Uzasadnienie
Wnioskiem z 28 maja 2020 r. skarżący zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. Wydatki na zakup materiałów budowlanych zostały poniesione w latach 2016-2018 w związku z rozpoczęciem inwestycji - budową budynku mieszkalnego. Do wniosku załączono wymagane kserokopie dokumentów, tj:
- - kserokopie faktur dokumentujących poniesione wydatki na zakup materiałów budowlanych na budowę budynku mieszkalnego,
- - decyzję nr [...] z 16.08.2016r. zatwierdzającą projekt i udzielającą pozwolenia na budowę wydaną przez Starostę [...] oraz decyzję nr [...] z 18.10.2020r. zmieniającą ww. decyzję we wskazanym w niej zakresie,
- - postanowienie nr [...] z dnia 20.12.2019r. wydane przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w L. w przedmiocie zaświadczenia o milczącym załatwieniu sprawy potwierdzające, że skarżący dokonali zawiadomienia o zakończeniu budowy - data milczącego załatwienia sprawy 19.12.2019r.,
- - zaświadczenia z 15.05.2020r. wydane przez Wójta Gminy J. o zameldowaniu z dniem 15.05.2020r. w wybudowanym domu G. i G. K. oraz ich dzieci M. i G. W..
Dodatkowo 26 maja 2020 r. skarżący złożyli pisemne oświadczenie, w którym wskazują, że faktyczne użytkowanie wybudowanego domu nastąpiło w dniu 4.05.2020r. W ocenie skarżących, jako termin ustawowy złożenia wniosku VZM należy rozumieć rok, w którym miało miejsce rzeczywiste (faktyczne) przystąpienie do użytkowania (zatem do 31.12.2020), a nie zawiadomienie organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy i braku sprzeciwu tego organu.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. decyzją z 27.07.2020r., nr [...] odmówił skarżącym zwrotu wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w kwocie 17.864 zł, uznając, iż w świetle przepisów art. 23, art 24 § 1 w zw. z art. 20 i 21 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi potwierdzenie przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania zostało wydane przez właściwy organ w 2019 r. Skarżący mieli możliwość złożenia wniosku o zwrot, najpóźniej do dnia 31 grudnia 2019 r. Natomiast wniosek został złożony dopiero 28 maja 2020 r.
W odwołaniu zarzucono, iż w świetle art. 23 ust. 2 w/w ustawy istotne jest przystąpienie do użytkowania rozumiane, jako faktyczne korzystanie, a nie tylko samo zawiadomienie o zakończeniu budowy, czego organ nie ustalił naruszając szereg przepisów postępowania dowodowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. decyzją z dnia 28 września 2020r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wedle organu zgodnie z art. 23 ust. 2 w/w ustawy wniosek o zwrot wydatków osoba fizyczna składa raz, nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "nie później niż do" przy określaniu terminu składania wniosku o zwrot przez osobę fizyczną oznacza, że wniosek o zwrot może zostać złożony w określonym czasie. Może to nastąpić przed zakończeniem budowy domu jednorodzinnego i przed przystąpieniem do użytkowania wybudowanego domu jednorodzinnego, jednak nie później niż do 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania. Przepis ten ma na celu zapobiegać takim sytuacjom, w których osoba fizyczna wniosek o zwrot będzie składała w bliżej nieokreślonym terminie po przystąpieniu zgodnie z prawem do użytkowania wybudowanego domu jednorodzinnego.
Według Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. określenie "przystąpienie do użytkowania" należy rozumieć, jako oddanie obiektu budowlanego w użytkowanie zgodnie z właściwymi przepisami. Niezłożenie wniosku w terminie, o którym mowa powyżej powoduje brak możliwości ubiegania się o zwrot. Zamiar użytkowania należy jednoznacznie powiązać ze złożeniem przez skarżących do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. zawiadomienia o zakończeniu budowy (data milczącego załatwienia sprawy 19.12.2019r.) oraz z otrzymaniem w dniu 20.12.2019r. z w/w organu potwierdzenia przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania. Skoro skarżący zawiadomili właściwy organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, to mogli przystąpić do zgodnego z prawem użytkowania obiektu budowlanego i tym samym wniosek o zwrot wydatków winni byli złożyć najpóźniej 31 grudnia 2019 r. Fakt, iż zgodnie z oświadczeniem skarżących wprowadzenie się do domu nastąpiło dopiero w maju 2020r, nie może być traktowane na podstawie przepisów prawa, jako "przystąpienie do użytkowania".
