Uzasadnienie
W dniu 11 marca 2009r. skarżący S. D. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 rok. Ze złożonej do akt sprawy dokumentacji oraz oświadczeń skarżącego wynika, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, a jego żona i 36-letni syn zamieszkują u ojca żony. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi dom jednorodzinny o powierzchni 110m² wraz z działką o powierzchni 1600 m² oraz nieruchomość w K. o powierzchni 234 m². Źródłem utrzymania skarżącego są według oświadczenia dochody uzyskiwane z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 1.281,70 zł netto miesięcznie.
Postanowieniem z dnia 17 marca 2009r. sygn. akt I SA/Ke 64/09 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jako bezzasadny. W uzasadnieniu podniósł, iż skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie należy bowiem do grupy osób charakteryzujących się ubóstwem – takich przykładowo jak osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Osiąganie przez skarżącego dochodów w wykazanej wysokości umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie uzyskiwanymi przez niego dochodami oraz oszczędności w we własnych wydatkach (utrzymanie 3 psów do ochrony posesji 300-400 zł, telefon komórkowy 100 zł miesięcznie) pozwoli na poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podkreślił nadto, iż wpis w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł i nie ma na obecnym etapie postępowania innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącemu dostęp do sądu.
Od orzeczenia tego S. D. wniósł sprzeciw wnosząc o jego uchylenie i zmianę oraz całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, iż nie jest w stanie na dzień dzisiejszy ponieść najmniejszych nawet kosztów sądowych, ponieważ nie mógł poczynić we własnym zakresie żadnych oszczędności. W sprzeciwie tym zawarł również wniosek o ustanowienia adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję:
Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podlega oddaleniu.
Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych co do zasady koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr.153 poz.1270) przyznanie prawa pomocy nastąpić może jeżeli starający się o nią wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien zatem poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, i dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o prawo pomocy. Przyznać je należy stronie w zakresie całkowitym lub częściowym jeśli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona nie będzie mogła nabyć żywności lub usług niezbędnych do prawidłowej egzystencji.
Skarżący wykazał następujące wydatki: podatek od nieruchomości za 2008r. – 492 zł, ubezpieczenie na życie – 62,5 zł na pół roku, wywóz śmieci – 80 zł na pół roku, opał na okres grzewczy – 2400 zł, utrzymanie 3 psów do ochrony posesji – 300-400 zł miesięcznie, leki – 100-150 zł miesięcznie, telefon komórkowy około 100 zł miesięcznie, przejazdy na sprawy zawisłe w sądach w K. i K. – około 100 zł miesięcznie. Analiza dochodów i wydatków skarżącego oraz jego stanu majątkowego prowadzi do wniosku, iż nie należy on do osób charakteryzujących się ubóstwem. Prawo pomocy należy bowiem, z uwagi na jego wyjątkowy charakter przyznawać osobom ubogim (bezrobotni, osoby pozbawione ze względu na okoliczności życiowe środków do życia). Osiąganie przez skarżącego dochodów w wykazanej wysokości umożliwia planowanie wydatków oraz, dzięki racjonalnemu gospodarowaniu uzyskiwanymi dochodami i oszczędnościom we własnych wydatkach (np. na utrzymanie 3 psów do ochrony posesji lub w opłatach za telefon komórkowy), poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych poza wpisem w wysokości 100 zł.
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia adwokata. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem obecnie konieczny. Skarżący prawidłowo sformułował skargę, w szczególności zawarł w niej wszystkie elementy wymagane przepisami art. 46 § 1 oraz art. 57 § 1 p.p.s.a. Świadczy to o umiejętności samodzielnej obrony swoich racji przed Sądem. W myśl art. 175 § 1 oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. udział profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Ponadto zgodnie z art. 6 cyt. wyżej ustawy sąd winien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi sporządzonej przez stronę.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 oraz art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.