie stada, obejmującego liczbę tych zwierząt. Liczbę świń ustaloną podczas spisu umieszcza się w księdze rejestracji, o której mowa w art. 23 ust. 2 albo 3. Posiadacz świni przekazuje kierownikowi biura informacje o liczbie tych zwierząt ustalone podczas spisu, o którym mowa w ust. 1, w formie:

1. 1) pisemnej, na formularzu udostępnionym przez Agencję albo,
2. 2) elektronicznej:
3. a) przez umieszczenie danych na informatycznym nośniku danych w sposób określony przez Agencję albo
4. b) na formularzu umieszczonym na stronie internetowej administrowanej przez Agencję, umożliwiającym wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego Agencji, w którym jest prowadzony rejestr zwierząt gospodarskich oznakowanych - w terminie 7 dni od dnia dokonania tego spisu.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że jedną z przesłanek, niezbędną do uzyskania wnioskowanej pomocy było prowadzenie przez producenta świń w dniu 15 listopada 2021 r. gospodarstwa w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy, w którym były utrzymywane świnie.

Według przywołanego przepisu gospodarstwo to obiekty budowlane, przestrzenie wolne lub inne miejsca, gdzie przebywają zwierzęta gospodarskie, a w przypadku zwierząt akwakultury - jakiekolwiek miejsca, w tym miejsca zamknięte, lub obiekty budowlane wykorzystywane przez przedsiębiorstwo produkcyjne sektora akwakultury, gdzie zwierzęta te są hodowane z zamiarem umieszczenia na rynku, z wyłączeniem miejsc, w których dzikie zwierzęta wodne złowione lub zebrane w celu spożycia przez ludzi są tymczasowo, bez karmienia, przetrzymywane przed poddaniem ich ubojowi.

Niezbędnym było zatem ustalenie, czy skarżąca prowadziła gospodarstwo (w opisanej wyżej formie) w określonej w rozporządzeniu dacie.

Zdaniem sądu Dyrektor prawidłowo wywiódł brak spełnienia przez stronę powyższego warunku koniecznego do przyznania wnioskowanej pomocy.

W oparciu o dane wynikające z bazy IRZ prawidłowo ustalił, że strona zgłosiła w systemie po raz pierwszy inne przemieszczenie świń 15 lutego 2022 r. z datą zdarzenia 8 listopada 2021 r. Także kolejne zgłoszenia przemieszczeń zwierząt wystawiane były po ustawowym terminie, co zostało szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Ponadto strona nie złożyła w ustawowym terminie do 31 grudnia spisu zwierząt przebywających w siedzibie stada. Zadośćuczyniła temu obowiązkowi dopiero 18 lutego 2022 r.

Ze znajdującej się w aktach sądowych na k. 87 informacji z bazy IRZ wynika, że w 2021 roku nie zarejestrowano żadnych zdarzeń dla siedziby stada skarżącej, o numerze [...].

Oznacza to, że skarżąca nie spełniła warunków otrzymania pomocy wymienionych w § 13zn ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia. Pomocy finansowej może domagać się skutecznie producent świń, który w dniu 15 listopada 2021 r. prowadził gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym były utrzymywane świnie.

Dane z bazy IRZ, zaniechania strony w terminowym zgłaszaniu przemieszczeń zwierząt (przy czym podkreślić należy, że uchybienia te są znaczne), czy brak złożenia w terminie, tj. do 31 grudnia 2021 r. spisu stada, przeczą prawidłowości oświadczenia strony, jakoby w dniu 15 listopada 2021 r. prowadziła gospodarstwo jako producent świń, w którym to gospodarstwie utrzymywane były świnie.

O fakcie prowadzenia wyżej opisanego gospodarstwa w dniu 15 listopada 2021 r. nie może świadczyć – wbrew argumentacji skargi – sama okoliczność zarejestrowania siedziby stada w październiku 2021r. Istotne bowiem są w omawianym kontekście przemieszczenia zwierząt, których skarżąca w ciągu 2021 roku nie zgłaszała. Zaznaczenia przy tym wymaga, że cytowane wyżej przepisy prawa wprost określają terminy dokonywania zgłoszeń przemieszczeń zwierząt i obowiązują każdego producenta świń. Także spełnienia omawianej przesłanki nie dowodzi zawarta pomiędzy małżonkami S. umowa majątkowa małżeńska (akt notarialny z dnia [...] Rep. A. [...]), albowiem wynika z niej jedynie fakt ustalenia umownej rozdzielności majątkowej oraz ustalenia równych udziałów w majątku wspólnym.

