Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w kwocie 745 zł od skargi na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z 5 listopada 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, A.P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem. Wskazała, że utrzymują się z renty skarżącej w kwocie 1.067 zł netto i z renty męża skarżącej w kwocie 1.008 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe wydatki wykazała wydatki na leki – 700 zł, opłatę za światło - 250 zł, wydatki na rehabilitację – 600 zł, opiekę osoby trzeciej – 400 zł, wyżywienie – 125 zł. Jako posiadany majątek skarżąca wykazała samochód osobowy, w odniesieniu do nieruchomości skarżąca wskazała użytkowanie wieczyste – pokój i wspólna kuchnia.
Referendarz sądowy postanowieniem z 30 grudnia 2015 r. zwolnił skarżącą od wpisu od skargi w kwocie powyżej 200 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Wyjaśnił, że wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie, ponieważ skarżąca jest w stanie uiścić część wpisu od skargi. Rodzina skarżącej ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponadto skarżąca i jej mąż uzyskują stałe miesięczne dochody z tytułu świadczeń rentowych w łącznej kwocie 2.075 zł netto miesięcznie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pełnomocnika referendarz sądowy podniósł, że akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca podniosła swoją bardzo trudną sytuację finansową. Wyjaśniła, że oboje z małżonkiem są w pierwszej grupie inwalidzkiej. Brakuje im pieniędzy. Po wypadku w 2014 r. skarżąca przebywała w szpitalu, opiekował się nią mąż, przechodziła rehabilitację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.).
Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, sytuacja finansowa skarżącej wskazuje na to, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. A.P. i jej mąż wprawdzie uzyskują stały dochód, jednakże jest to renta inwalidzka, która z natury rzeczy przyznawana jest osobom niezdolnym do pracy, wskutek choroby, czy wypadku przy pracy. Skarżąca wskazała zresztą we wniosku i w sprzeciwie na konieczność zakupu lekarstw i przechodzenia rehabilitacji. Koszty te, łącznie 1.300 zł, należy uznać za relatywnie wysokie wobec uzyskiwanych dochodów z rent, czyli kwoty 2.075 zł. W ocenie Sądu, wysokość dochodów, z których tak znaczna część przeznaczana jest na niezbędne leczenie nie pozwala oczekiwać, że skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach sądowych. Uwzględniając te okoliczności Sąd uznał, że postanowienie referendarza należało zmienić, ponieważ sytuacja materialna skarżącej nie pozwala na poniesienie przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym nie tylko opłat sądowych i wydatków, ale także kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.