Uzasadnienie
Decyzją z 31 października 2022 r., nr SKO PO-41/5669/1001/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej: "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję tego organu z 22 sierpnia 2022 r. nr SKO PO-41/2451/731/2022 odmawiającą H. K. uchylenia decyzji wydanej przez ten organ w dniu 7 maja 2013 r. nr SKO. PO-41/1193/131/2013.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z 7 maja 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Stopnica (dalej: "wójt") z 18 stycznia 2013 r. znak: FN-3123/1340/2013, wydaną dla H. K. w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości na rok 2013, pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. Wydając decyzję organy podatkowe uznały, że podstawę wymiaru podatku stanowią zapisy w rejestrze gruntów, istniejące w dacie decyzji o wymiarze. Decyzja organu odwoławczego stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji. Następnie zarzuty podatnika zostały oddalone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 393/13.
Wnioskiem z 20 stycznia 2022 r. H. K. wystąpił do organu podatkowego o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją wójta. Wskazał, że dane zawarte w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w Busku-Zdroju zostały zmienione i zredukowano powierzchnię gruntów będących własnością lub we władaniu H. K.. Tym samym podatek w latach 2010-2018 naliczany był od nieprawidłowej powierzchni. Zmiany w ewidencji gruntów stanowią nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w czasie wydawania decyzji podatkowych.
Organ odwoławczy, powołując treść art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten formułuje zatem wymóg spełnienia następujących warunków: okoliczności faktyczne i dowody są nowe i muszą zostać ujawnione organowi po wydaniu decyzji ostatecznej, wcześniej nie były temu organowi znane; muszą istnieć już wcześniej (w chwili wydania decyzji ostatecznej); są istotne dla sprawy (mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy).
Zatem przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy ujawnią się w sprawie po wydaniu decyzji, ale istniejąc w momencie wydawania decyzji będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wymiarowego, a ponadto okoliczności te lub dowody muszą być istotne dla sprawy, tj. muszą mieć wpływ na odmienne jej rozstrzygnięcie, co wywoła konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części.
Decyzja orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji wójta w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013 r. opierała się na załączonym do akt sprawy wypisie z ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostę Buskiego. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organów podatkowych obu instancji, które zaaprobował sąd administracyjny, podkreślono, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja jest urzędowym zbiorem informacji wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika, są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania mają dane wynikające z ewidencji. W aktach sprawy znajdował się sporządzony przez administratora systemu i potwierdzony za zgodność przez pracownika urzędu gminy wypis z rejestru gruntów, który ujawniał H. K. jako właściciela i władającego gruntem rolnym w obrębie K. G. oraz S..
Organ powołał się na decyzję Starosty Buskiego z 30 kwietnia 2019 r. znak: GKN.6620.1.8.2016, którą orzeczono o wykreśleniu w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków H. K. jako władającego i właściciela co do poszczególnych działek. Podniósł, że z zapisów ewidencji gruntów i budynków (po wprowadzeniu zmian w 2019 r.) wynika, że działki pierwotnie wykazane na H. K., na mocy ww. decyzji Starosty Buskiego, mają nieustalonego władającego w obrębie K. G. i S.. Wyraził stanowisko, że zmiana zapisów ewidencyjnych w roku 2019, polegająca na wykreśleniu H. K. z przedmiotowej ewidencji, nie jest nową okolicznością faktyczną, która istniała w dniu wydania decyzji w 2012 r. i nie była znana w czasie postępowania zwyczajnego i jednocześnie jest istotna dla wymiaru podatku w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Doprowadzenie przez H. K. w odrębnej, przewidzianej prawem procedurze, do zmiany danych ewidencyjnych przez Starostę Buskiego, spowodowało związanie organów podatkowych danymi zaktualizowanymi, ale ze skutkiem na przyszłość, a nie wstecz.
Okoliczność zmiany zapisów ewidencyjnych w roku 2019 i wykreślenie przez organ ewidencyjny jego osoby z ewidencji jako właściciela gruntów, nie stanowi zatem przesłanki do zmiany ostatecznej decyzji wymiarowej z 2011 roku.
Skargę na decyzję złożył H. K.. Z jej treści wynika, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Zarzucił, że niesłusznie obciążano go podatkiem od nieruchomości. Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Nową okolicznością jest postanowienie sądu powszechnego w sprawie spadkowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn podanych przez stronę skarżącą.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), określanej dalej jako p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie sądu, w analizowanym przypadku wystąpiła jedna z podstaw wznowienia postępowania, tj. podstawa wymieniona w art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu, stosownie do art. 130-132 tej ustawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 października 2022 r. nr SKO PO-41/5669/1001/2022, która została wydana przez I. C., A. G.-S. oraz G. H.. Decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 22 sierpnia 2022 r. nr SKO PO-41/2451/731/2022, wydaną przez K. S., E. M. i D. S.. Decyzją tą odmówiono uchylenia decyzji tego organu z 7 maja 2013 r. nr SKO. PO-41/1193/131/2013, którą wydali K. S., I. C. i A. Ł..
Powyższe wskazuje, że w wydaniu tych decyzji brały udział te same osoby: - w decyzjach z 22 sierpnia 2022 r. i z 7 maja 2013 r. – K. S. oraz w decyzjach z 31 października 2022 r. i z 7 maja 2013 r. – I. C.. Należało zatem rozważyć, czy zachodzi tu sytuacja, o której mowa w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
W ocenie sądu obawa braku obiektywizmu i zaistnienie tym samym opisanej w tym przepisie sytuacji zachodzi też w sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu decyzji w trybie zwykłym bierze taki sam udział w postępowaniu nadzwyczajnym, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Istotą instytucji wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została zakończona decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistniały określone w Ordynacji podatkowej podstawy wznowienia postępowania. Udział w wydaniu decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym uniemożliwia zatem udział członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wznowieniowym. Za takim traktowaniem wniosku o wznowienie postępowania na potrzeby art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przemawia konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy oraz sprawiedliwość proceduralna związana z bezstronnością w rozpatrywaniu sprawy.
To właśnie wyeliminowaniu wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu danej sprawy służy możliwość wyłączenia pracownika od udziału w tej sprawie. Zawarte w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy bowiem nie tylko orzekania w postępowaniu instancyjnym, a zatem w relacji organ pierwszej instancji - organ odwoławczy, ale także w relacji: postępowanie zwykłe - postępowania nadzwyczajne, zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji). Celem regulacji przewidzianej w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej było uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia decyzji, wydanej przez członka organu kolegialnego, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby, wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym.
Omawiany przepis należy interpretować w ten sposób, by usunąć wszelkie obawy, że ocena nie będzie obiektywna (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3501/21 i powołane tam orzecznictwo; dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W warunkach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że udział w składzie orzekającym Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydającego decyzję po wznowieniu postępowania, członków - K. S. w decyzji z 22 sierpnia 2022 r. i I. C. w decyzji z 31 października 2022 r. – tych samych, co w składzie orzekającym wydającym 7 maja 2013 r. decyzję ostateczną w trybie zwykłym, stanowił naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, dające podstawę do wznowienia postępowania. Osoby te powinny zostać wyłączone od udziału w postępowaniu po złożeniu przez podatnika wniosku o wznowienie postępowania.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy wyeliminuje dostrzeżone przez sąd uchybienia proceduralne.
W konsekwencji z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, skutkujące naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, przedwczesne jest wypowiadanie się w zakresie sformułowanych w skardze zarzutów.
Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.
O przyznaniu adwokatowi kwoty 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, sąd orzekł na postawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).