Uzasadnienie
ISA/Ke 90/06
Pismem z dnia 23 stycznia 2006r. M. P. zwrócił się do Starosty W. o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu w kwocie 470 zł jaką uiścił w związku rejestracją samochodu Seat Ibiza nr. rej. [...] w dniu 10 listopada 2005r.W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pobieranie opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł jest niezgodne z art. 90 TWE. Wnioskodawca zauważył, że postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane oraz mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich. W ocenie wnioskodawcy, opłata za kartę pojazdu jest faktycznie ukrytym podatkiem, bowiem łączne koszty związane z drukiem, dystrybucją i innymi czynnościami urzędniczymi związanymi z wydaniem tego dokumentu nie przekraczają 30 zł. Ukryty podatek zawarty w cenie karty pojazdu dyskryminuje pojazdy sprowadzane z krajów Unii Europejskiej. Sprawa opłat za karty pojazdu budzi też wątpliwości prawne co skłoniło Rzecznika Praw Obywatelskich do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z dnia 28.VII.2003r.(Dz.U.Nr. 137 poz. 1310).
W odpowiedzi na powyższy wniosek,pismem z dnia 30 stycznia 2006r. Starosta Włoszczowski wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym prawem krajowym brak jest podstaw do dokonania zwrotu opłaty. Wyjaśnił, że Starosta jest jedynie organem rejestrującym, który rejestruje pojazdy według zasad określonych w stosownych przepisach. Podstawą prawną jego działania jest art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20.VI. 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz wydane w oparciu o ustawowe upoważnienie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28.VII.2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Rolą organu rejestrującego nie jest rozstrzyganie czy obowiązujące w Polsce przepisy prawa, które określają zasady postępowania organów są zgodne z traktatami unijnymi. Zadanie to należy do polskich organów legislacyjnych. Starosta wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wydaje decyzji, gdyż pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu jest czynnością administracyjno – techniczną.
Pismem z dnia 27 lutego 2006r. M. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W skardze powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o zwrot opłaty z dnia 23.I. 2006r. Podniósł, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28.VII.2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodna z art. 90 TWE a nadto z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i 217 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego, koszt wydania karty pojazdu nie powinien przekraczać kosztów związanych z drukiem i dystrybucją tego dokumentu. Nie powinien również dyskryminować pojazdów importowanych z obszaru Unii Europejskiej.
W odpowiedzi na skargę Starosta W. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest częściowo zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie takie rozstrzygnięcie, które narusza prawo i to w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zaskarżona czynność narusza prawo albowiem wydana została bez podstawy prawnej.
Karta pojazdu jako dokument identyfikujący pojazd została wprowadzona z dniem 1 lipca 1999r.(art.1 ustawy z dnia 18.XII.1997r. o zmianie ustawy – Prawo i ruchu drogowym Dz.U.Nr.160 poz. 1086). Art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym(Dz.U.05.108.908 ze zm.) stanowi, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzącego od producenta lub importera nowych pojazdów wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu. W ustępie 4 pkt 2 tegoż art. artykułu zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu.
Jednocześnie w ustępie 5 art. 77 p.r.d. ustawa wskazuje, że ustalając wysokość tej opłaty należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdu. W wykonaniu powyższej delegacji wydane zostało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19.VI.1999r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu(Dz.U.Nr.57 poz.612).Rozporządzenie to zostało uchylone przez rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002r. w sprawie wysokości opłat za karet pojazdu, które z kolei uchylone zostało rozporządzeniem tego Ministra z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu(Dz.U.03.137.1310 ze zm.).Powyższe rozporządzenie obowiązywało do dnia 14.IV.2006 roku. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. w sprawie U 6/04(sentencja ogłoszona dn. 30.I.2006r. w Dz.U. Nr. 15 poz. 119) Trybunał Konstytucyjny orzekł iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.VII.2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu((Dz.U. Nr. 137. poz. 1310) jest niezgodny:
- - z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20.VI.1997r. Prawo o ruchu drogowym(Dz.U. z 2005r. Nr. 108 poz. 908 ze zm)
- - z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP
Jednocześnie Trybunał orzekł, że rozporządzenie traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że niezgodność rozporządzenia z ustawą polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie niezgodnie z upoważnieniem z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. nakazującym przy ustalaniu wysokości opłaty za kartę pojazdu brać pod uwagę rzeczywiste znaczenie karty dla rejestracji pojazdu oraz koszty związane z drukiem i dystrybucją karty, uwzględniło dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Oznacza to, że przepis ten niezgodny jest z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw.
