Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcachz 29 października 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 499/15

Uzasadnienie

1. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania
2. 1.1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] r. nr [...] orzekającą o odmowie zapłaty oprocentowania od nadpłaty.

1.2 Wnioskiem z 1 grudnia 2014 r. A. F. wystąpił do organu podatkowego o zwrot odsetek, wskazując na wyrok WSA w Kielcach z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 1098/12, stwierdzający nieważność uchwały Rady Miasta K.w części dotyczącej § 5, tj. co do przedmiotów opodatkowania począwszy od 1 stycznia 2012 r. Podkreślił, że wykonał zobowiązanie wynikające z decyzji nr [...], natomiast organ decyzją z 17 września 2014 r. zmienił swoją decyzję i na nowo ustalił wysokość podatku od nieruchomości wskazując terminy płatności na rok 2012, nie zważając na to, że daty płatności podatku minęły. Wnioskodawca wskazał, że środki wpłacone w 2012 r. nie zostały zwrócone tylko zatrzymane i pobrane dopiero po uprawomocnieniu się decyzji z 17 września 2014 r., wnosząc tym samym o zwrot odsetek liczonych jak zaległość podatkowa należnych od daty uiszczenia każdej z zapłaconych rat w 2012 r. do uprawomocnienia się decyzji z 17 września 2014 r., tj. do 6 października 2014 r.

1.3. Kolegium wskazało, że [...] r. została wydana decyzja nr [...], w której organ ustalił podatek od nieruchomości położonej w K. przy ul. W. P. 20 w kwocie 1715 zł na rzecz współwłaścicieli. Następnie, z uwagi na złożoną w sprawie informację podatkową organ decyzją z [...] r. nr [...] uchylił swoją decyzję i orzekł o zmianie decyzji ustalając wymiar podatku na kwotę 718 zł. Na poczet podatku od nieruchomości na rok 2012 dokonane zostały wpłaty. Ponieważ podatnicy dokonali wpłat podatku wyższych od należnych powstała nadpłata w kwocie 52 zł, która została zwrócona na rachunek bankowy 12 września 2013 r. W dniu 27 lutego 2013 r. zostało w sprawie wszczęte, a następnie zawieszone postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej z [...]. Organ decyzją z [...] nr [...], po wcześniejszym podjęciu postępowania, orzekł o zmianie swojej decyzji i o ustaleniu podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie 609 zł. Powyższe spowodowało, że na koncie podatników powstała nadpłata w kwocie 109 zł, którą zgodnie z art. 76 § 1 i art. 77 § 1 ust. 1 organ zaliczył na poczet IV raty podatku od nieruchomości na 2014 r., zaś kwotę pozostałej nadpłaty w wysokości 107 zł, 1 października 2014 r. zwrócił na rachunek bankowy podatnika.

1.4. Kolegium wskazało, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż organ podatkowy wydając decyzję z 2 marca 2012 r działał w oparciu o obowiązuje w tym czasie przepisy prawa, w tym m.in. przepisy prawa miejscowego. Organ wykonawczy (Prezydent Miasta K.) jest zobowiązany do stosowania przepisów uchwalonych przez organ stanowiący, Radę Miasta K..

W ocenie Kolegium wniosek o zwrot odsetek jest nieuzasadniony.

Zgodnie z art. 78 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, oprocentowanie przysługuje:

w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie. Kolegium wskazało ponadto na art. 77 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stanowiący o terminie zwrotu nadpłaty.

Z analizy powyższych przepisów wynika, że oprocentowanie nadpłaty należy się w przypadku gdy zostaną spełnione dwie przesłanki: organ przyczynił się do uchylenia, zmiany decyzji i nadpłata nie została zwrócona w terminie.

Kolegium stwierdziło, że Prezydent Miasta K. nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji z [...] r. Przyczyną uchylenia decyzji, było stwierdzenie przez WSA w K., nieważności uchwały Rady Miasta K. nr XXI/446/2011 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, w części określonej w § 5. Do przyjęcia w 2012 r. stawek wynikających z ww. uchwały Prezydent Miasta K. był zobligowany przepisami prawa, bowiem zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym - do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach.

Również w art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zostało zawarte zastrzeżenie, że to rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. Zatem Prezydent Miasta K., jako organ podatkowy, nie uchwalał stawek podatku od nieruchomości na rok 2012, natomiast jako organ wykonawczy był zobligowany do ich zastosowania. Kolegium stwierdziło również, że nadpłacony podatek został w przedmiotowej sprawie zwrócony w terminie.

