Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10.05.2012r., Nr[...], w przedmiocie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów J. N. ur. w 1964r. prowadzi obecnie gospodarstwo domowe wraz z synem P.N. ur. w 1991r., który studiuje. Wnioskodawca wynajmuje pomieszczenie mieszkalne o pow. 16 m2, wraz z dostępem do łazienki i kuchni od byłej żony H. N. Jest on zatrudniony w "F.", na stanowisku kierownika administracyjno – biurowego, z wynagrodzeniem 1181,38 zł., netto, miesięcznie. W 2012r. uzyskał on 14 887,17 zł., dochodu, przy przychodzie na poziomie 16 222,17 zł.
J. N., co miesiąc, z tytułu opłat przekazuje żonie kwotę 90 zł. Spłaca też, choć nieregularnie, raty kredytu w wysokości 750 - 770 zł., korzystając przy tym z konta byłej żony. On sam posiada konto w B. S.A., które jest zablokowane w związku postępowaniem egzekucyjnym.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r., sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11).
Sytuacja strony skarżącej nie wykazuje natomiast znamion ubóstwa. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w niniejszym postępowaniu.
J.N. uzyskuje bowiem stały miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia.
Prowadzi wprawdzie gospodarstwo domowe wspólnie z synem, który studiuje, ten jednak jest osobą dorosłą i nic nie stoi na przeszkodzie aby podjął zatrudnienie, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Poza tym, istniejąca sytuacja, nie przeszkadza wnioskodawcy w dalszym ciągu spłacać raty kredytu w wysokości 750 - 770 zł., miesięcznie. Jak podaje J. N. zobowiązania te realizuje nieregularnie, dla oceny zdolności płatniczych strony skarżącej, istotny jest jednak fakt, iż cały czas jest ona w stanie wygospodarowywać środki na ten cel.
Prywatne zobowiązania finansowe nie mają bowiem pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Zwolnienia od kosztów sądowych nie może zatem uzasadniać konieczność uregulowania zaciągniętych przez stronę pożyczek. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10). W świetle powyższego oraz biorąc pod uwagę fakt, iż koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł., stwierdzić należy, iż przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest uzasadnione.
Zaznaczyć też trzeba, iż strona skarżąca była w stanie uiścić taką kwotę, tytułem wpisu od skargi, za pośrednictwem byłej żony, dnia 04.12.2012r.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.).