Jednocześnie Trybunał stwierdził, że zakwestionowany przepis jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP albowiem opłata w części wynikającej z jej podwyższenia ponad ustawowe kryteria stanowi nową daninę publiczną. Tego typu daniny mogą być nakładanie jedynie ustawą na co Trybunał wielokrotnie zwracał uwagę (np. orzeczenia K 2/03).
Skoro zatem przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia,co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją to mimo, że Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego zapisu do dnia 1 maja 2006r., stwierdzić należy, że § 1 tegoż rozporządzenia był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Art. 178 Konstytucji RP stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Ten konstytucyjny zapis oznacza, że niezawisłość sędziów orzekających w danej sprawie polega na związaniu jedynie aktami ustawodawczymi. Rozumując a contrario sędziów nie wiążą akty podustawowe. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi może odmówić z tego powodu jego stosowania. Stanowisko takie kilkakrotnie prezentowane było przez sądy administracyjne(np. wyrok NSA II SA 1610/98, wyrok WSA III SA 2787/03).
Konsekwencją uznania przepisu za niekonstytucyjny, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddana kontroli sądowej czynność wydana została bez podstawy prawnej. Powyższe ustalenie powoduje, że rozważanie innych zarzutów skargi jest bezprzedmiotowe.
Wychodząc zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr. 153 poz. 1270) poza granicę skargi wskazać należy na jeszcze jeden aspekt przedmiotowej sprawy. Nieznany organowi w dacie orzekania cytowany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego U 6/04 (sentencja ogłoszona dnia 30.I.20006) ustalił, że przedmiotowa opłata w części wynikającej z jej podwyższenia stanowi nową daninę publiczną o charakterze podatkowym. Te ustalenia Trybunału obligują do przeniesienia rozważań na grunt prawa podatkowego a co za tym idzie na grunt podstawowego dla tego prawa aktu jakim jest ustawa z dnia 29.VIII.1997r. Ordynacja podatkowa(Dz.U. z 2005r. Nr. 8 poz. 60 ze zm.). Przepis art. 2 tej ustawy regulujący jej zakres stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy, niż wymienione w § 1 ustawy(§ 1 odnosi się do organów podatkowych).
Przepis ten będzie miał zastosowanie w przedmiotowej sprawie albowiem opłata za wydanie karty pojazdu jest opłatą, o której w nim mowa a nadto określił ją organ, który nie jest organem podatkowym wydając rozporządzenie do ustawy, a nadto brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Pojęcie opłat użyte w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej odnosi się także do opłat stanowiących dochód jednostki samorządu terytorialnego, w przeciwieństwie do pojęcia niepodatkowych należności, odnoszących się jedynie z mocy tego przepisu do budżetu państwa. Wobec braku zakazu możliwe jest też ustalenie opłaty w rozumieniu tego przepisu w drodze aktu normatywnego jak np. rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji ustawowej.
Objęcie opłaty za wydanie karty pojazdu przepisem art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej oznacza, że do opłaty stosuje się przepisy działu III Ordynacji. Rozpatrując zatem ponownie wniosek skarżącego (stosownie do sentencji wyroku) należy zastosować przepisy działu III dotyczące nadpłaty a co za tym idzie orzeczenie organu winno zapaść w formie decyzji. Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niepublikowanym orzeczeniu z dnia 17 lutego 2006r. III SA/Wa 2972/05.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art.146 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr. 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.