1. 1.5. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że w sprawie mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.
2. 2. Skarga do Sądu
3. 2.1. Na powyższą decyzję A. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez SKO. Zarzucił:
4. - zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów odwołania;
5. - odmowę rozpoznania istoty sprawy poprzez przyjęcie wniosku strony jako żądania "zapłaty oprocentowania od nadpłaty" w sytuacji gdy wniosek zmierzał do zwrotu odsetek od nienależnie pobranych rat podatku od nieruchomości;
6. - obrazę art. 77 oraz art. 78 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie w sytuacji ujawnienia okoliczności nakładających na organ obowiązek zwrotu odsetek za nieterminowy pobór podatku.

1. 2.2. Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że skoro decyzja w sprawie ustalenia wymiaru podatku została wydana dopiero we wrześniu 2014 r., a współwłaściciele nieruchomości dokonali wpłat dużo wcześniej, wykładni prawnej należało poddać wątek poboru należności podatkowej bez decyzji w tym zakresie, a nie rozstrzygać o zapłacie oprocentowania od nadpłaty. Przepisy dotyczące oprocentowania nadpłat są przepisami prawa materialnego. Regulują bowiem uprawnienie strony do uzyskania poza nadpłatą także dodatkowego świadczenia, stanowiącego swoistą rekompensatę za dysponowanie przez państwo kwotą nienależnie lub w zawyżonej wysokości zapłaconego podatku. Dla oceny, czy i za jaki okres należy się oprocentowanie, stosować należy przepisy obowiązujące w dacie powstania nadpłaty (jeżeli przepis przejściowy nie stanowi inaczej).

1. 2.3. W ocenie skarżącego organy dotychczas nie ustaliły nic co mogłoby przyczynić się do rozpoznania istoty sprawy. Z treści art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie wynika, że odnosi się on wyłącznie do nadpłaty, powstałej na skutek wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ustalającej bądź określającej wysokość zobowiązania podatkowego, względnie decyzji o odpowiedzialności podatkowej przez organy podatkowe (art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d) albo sąd administracyjny (art. 77 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Ten przypadek oprocentowania nadpłaty dotyczy zatem sytuacji, kiedy zobowiązanie podatkowe powstaje na skutek decyzji, która je ustala (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji) względnie, jeśli wysokość zobowiązania podatkowego, wynikająca z przepisów prawa, została określona przez organ podatkowy w drodze decyzji (art. 21 § 3 i § 3a Ordynacji podatkowej).

1. 2.4. Skarżący nadto podniósł, że zarzut odwołania naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. dotyczący wydania decyzji w sprawie bez właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego, stanowiącego bezwzględną wadę rozstrzygnięcia, nie został przez Kolegium w ogóle rozpoznany.

1. 2.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
2. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
3. 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego. Znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a Sąd przyjął je za podstawę dalszych rozważań.

1. 3.2. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium w przedmiocie odmowy zapłaty oprocentowania od nadpłaty.

Stan faktyczny w sprawie jest niesporny. Decyzją ostateczną z [...] r. Prezydent Miasta K. ustalił skarżącemu wymiar podatku od nieruchomości na kwotę 718 zł. Kwota ta została przez skarżącego uiszczona w ratach w terminie płatności w roku 2012 r. Decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] r. została zmieniona, na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej, decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] r., w której ustalono przedmiotowy podatek na kwotę 609 zł. Powstała w ten sposób różnica w kwocie podatku (109 zł) w części została zaliczona na poczet IV raty podatku od nieruchomości na 2014 r., a w pozostałej części 1 października 2014 r. zwrócona na rachunek bankowy podatnika. Przyczyną zmiany decyzji było unieważnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (wyrok z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 1098/12) w części uchwały Rady Miasta K. z 22 grudnia 2011 r. nr XXI/446/2011 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości.

Spór w sprawie dotyczy odpowiedzi na pytanie czy podatek od nieruchomości uiszczony w wysokości ustalonej decyzją z [...] r., która następnie została zmieniona decyzją z [...]r. stanowi podatek nienależnie zapłacony? Zdaniem skarżącego podatek w 2012 r. został w całości zapłacony nienależnie.

W związku z tym od całej wpłaconej w 2012 r. kwoty należą się mu od organu odsetki od daty uiszczenia każdej z zapłaconych rat w 2012 do uprawomocnienia się decyzji z [...]r., tj. do 6 października 2014 r. W opinii organu natomiast podatek ustalony decyzją z 2012 r. został zapłacony należnie, jednak w wysokości wyższej od należnej, tj. został nadpłacony o różnicę pomiędzy kwotą ustaloną w pierwotnej decyzji, a kwotą ustaloną w decyzji zmieniającej. Różnica ta stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji kwestię oprocentowania tej kwoty regulują przepisy art. 78 § 1 tej ustawy. Kolegium stwierdziło ponadto, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest oprocentowanie przedmiotowej nadpłaty.

