Uzasadnienie
Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi L.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2013r., znak [...] w przedmiocie podatku dochodowego za 2006 r. Skarżący domagał się zwolnienia od opłat sądowych w całości. Na uzasadnienie tego wniosku wskazał, że aktualnie uzyskuje dochód z renty w wysokości 645,47 zł, nie posiada aktywów (oprócz "obciążonych" już nieruchomości), które mógłby przeznaczyć na opłatę sądową. Podkreślił też, że stan jego zdrowia jest poważny i wymaga ponoszenia kosztów.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 30 lipca czerwca 2013r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie szeregu dokumentów, które pozwoliłyby wykazać stan majątkowy i możliwości płatnicze. Wezwanie to nie zostało wykonane w zakresie, w jakim obejmowało podanie źródeł i wysokości dochodów żony oraz przedłożenie jej zeznania podatkowego za 2012 r., potwierdzenie stosownymi dokumentami wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem skarżącego. Nadto skarżący wskazując, że utrzymuje się i funkcjonuje wyłącznie dzięki pomocy znajomych, nie wyjaśnił ani charakteru tej pomocy, ani jej formy czy wysokości. Nie wyjaśnił też, pomimo wezwania, skąd pochodzą fundusze na opłacenie adwokata z wyboru.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 13 września 2013r., sygn. akt I SA/Kr 1072/13 oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
L.W. wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia i wniósł o zwolnienie z opłat sądowych w całości, wskazując, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie oparte jest m na błędnym ustaleniu, iż nie wykazał on w sposób niewątpliwy, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Trzeba podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe.
Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym.
Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).
W nin. sprawie skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wyjaśnienie i przedłożenie dokumentów odnoszących się do szeregu zagadnień przedstawionych szczegółowo w wezwaniu z dnia 30 lipca 2013 r. (k.45 akt). Skarżący jednak, nie zastosował się w pełni do tego wezwania. Przede wszystkim bowiem skarżący nie przedstawił w sposób pełny kwestii zarówno wysokości uzyskiwanych dochodów, jak również ponoszonych kosztów utrzymania oraz tych związanych ze złym stanem zdrowia. Skarżący po raz kolejny wskazał, że utrzymuje się z renty.
Natomiast nie wyjaśnił kwestii związanych z dochodami małżonki. Skarżący nadal przecież pozostaje w związku małżeńskim, nie pozostaje w orzeczonej separacji ani nie ma orzeczonego rozwodu, a zatem na podstawie art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i nie wyłącza tego nawet istnienie małżeńskiej rozdzielności majątkowej (vide post. NSA z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04). Skarżący nie wyjaśnił też charakteru pomocy swoich znajomych, jej formy i wysokości, oraz czy pozostaje na ich utrzymaniu, czy tylko korzysta z dorywczej pomocy. Wobec zaś nie podania wysokości pomocy finansowej od znajomych niemożliwym było dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów skarżącego (vide postanowienie NSA z 17 lutego 2005 r. OZ 1521/04)/ Skarżący nie wykazał też żadnymi dokumentami kosztów utrzymania i leczenia, zaznaczając wyłącznie, że w toku postępowania wykazywał na jakie schorzenia cierpi.
Nie wyjaśnił także, pomimo wezwania, skąd pochodzą fundusze na opłacenie adwokata z wyboru. Tymczasem to sprawą strony jest wykazanie ponad wszelką wątpliwość i wyjaśnienie wszystkich okoliczności co do faktycznego stanu majątkowego, a wpływających na ocenę czy jego sytuacja uprawnia do skorzystania z prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż w niniejszej sprawie brak jest możliwości uznania za uprawdopodobnione przesłanek zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia opłat sądowych.
Na zakończenie należy też zauważyć, że zgodnie z treścią art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Trzeba przyznać, że skarżący od początku domagał się zwolnienia od opłat sądowych, a nie od kosztów sądowych. Tymczasem postanowieniem będącym przedmiotem sprzeciwu orzeczono o oddaleniu wniosku od kosztów sądowych. Niewątpliwie zatem jest to uchybienie, ale uchybienie,które w swojej treści zawiera oddalenie wniosku o zwolnienie od opłat sądowych i nie wpływa na prawidłowość dokonanej oceny, że skarżący nie uprawdopodobnił w sposób nie budzący wątpliwości, przesłanek uprawniających do przyznania prawa pomocy choćby w częściowym zakresie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, za podstawę przyjmując art. 245 § 1 i art. 246 § 1 p.p.s.a.