Uzasadnienie
B. N. w odpowiedzi na zarządzenie do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] r. znak: [...]w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy nie precyzując jego zakresu.
Z uwagi na powyższe pismem z dnia 16 października 2014 r. wnioskodawczyni została wezwana w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania do sprecyzowania swojego żądania.
W odpowiedzi skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym wniosku skarżąca wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z synem w wieku 16 lat. Jako posiadany majątek skarżąca wykazała mieszkanie wielkości 33m², które wynajmuje oraz nieruchomość rolną wielkości 3,14ha (współwłasność). Jako miesięczne dochody wykazała świadczenie rentowe w wysokości 890 zł brutto oraz alimenty na syna w wysokości 400 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej sytuacja jest bardzo ciężka, bowiem jej dochody są bardzo nieduże. Ponadto jest osobą chorą i większość pieniędzy przeznacza na leczenie i życie.
Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
Wniosek skarżącej, która wnosi jednocześnie o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika należało w pierwszej kolejności rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. całkowitego przyznania prawa pomocy. W tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżąca, ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia.
Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżąca nie należy, bowiem pomimo powoływania się na ciężką sytuację materialną to jednak skarżąca uzyskuje stałe miesięczne środki finansowe. Ponadto nie wykazała żadnych zobowiązań kredytowych, zadłużeń oraz zaległości w jakichkolwiek opłatach. Skarżąca i jej syn nie korzystają z pomocy społecznej.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W sytuacji, gdy wykazana przez skarżącą sytuacja materialna uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, orzekający zobligowany był do wyboru jakiego zakresu będzie dotyczyć przyznane prawo pomocy. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej pomocy skarżącej wzięto pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. Z art. 220 § 1 p.p.s.a. wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu. Zdaniem orzekającego dla realizacji prawa skarżącej do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia wpisu od skargi oraz innych kosztów sądowych. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Jak wskazano wyżej udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Przy czym podkreślić należy, że ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowo-administracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2011r. sygn. akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.