Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Ł. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...],w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w kwocie 118 823 zł.
Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy tut. Sądu oddalił wniosek skarżących oceniając, iż sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.
W postanowieniu tym ustalono, iż Ł. C. prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi mu dochód w wysokości ok. 2000 zł. miesięcznie. Z tego tytułu w roku 2006 poniósł stratę w wysokości 199 967,81 zł. przy 915 776,93 zł. przychodu. W tym samym roku ze stosunku pracy Ł. C. uzyskał dochód w kwocie 29 240,62 zł. W miesiącu wrześniu 2007r. wartość nabytych towarów i usług w ramach prowadzonej działalności wyniosła (67 000 zł. +56 740 zł.) 123 740 zł. Ł. C. jest właścicielem konta w [...] S.A. Oddział w O., którego saldo na dzień 15.11.2007 wynosiło 40 465,92 zł. oraz nieruchomości rolnych o pow. 0,3101 ha (wartość 2000 zł.) i o pow. 0,332 ha (wartość 2500 zł.). Posiada również oszczędności w kwocie 1500 zł.
W ramach prowadzonej działalności gospodarczej jest właścicielem szeregu używanych pojazdów takich jak: - ciągnik S., rok. prod. 1997 (wartość 19 000 zł.);- ciągnik R., rok. prod. 1998 (wartość 10 000 zł.);-F.-M., rok. prod. 2003 (wartość 18 000 zł.);-M., rok. prod. 1997 (wartość 2 200 zł.),- naczepa A., rok. prod. 1992 (wartość 5 000 zł.);- naczepa K -B, rok. prod. 1993 (wartość 3 000 zł.);
- - naczepa H, rok. prod. 1993 (wartość 4 000 zł.);- naczepa L., rok. prod. 1993 (wartość 3 000 zł.);
- - naczepa D., rok. prod. 1998 (wartość 8 000 zł.); -naczepa D, rok. prod. 1998 (wartość 8 000 zł.);
- - naczepa M, rok. prod. 1973 (wartość 3 000 zł.);
- - sam. V, rok. rod. 1985 (wartość 7 400 zł.);- sam. specjalny M, rok. prod. 1992 (wartość 3 000 zł.)
Skarżący podkreślił, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ma należności wobec Skarbu Państwa w kwocie 8000 zł. oraz zobowiązania podatkowe w kwocie 90 000 zł. Ponadto wymienił też zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek na sumę 60 000 zł. oraz inne na kwotę 15 000 zł. Oświadcza również, że jest poręczycielem kilku kredytów o wartości 600 000 zł. a zobowiązanie podatkowe w kwocie ponad 118 000 zł. wobec Urzędu Skarbowego zostało spłacone.
Sąd w zaskarżonym postanowieniu uznał, iż wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości i nie daje też podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia zwrócono uwagę, iż Ł. C. cały czas prowadzi działalność gospodarczą i to znacznych rozmiarów biorąc pod uwagę wartość towarów i usług nabytych we wrześniu 2007r na kwotę 123 740 zł. Swój dochód określa na 2000 zł. miesięcznie i podnosi, iż nie ma oszczędności, lokat.papierów wartościowych, akcji, obligacji. Tymczasem na koncie w [...] S.A. Oddział w O. na dzień 15.11.2007 widnieje kwota 40 465,92 zł. Z jednej strony we wniosku Ł. C. oświadcza, że ma oszczędności w kwocie 1500 zł. z drugiej w późniejszej korespondencji oświadcza, że nie ma oszczędności. Wobec tych faktów zeznania strony skarżącej stają się mało wiarygodne, niespójne a wręcz przeczą sobie.
W ocenie sytuacji majątkowej Ł. C. Sąd uwzględnił również fakt posiadania przez niego nieruchomości o łącznej wartości 4500 zł. i licznych pojazdów, których wartość wielokrotnie przekracza kwotę wpisu w przedmiotowej sprawie tj. 2000 zł.
Zdaniem Sądu, Ł. C. nie dołożył należytej staranności przy wykazywaniu przesłanek prawa pomocy, po drugie zaś, majątek jaki posiada (nieruchomości, pojazdy) i zasoby pieniężne w zupełności pozwalają na pokrycie kosztów sądowych.
Od przedmiotowego postanowienia skarżący, wniósł w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, iż argumentacja Sądu zawarta w zaskarżonym uzasadnieniu jest wewnętrznie sprzeczna i z tego powodu powinno być one uchylone. Sąd bowiem zwrócił uwagę, iż w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej ocenie powinna podlegać sytuacja majątkowa tej osoby a nie firmy. A zatem postawiony skarżącemu zarzut braku należytej staranności przy wykazaniu przesłanek prawa pomocy jest bezzasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Przepis art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Okolicznością decydującą dla oceny, czy strona skarżąca może uiścić te koszty, jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków, by wydatek taki ponieść w całości, bądź w części.
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, jak również zaistniałe okoliczności nie wskazują, aby nie był w stanie partycypować w kosztach procesu. Skarżący bowiem posiada majątek i dochody, które pozwalają mu ponieść niezbędne koszty procesu, które w niniejszej sprawie nie są wysokie Okoliczność ta została w sposób szczegółowy wykazana i prawidłowo oceniona przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym postanowieniu.
Ponadto w orzecznictwie w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę.
Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie nie posiada również wad, które kwalifikowałyby je do uchylenia, w szczególności nie narusza prawa poprzez analizę sytuacji majątkowej skarżącego bez uwzględnienia sytuacji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd w zaskarżonym postanowieniu analizował przede wszystkim sytuacje majątkową skarżącego, gdyż do tej sytuacji zgodnie z art.246 § 1 cyt. wyżej ustawy winien się odnieść.
Zwrócić ponadto należy uwagę, iż to na podatniku ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które są przesłankami do zwolnienia z kosztów sądowych. Skarżący w ramach tego obowiązku sam wykazał, iż jest w posiadaniu majątku, nieruchomości, szeregu samochodów o znacznej zbiorczej wartości, przekraczającej wielokrotnie kwotę wpisu. Jest osobą nie mającą nikogo na utrzymaniu i uzyskująca stałe nie najniższe dochody. Ponadto wykazał, iż jest poręczycielem kilku kredytów o łącznej wartości około 600.000 zł. Praktyka banków jest natomiast taka, iż aby mieć zdolność poręczenia tak znacznych kwot trzeba mięć dobrą sytuacje majątkową.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, postanowił jak w sentencji