Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 61/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę T. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych.
W dniu 31 maja 2013 r. (data stempla pocztowego) T. G. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną, wraz z którą utrzymują się z dochodów uzyskiwanych ze świadczeń emerytalnych – emerytura skarżącego w kwocie 2.350 zł miesięcznie, emerytura żony w kwocie 1.636 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazał mieszkanie wielkości 48 m² oraz samochód osobowy z 1998 r. o wartości ok. 1700 zł.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest po zawale serca, w roku ubiegłym przebył trzy zabiegi. Częste wyjazdy do kontroli lekarzy specjalistów oraz leki pochłaniają bardzo duże finanse. Żona skarżącego również się leczy.
Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych oraz wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych.
W istocie instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa).
Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o ustanowienie adwokata wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia - bezspornie do wyżej wskazanych grup społecznych skarżący nie należy.
Ponadto trzeba mieć na uwadze, że jak wcześniej wskazano prawo pomocy jest instytucją o charakterze szczególnym, mającą zagwarantować prawo do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa mogłaby stanowić przeszkodę do dochodzenia ich praw przed sądem. Jak wynika z informacji zawartych w złożonym wniosku zarówno skarżący jak i jego żona uzyskują stałe miesięczne świadczenia w łącznej kwocie 3.986,00 zł. W takiej sytuacji nie można stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika.
Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów opłacenia profesjonalnego pełnomocnika.
W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, że odstąpiono od orzekania w tym zakresie, bowiem stosownie do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa, na którą zamierza wnieść skargę kasacyjną T. G. ponieważ przedmiotem skargi kasacyjnej będzie decyzja - akt administracyjny ściśle dotyczący praw i obowiązków z ubezpieczeń społecznych.
Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - jak i przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających ustanowienie adwokata, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.