3.3. Stosownie do art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Z powyższego wynika, że nadpłata podatku ma miejsce, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie powinno mieć miejsca - świadczenie nienależne, albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa - świadczenie nadpłacone. Za "nadpłacony" uznać zatem należy taki podatek, który wynikał z obowiązku podatkowego określonego w ustawie podatkowej, jednakże uregulowany w wartości większej, niż wynikało to z przepisów określających elementy konstrukcyjne tego podatku, takich jak podstawa opodatkowania, stawki podatkowe, zwolnienia i zniżki. Natomiast za "należny" uznać należy taki podatek, który jest "przysługujący, należący się komuś lub czemuś". Zadeklarowana kwota zobowiązania podatkowego może być więc uznana za należną, przysługującą Skarbowi Państwa wówczas, jeżeli istniał obowiązek jej zapłaty przez podatnika. Podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek podatkowy), albo płaci za dużo (kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie podatnika dokonane na rzecz wierzyciela podatkowego przewyższa to, czego wymaga od niego przepis prawa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zapłacony przez skarżącego w 2012 r. podatek od nieruchomości był podatkiem należnym. W tym roku istniał bowiem i nie wygasł ustawowy obowiązek jego zapłaty przez skarżącego. Wpływu na istnienie tego obowiązku nie miała przy tym zmiana decyzji dokonana w 2014 r. Wymaga wyjaśnienia, że zmiana ta dotyczyła jedynie kwoty ustalonego podatku w związku z unieważnieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (wyrok z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Kie 1098/12) w części uchwały Rady Miasta K. z 22 grudnia 2011 r. nr XXI/446/2011 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, a nie kwestii istnienia obowiązku podatkowego. W konsekwencji uiszczony przez skarżącego w 2012 r. podatek został nadpłacony.

W związku z powyższym prawidłowo organ podatkowy stwierdził, że nadpłatą jest kwota stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą ustaloną w pierwotnej decyzji (uiszczoną przez skarżącego), a kwotą ustaloną w decyzji zmieniającej, tj. kwota 109 zł.

1. 3.4. W związku z powyższym organ prawidłowo, wbrew twierdzeniom skarżącego, analizował kwestię możliwości oprocentowania powstałej nadpłaty w kontekście przepisu art. 78 Ordynacji podatkowej.

Wymaga wyjaśnienia, że co do zasady nadpłaty podlegają oprocentowaniu. Wyjątek stanowi sytuacja określona w art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej. Oprocentowanie innych nadpłat oraz okres ich oprocentowania zostały uzależnione od zaistnienia przesłanek określonych w art. 78 § 2 Ordynacji podatkowej.

W niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo stwierdziło, że nie wystąpiły przesłanki oprocentowania przedmiotowej nadpłaty. Po pierwsze organ (Prezydent Miasta K.) nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany decyzji z 2 marca 2012 r. (art. 78 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Nie można bowiem uznać, że organ przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, jeżeli zastosował obowiązujący przepis, następnie unieważniony. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wydając decyzję 2 marca 2012 r. działał w oparciu o obowiązuje w tym czasie przepisy prawa, w tym m.in. przepisy prawa miejscowego, tj. uchwałę Rady Miasta K. z 22 grudnia 2011 r. nr XXI/446/2011 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości.

Z kolei wyrokiem z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 1098/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził nieważność tej uchwały w części określonej w § 5, co stanowiło bezpośrednią przyczynę zmiany przedmiotowej decyzji.

Po drugie, nie zostały spełnione wszystkie przesłanki oprocentowania nadpłaty, o których mowa w art. 78 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nadpłacony podatek został bowiem zwrócony w terminie. Termin zwrotu nadpłaty został określony w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowe. Stosownie do powołanej regulacji nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja

Prezydenta Miasta K. z 2 marca 2012 r. została natomiast zmieniona, decyzją z [...]r. Powstała w ten sposób nadpłata w kwocie 109 zł, zgodnie z art. 76 § 1 i art. 77 § 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej, w części została zaliczona na poczet podatku od nieruchomości za okres IV raty 2014 r., zaś kwotę pozostałej nadpłaty w wysokości 107 zł, 1 października 2014 r. zwrócono na rachunek bankowy podatnika. Wymaga wyjaśnienie, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania powołany przez Kolegium art. 77 § 3 Ordynacji podatkowej, określający termin zwrotu nadpłaty w przypadku uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. Uchybienie to jednak nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 77 oraz art. 78 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej są nieuzasadnione.

Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma ponadto zarzut nierozpoznania przez Kolegium zarzutu odwołania naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. Kolegium prawidłowo bowiem wskazało, że w sprawie mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego (pkt 1.5).

1. 3.5. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.