Jak ustalił organ strona zgłosiła pierwsze przemieszczenie zwierząt 15 lutego 2022 r., (z podaną datą wsteczną zdarzenia 8 listopada 2021 r.), zatem czynności tej dokonała ze znacznym opóźnieniem przekraczającym ustawowe 7 dni, (opóźnienie wynosiło 92 dni). Wszystkie zgłoszenia zdarzeń dotyczących stada zostały przez skarżącą dokonane w 2022 roku.

Na żadnym etapie postępowania nie był także kwestionowany przez stronę fakt wpisu jej do ewidencji producentów. Organ przyznał też, że strona występowała o dopłaty w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które otrzymywała. Jednak w kontekście pomocy, o którą wnioskowała w niniejszej sprawie istotny jest nie sam wpis skarżącej w ewidencji producentów, ale realna okoliczność utrzymywania przez nią, jako producenta świń, tychże zwierząt w gospodarstwie we wskazanym w rozporządzeniu dniu, tj. 15 listopada 2021 r.

Zdaniem sądu, ogół wyżej opisanych okoliczności ocenianych łącznie dowodzi, że na dzień 15 listopada 2021 r. nie prowadziła ona jako producentka świń gospodarstwa, w którym były utrzymywane świnie.

Brak spełnienia już tej jednej, lecz koniecznej dla uzyskania żądanej pomocy przesłanki powoduje, że jako zasadą i prawidłową sąd ocenił odmowę przyznania skarżącej pomocy jako producentowi świń, któremu zagrażała utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID- 19.

Słusznie również, w świetle powyższych ustaleń przyjęto, że okoliczność wykreowania bądź nie sztucznych warunków w celu przyznania płatności, nie ma dla sprawy przesądzającego znaczenia, bowiem strona nie spełniła podstawowych warunków wynikających z przepisów § 13zn rozporządzenia.

Odnosząc się do eksponowanego w skardze motywu dyskryminacji skarżącej jako kobiety – rolniczki oraz do argumentacji dotyczącej trudności kobiet w uzyskaniu niezależności finansowej w rolnictwie, należy wskazać, że jest ona chybiona.

Z uzasadnienia zaskarżonego aktu administracyjnego wynika bowiem w sposób niewątpliwy, że odmowa przyznania wnioskowanej pomocy związana jest z niespełnieniem przez stronę warunku określonego w przepisie rozporządzenia, do którego przestrzegania i wypełnienia obowiązany jest każdy producent świń ubiegający się o nią.

Analizując akta sprawy sąd nie odnalazł żadnego przejawu dyskryminacji skarżącej jako kobiety – rolniczki, nie stwierdził działań utrudniających skarżącej uzyskiwanie własnych dochodów, czy uniemożliwiających jej samodzielne działania jak również świadczących o braku akceptacji Agencji dla działania kobiet zmierzających do uzyskania finansowej autonomii w rodzinie.

Zauważyć nadto należy, że nie jest miarodajny w kontrolowanej sprawie przywołany w skardze wyrok TK z 13 grudnia 2013 r., sygn. P 40/12. Zgodnie z jego treścią "art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz.

86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji.

Natomiast spór w niniejszej sprawie dotyczy okoliczności spełnienia przez producentkę – skarżącą łącznie wszystkich przesłanek umożliwiających jej przyznanie pomocy jako producentowi świń, nie zaś okoliczności nadania numeru identyfikacyjnego.

Tym samym nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 5 i 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zw. z art. 18, 32 i 33 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Nie zostały również naruszone przez organ odwoławczy przepisy art. 4 Rozporządzenia Nr 1307/2013, zawierającego m.in. definicje rolnika i gospodarstwa rolnego oraz art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Ponownie podkreślić trzeba bowiem, że przyczyną z powodu której Dyrektor odmówił skarżącej wnioskowanej pomocy nie było twierdzenie, że warunki wymagane do jej uzyskania zostały sztucznie stworzone, lecz brak spełnienia przez stronę warunków wskazanych w § 13zn ust 1 pkt 4 rozporządzenia.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.