Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 sierpnia 2017 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia skarżący M. N. zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata G. K..
W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 30 października 2017 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącego wypełniony na właściwym druku formularza wraz z dokumentami źródłowymi, z których wynika, że M. N. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. N., synem K. N. ur. 2007 r. i pasierbem M. S. ur. 1991 r. Skarżący od 20 lipca 2016 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Pozostaje w leczeniu się psychiatrycznym, neurologicznym i laryngologicznym. Żona wnioskodawcy nie posiada żadnych dochodów, a pasierb pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 500 zł brutto miesięcznie. W roku 2016, według PIT-37, przychód M. N. wyniósł 2.775 zł, a przychód M. S. 4.625 zł.
Rodzina wynajmuje mieszkanie socjalne położone w K. przy ul. [...], za które czynsz wynosi 352,25 zł. Skarżący w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. pobierał dodatek mieszkaniowy w wysokości 259,71 zł (w tym ryczałt w wysokości 30,80 zł z tytułu braku wyposażenia w instalację doprowadzającą ciepłą wodę). Rodzina wnioskodawcy korzysta też ze wsparcia socjalnego w formie świadczenia wychowawczego na dziecko z programu 500+ w wysokości 500 zł, stypendium szkolnego dla syna K. N. na okres od września do czerwca w roku szkolnym 2017/2018 w wysokości 186 zł miesięcznie oraz zasiłku okresowego pobieranego przez skarżącego w okresie od 1 lipca 2017 r. do 30 września 2017 r. Wnioskodawca ponosi wydatki na energię elektryczną w wysokości 319,76 zł i na internet i telewizję w kwocie 124,99 zł miesięcznie.
W skład majątku M. N. wchodzi nieruchomość rolna o areale 1,75 ha zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K.. Nie posiada on oszczędności, wierzytelności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Odnośnie wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii należy sprawa ze skargi M. N.. Powyższe oznacza, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jego wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji postanowienia.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domaga się również ustanowienia na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika w osobie adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W ocenie orzekającego przedstawiona sytuacja materialna i zdrowotna M. N. nie pozwala mu na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Skarżący jest osobą bezrobotną bez żadnego stałego źródła utrzymania. Pozostaje w leczeniu psychiatrycznym, neurologicznym i laryngologicznym, z czym niewątpliwie związane są określone wydatki. Rodzina wnioskodawcy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej w różnych formach, co niewątpliwie świadczy o jej trudnej sytuacji materialnej. Jedynym stałem elementem dochodów rodziny jest wynagrodzenie za pracę pasierba skarżącego, ale wysokość uzyskiwanych z tego źródła środków jest niewielka, wynosi bowiem 500 zł brutto miesięcznie.
Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Nieruchomość rolna, której jest właścicielem została zajęta przez organ egzekucyjny.
Wskazane okoliczności charakteryzują skarżącego jako osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować środków na wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.