Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor) postanowieniem z 14 listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik) z 11 października 2022 r., nr [...] odmawiające B. K. umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Organ wyjaśnił, że Naczelnik prowadził egzekucję z majątku strony na podstawie tytułu wykonawczego z 11 kwietnia 2022 r., nr [...], obejmującego zaległości nieuiszczonej opłaty abonamentowej za używanie odbiornika rtv, - wierzycielem których jest P. P. S.A. Podał, że zawiadomieniem z 19 kwietnia 2022 r., organ egzekucyjny zajął zobowiązanej świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Ustalił, że zawiadomienie, łącznie z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono stronie 22 kwietnia 2022 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że 26 kwietnia 2012 r. wpłynęło do Naczelnika pismo zobowiązanej, które zostało zakwalifikowane m.in. jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Po uzyskaniu od wierzyciela informacji o braku przesłanek do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik postanowieniem z 11 października 2022 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z 11 kwietnia 2022 r. Zobowiązana 18 października 2022 r. złożyła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika, wnosząc o jego uchylenie w całości.
Nadto ustalono, że 9 sierpnia 2022 r., Naczelnik wyegzekwował całą kwotę wynikającą z ww. tytułu wykonawczego.
Dyrektor rozpoznając zażalenie wyjaśnił podstawy prawne umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym przywołał treść art. 59 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a.".
Podał, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1689, dalej "ustawa"). Organ przytoczył i omówił treść art. 2 ust. 1 i 3 ustawy. Podkreślił, że obowiązek rejestracji odbiorników oraz opłat abonamentowych ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli i wynika z ww. ustawy.
Następnie ustalił, że strona 5 marca 1973 r. dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego oraz radiofonicznego, co potwierdza kserokopia wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego. W wyniku dokonanej rejestracji wydano książeczkę opłat, która służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Następnie P. P., wykonując obowiązek określony przepisami rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. nr 187 poz. 1342) nadała dla określonej rejestracji ww. odbiornika indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Powyższe zawiadomienie z 31 lipca 2008 r. stanowi obecnie jedyny i wyłączny dowód rejestracji w stosunku do abonentów, którzy byli zarejestrowani na moment wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.
Organ wyjaśnił, że P. P. nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym.
Zatem obowiązek zapłaty dochodzonego abonamentu rtv był wymagalny, a wierzyciel zasadnie wystawił tytuł wykonawczy w oparciu, o który organ egzekucyjny prowadził egzekucję ze świadczenia emerytalnego strony.
Następnie ustalił, że wierzyciel nie odnotował na indywidualnym numerze identyfikacyjnym nr [...] należącym do strony formalności polegających na wyrejestrowaniu odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 11 kwietnia 2022 r. Strona nie przedłożyła dokumentu stwierdzającego nieistnienie obowiązku. Jednocześnie podał, że 5 maja 2022 r. zobowiązana dokonała wyrejestrowania odbiornika rtv, a zatem dopiero od tej daty ustał jej obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych.
Wierzyciel informował stronę o ciążącym zobowiązaniu z tytułu zaległych opłat abonamentu radiofonicznego i telewizyjnego, przesyłając upomnienie nr [...] obejmujące zaległości w opłatach abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do czerwca 2021 r., które doręczono stronie w trybie art. 44 k.p.a. Upomnienie doręczono na adres wskazany w systemie ewidencji PESEL, do którego wierzyciel posiada dostęp.
Brak uregulowania przez stronę należności w wyznaczonym w upomnieniu terminie spowodował, że wierzyciel przekazał do organu egzekucyjnego ww. tytuł wykonawczy w celu jego realizacji.
Końcowo stwierdził, że prowadzona przez Naczelnika egzekucja na podstawie ww. tytułu była uzasadniona i nie wystąpiły przesłanki do jej umorzenia. Organ I instancji zasięgnął opinii wierzyciela przed wydaniem postanowienia w zakresie żądania strony, zbadał wszystkie przesłanki wynikające z treści art. 59 § 1 u.p.e.a. i w sposób prawidłowy orzekł w sprawie.
B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na postanowienie Dyrektora, domagając się jego uchylenia.
Wyjaśniła, że nigdy nie nadano jej numeru identyfikacyjnego. Nadto nie otrzymała wezwania do zapłaty. W jej ocenie wskazana data zgłoszenia 1973 r. jest błędna. Jej zdaniem całość postępowania narusza art. 59 u.p.e.a., gdyż egzekucja nie dotyczy jej osoby. Podała, że w toku postępowania wierzyciel błędnie wskazał jej imię, tj. "B." zamiast "B." w dokumencie z [...] dotyczącym zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 30 grudnia 2022 r. (data wpływu) strona podtrzymała argumentację skargi, dołączając kopię zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, wskazując na błędnie zapisane jej imię.
W piśmie procesowym z 1 marca 2023 r. (data wpływu) strona przedstawiła dalszą argumentację w sprawie, w której zanegowała legalność naliczenia opłat abonamentowych oraz podniosła, że nigdy nie zawierała umowy cywilno-prawnej z Telewizją Publiczną. Nadto strona dołączyła odpis orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.).
Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą rozstrzygnięć i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K..
Rozpoznając skargę w wyżej zakreślonych ramach sąd stwierdza, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że sąd na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik (jako organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z 11 kwietnia 2022 r. wystawionego przez P. P. S.A. (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres [...] – [...]. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej został doręczony skarżącej 22 kwietnia 2022 r.
