Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną Z.B. oraz trojgiem dzieci: D. ur. 1984 r., E. ur.1978 r. i B. ur. 1991 r. Rodzina utrzymuje się z dochodów Z.B., która jest zatrudniona w Uniwersyteckiej Klinice Stomatologicznej w K.. Jej roczny dochód za 2013 rok wyniósł 28.258 zł. Skarżący nie osiąga aktualnie żadnych dochodów. Zmuszony był zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, polegającą na rozwożeniu węgla i płodów rolnych, do czasu otrzymania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu. Dzieci skarżącego poszukują pracy, nie osiągają żadnych dochodów, nie posiadają prawa do zasiłku. Skarżący, ani członkowie jego rodziny, nie posiadają oszczędności, ani wartościowych przedmiotów. Rodzina zamieszkuje w 43-metrowym mieszkaniu spółdzielczym, które jest zadłużone.
Uzasadniając wniosek o prawo pomocy M.B. podniósł, iż jego sytuacja majątkowa i finansowa jest krytyczna. Cała rodzina pozostaje na utrzymaniu Z.B. Żona skarżącego ciągle choruje i ponosi wydatki na lekarstwa. Rodzina notorycznie zalega z bieżącymi opłatami. Często brakuje jej pieniędzy na codzienne wydatki, wówczas środki finansowe pożyczane są od znajomych i rodziny.
Do wniosku skarżący załączył kopie następujących dokumentów: zeznania PIT-36 za 2014 rok M.B., rocznego obliczenia podatku od dochodu uzyskanego przez Z. B. w roku 2013 PIT-40, oświadczenia skarżącego z dnia 19 stycznia 2015 roku, że utrzymuje się z dochodów żony oraz dokumentów potwierdzających stan zdrowia Z. B. (zaświadczenia lekarskie, karty informacyjne leczenia).
W odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego wzywające do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M.B. za pismem z dnia 1 października 2015 roku przesłał fakturę z dnia 6 sierpnia 2015 roku stanowiącą rozliczenie z tytułu dostarczenia energii elektrycznej oraz ponoszonych przez skarżącego wpłat w 2015 roku za energię, faktury z dnia 29 kwietnia 2015 roku za gaz na kwotę 116,26 zł wraz z zestawieniem wpłat z tego tytułu.
W piśmie z dnia 5 października 2015 roku M.B. oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, gdyż jest w trakcie załatwiania licencji na transport drogowy, a wykonywana przez niego działalność została zawieszona. Dzieci skarżącego poszukują pracy, nie posiadają prawa do zasiłku. Żaden z członków rodziny nie jest właścicielem pojazdu mechanicznego. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, utrzymuje się z dochodów żony. Sytuacja materialna rodziny jest krytyczna, brakuje środków "na życie".
Skarżący dołączył do pisma paragony i rachunki potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków na doładowanie telefonu (5 zł, 5 zł i 50 zł), na łączne zobowiązanie pieniężne w podatku (I rata za 2015 rok136,60 zł) oraz czynsz za mieszkanie (303,70 zł). Przedłożył ponadto umowę zlecenia z dnia 11 stycznia 2005 roku dotyczącą świadczenia przez żonę prac porządkowych w okresie od 11 do 21 stycznia 2005 roku za wynagrodzeniem 600 zł brutto oraz kartę informacyjną leczenia Z.B. na Oddziale Otolaryngologicznym Szpitala Miejskiego Specjalistycznego w dniach 9-10 czerwca 2015 roku.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Odnośnie wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii spraw należy sprawa M.B.. Powyższe oznacza, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jego wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy M.B. domaga się również ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zdaniem orzekającego sytuacja materialna M.B. nie pozwala na poniesienie przez niego kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Skarżący nie uzyskuje aktualnie żadnych dochodów, bowiem zmuszony był z przyczyn formalnych zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej. Pięcioosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z niezbyt wysokiego wynagrodzenia za pracę Z.B.. Rodzina boryka się z problemem terminowego ponoszenia opłat, mieszkanie jest zadłużone. Środki finansowe na podstawowe wydatki pożyczane są od znajomych i rodziny. Małżonka wnioskodawcy ma problemy zdrowotne, a stan jej zdrowia wymaga przyjmowania lekarstw, co niewątpliwie stanowi obciążenie domowego budżetu. Skarżący nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone.
W przedstawionej sytuacji konieczność wygospodarowania środków finansowych na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ocenie referendarza sądowego przekracza aktualne możliwości wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania M.B. prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu, dlatego orzeczono jak w punkcie II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.