Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 marca 2014 roku w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok, skarżąca K.J. działająca przez pełnomocnika – doradcę podatkowego M.D.-M. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem T.J. ur. 1956 r. Ich miesięczny dochód netto wynosi 2.442,21 zł (dane za luty 2012 roku) i stanowi go świadczenie emerytalne wnioskodawczyni. T.J. jest osobą bezrobotną, nie pobierającą zasiłku dla bezrobotnych. K.J. nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wraz z synem mieszka w lokalu mieszkalnym przy ul. H. w K. na podstawie umowy najmu zawartej ze Spółką T. S.A. w K. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż skarżąca jest osobą starszą, która wraz z synem cierpi na ciężkie i przewlekłe schorzenia. W marcu 2012 roku przeszła zabieg operacyjny protezoplastyki cementowej stawu biodrowego. Pozostaje w stałym leczeniu endokrynologicznym oraz stwierdzono u niej przepuklinę roztworu przełykowego.
Syn skarżącej pozostaje w stałym leczeniu z powodu prawostronnej kamicy nerkowej i przerostu gruczołu krokowego. Wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i z pobieranego świadczenia potrącana jest w miesiącu określona kwota (w lutym 2012 roku było to 728,61 zł). Po uregulowaniu koniecznych opłat związanych z mieszkaniem, zakupem leków oraz terapią medyczną, K.J. dysponuje kwotą ok. 1.000 zł. Z tej sumy pokrywane są wydatki na żywność, ubrania, środki higieny, artykuły przemysłowe dla wnioskodawczyni i jej syna. Skarżąca dodała, iż jest osobą represjonowaną, była deportowana do ZSRR w okresie od czerwca 1940 roku do maja 1946 roku. Jako osoba w podeszłym wieku, schorowana, żyjąca na granicy ubóstwa nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy pełnomocnik skarżącej, w piśmie z dnia 16 lipca 2014 roku, wyjaśnił, iż K.J. nie posiada bieżących wyciągów z rachunków bankowych. W ostatnim czasie strona uległa wypadkowi w domu i nie może udać się w zakreślonym terminie do banku celem uzyskania żądanych dokumentów. Miesięczne wydatki skarżącej i jej syna wynoszą ok. 2.000 zł. Kwota ta co miesiąc się zmienia ze względu na różne koszty lekarstw i wizyt lekarskich, które stanowią największą część wydatków w domowym budżecie strony. Skarżąca, aby udać się do lekarza musi korzystać z taksówek ze względu na problemy z poruszaniem się. Wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i z tego tytułu jej świadczenie emerytalne jest pomniejszane o kwotę 803,49 zł. Pomoc prawna udzielana skarżącej jest pomocą o charakterze pro publico bono, dlatego nie ponosi ona z tego tytułu żadnych kosztów. Jednorazowa wpłata kwoty 500 zł zdecydowanie przekracza możliwości finansowe strony i byłaby ona zmuszona oszczędzać na wydatkach koniecznych związanych z mieszkaniem i leczeniem.
Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: dwóch faktur za usługi telekomunikacyjne: z dnia 3 czerwca 2014 roku na kwotę 67,79 zł i z dnia 3 lipca 2014 roku na kwotę 50,41 zł, decyzji ZUS z dnia 10 marca 2014 roku o podwyższeniu renty od 1 marca 2014 roku do kwoty 2.686,30 zł, zawiadomienia T. S.A. z dnia 6 czerwca 2014 roku o wysokości czynszu za mieszkanie (830,47 zł) oraz informacji Tauron Polska Energia o prognozach z tytułu dostarczania energii elektrycznej za okres od lipca do listopada 2014 roku.
Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W ocenie orzekającego K.J. uwiarygodniła, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Zamieszkuje wraz z synem w lokalu mieszkalnym z zasobu Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Aktualnie jedynym źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne, którego wysokość, po potrąceniu kwoty 803,49 zł z powodu zajęcia wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej, wynosi 2.686,30 zł. Dochody te przypadają na dwie osoby, bowiem na utrzymaniu skarżącej pozostaje bezrobotny, schorowany syn. Skarżąca ponosi znaczne wydatki na konieczne utrzymanie i leczenie. Udokumentowane wydatki za czynsz wynoszą miesięcznie 830,47 zł, za energię elektryczną 95,44 zł, usługi telekomunikacyjne 50,41 zł. Znacznym obciążeniem domowego budżetu są wydatki na zakup lekarstw dla skarżącej i jej syna oraz wizyty lekarskie. Zestawienie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na stwierdzenie, że pokrycie kosztów sadowych w niniejszym postępowaniu byłoby dla skarżącej zbyt dużym obciążeniem.
Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.