Zdaniem sądu, dążąc do pełnego rozpoznania żądań strony wyrażonych w kierowanych do organu pismach, prawidłowo zakwalifikowano jedno z nich jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wydano akty administracyjne w zakresie nim zainicjowanym.
Kontrolując zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, stwierdza, że wydając je organ nie naruszył prawa oraz akceptuje wyrażone tam stanowisko i argumentację potwierdzającą jego zasadność.
Przypomnieć należy, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego uregulowane są w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
- 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
- 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
- 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
- a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
- b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
- 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
- 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Co do zasady umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel z powodu wystąpienia przyczyn niedopuszczalności prowadzenia (vide P. Pietrasz (w:) D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, System Informacji Prawnej Lex, tezy do art. 59 u.p.e.a.).
W realiach sprawy organ prawidłowo omówił każdą z przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego i wyjaśnił dlaczego przyjmuje, że nie ziściła się żadna z nich.
Podkreślenia wymaga, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty.
W kontrolowanej sprawie nie wystąpiła niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zarówno z przyczyn przedmiotowych jak i podmiotowych. Egzekucja dotyczyła zaległości z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za używanie odbiornika, zobowiązana nie jest osobą, której dotyczą wyłączenia podmiotowe z egzekucji, a postępowanie egzekucyjne prowadził właściwy organ egzekucyjny.
Ponieważ egzekucja dotyczy należności z tytułu opłat abonamentowych (czyli należności pieniężnej) nie może być mowy o niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. P. nie jest wadliwy i spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a.
Postępowanie egzekucyjne nie było zawieszone na wniosek wierzyciela, ani nie wystąpił on z wnioskiem o jego umorzenie.
Strona nie wskazała także innych – objętych odrębnymi ustawami – okoliczności skutkujących koniecznością uwzględnienia jej wniosku.
Na gruncie sprawy nie może być także mowy o bezskuteczności egzekucji z powodu braku majątku, albowiem podjęte w jej ramach czynności doprowadziły do skutecznego wyegzekwowania dochodzonej należności w całości.
Mając na względzie powyższe prawidłowo zdaniem sądu organy nie uwzględniły wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Nawiązując nadto do prezentowanej przez stronę w trakcie postępowania oraz w skardze argumentacji dodatkowego wyjaśnienia wymaga, co następuje.
Akta sprawy zawierają wniosek strony z dnia 5 marca 1973 r. o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, z informacją o wydaniu zezwolenia Nr [...] na nazwisko i imię zgłaszającego. Treść zawiadomienia z 31 lipca 2008 r. świadczy o tym, że P. P., wykonując obowiązek określony przepisami rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. nr 187 poz. 1342) nadała skarżącej indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych [...].
Z informacji wierzyciela zawartej w piśmie z dnia 22 września 2022 r. wynika natomiast, że skarżąca dokonała wyrejestrowania urządzeń w dniu 5 maja 2022 r., a okoliczności tej strona nie przeczyła.
Wyjaśnienia wymaga, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), a następnie ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).
Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze. zm.).
Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy.
Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku TK z 16 marca 2010 r., K 24/08 zgodnie z którym, po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa.
Zatem dla jego realizacji nie jest konieczne (wbrew twierdzeniu strony skarżącej) uprzednie zawarcie umowy cywilnoprawnej, wydanie wyroków sądowych w zakresie opłat, czy otrzymywanie przez skarżącą faktur dotyczących tych należności.
Jak wynika natomiast z treści § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013 r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników rtv, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Tożsame obowiązki wynikały także z poprzedzających powyższy akt rozporządzeń.
W świetle powyższego, przyjąć należy, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi już wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym (wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16, WSA w Gliwicach z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13, publ. CBOSA).
W sprawie bezspornym jest natomiast, że skarżąca była zarejestrowanym użytkownikiem odbiorników radiowo/telewizyjnych, które wyrejestrowała dopiero 5 maja 2022 r. Tym samym w objętym tytułem wykonawczym okresie była obowiązana do uiszczenia opłaty abonamentowej rtv.
Nie może także wpłynąć na wynik dokonanej przez sąd kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia eksponowana przez skarżącą okoliczność pisowni jej imienia. Pominięcie jednej litery "n" w pisowni imienia skarżącej należy zdaniem sądu rozpatrywać w kontekście oczywistej omyłki pisarskiej, nie zaś – jak oczekuje tego strona – jako omyłki co do osoby zobowiązanego.
Sąd również przeanalizował, w ramach dokonywanej kontroli zaskarżonego postanowienia, dołączone przez stronę, jak również znajdujące się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie mogły mieć one wpływu na ocenę zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem dołączone w trakcie postępowania sądowego orzeczenie nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącej zostało wydane 5 grudnia 2022 r., a znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie [...] w tożsamym zakresie zostało wydane 29 listopada 2021 r. Orzeczenia te zapadły zatem względem skarżącej po okresie, za który wierzyciel domagał się zapłaty zaległości związanych z nieuiszczoną opłatą abonamentową. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że tytułem wykonawczym objęto zaległości dotyczące miesięcy od stycznia 2017 r. do czerwca 2021 r.
Nie dostrzegając naruszenia przez organ przepisów prawa, sąd stwierdza, że stanowisko Dyrektora wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.