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie:
- - art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,
- - art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania i braku wskazania prawidłowych motywów rozstrzygnięcia,
- - art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie,
- - art. 2a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez brak uwzględnienia przy wydaniu rozstrzygnięcia zasady in dubio pro tributario.
W uzasadnieniu podkreślono pominięcie dowodów w postaci oświadczeń skarżących o faktycznym przystąpieniu do użytkowania w dniu 4.05.2020r. oraz zaświadczenia o zameldowaniu w dniu 15.05.2020r., a także nieuwzględnienie powoływanego orzecznictwa sądowego.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej, jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.
Skarga jest uzasadniona.
Istota rzeczy w poddanej sądowej kontroli sprawie sprowadzał się do kwestii, czy wniosek o zwrot wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w świetle art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi należy złożyć do dnia 31 grudnia danego roku, w którym miało miejsce zgodne z przepisami Prawa budowlanego oddanie budynku do użytkowania, czy też termin ten dotyczy roku, w którym, po spełnieniu warunków przewidzianych prawem budowlanym, doszło do faktycznego zamieszkania (zameldowania), a zatem wiodąca była interpretacja normatywnego sformułowanie "zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego domu jednorodzinnego".
W ocenie sądu argumentacja organów o determinującym prawo do zwrotu przedmiotowych wydatków skutku wiążącym się li tylko z wypełnieniem warunków prawa budowlanego bez rzeczywistego rozpoczęcia użytkowania (stan faktyczny) jest wadliwa, co skutkuje wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego.
Zgodnie z brzmieniem art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi, wniosek o zwrot wydatków osoba fizyczna składa raz, nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym zgodnie z prawem miało miejsce przystąpienie do użytkowania wybudowanego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego. Przepisy ustawy nie zawierają definicji zastosowanych w tej normie prawnej sformułowań, ani też nie odsyłają do przepisów innych ustaw celem określenia ich znaczenia. Omawiany przepis nie dotyczy prawnych warunków uprawniających do przystąpienia do użytkowania budynku (lokalu), lecz odnosi się do ich spełnienia w określonym terminie (31 grudnia). W myśl art. 54 Prawa budowlanego "do użytkowania obiektu budowlanego (...) można przystąpić (...) po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji." Zatem przepis ten stanowi o przystąpieniu do użytkowania danego obiektu, ale nie wskazuje terminu, w którym do takiego użytkowania ma dojść.
Innymi słowy od spełnienia warunku określonego w przywołanym przepisu uzależniona jest możliwość użytkowania wybudowanego budynku (lokalu), a nie konieczność (obowiązek) przystąpienia do jego użytkowania. Nadto zwrot "miało miejsce" dotyczy czasu przeszłego dokonanego, a nie przyszłego i niepewnego (mogło mieć miejsce), co oznacza, że termin, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa należy odnieść, nie do czasu, w którym zaistniały przewidziane prawem okoliczności niezbędne do zgodnego z prawem użytkowania, lecz do momentu, w którym doszło do takiego użytkowania po spełnieniu przewidzianych prawem warunków. W przepisie tym określono więc dwie przesłanki. Pierwsza to zdarzenie prawne oznaczające uzyskanie niezbędnych zgód czy pozwoleń na użytkowanie obiektu budowlanego, a druga to zdarzenie faktyczne oznaczające rzeczywiste, faktyczne przystąpienie do użytkowania. Dopiero łączne spełnienie tych dwóch przesłanek określa moment (rok), w którym zaistnieje obowiązek złożenia wniosku o przedmiotowy zwrot wydatków. Legalne, a więc zgodne z prawem przystąpienie do użytkowania może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przewidzianych prawem (m.in. budowlanym) warunków, a nie wcześniej.
Wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa z istoty rzeczy powinien być złożony w ciągu roku (do 31 grudnia), w którym miało miejsce, a nie mogło mieć miejsce, przystąpienie do użytkowania i to tylko z momentem zaistnienia tego faktu. Zatem istotne jest, aby w roku złożenia przedmiotowego wniosku istniały już warunki formalne do zgodnego z prawem (legalnego) przystąpienia do użytkowania (budynku, lokalu) oraz, że do takiego użytkowania w roku złożenia wniosku faktycznie doszło. Ostatecznym terminem do złożenia wniosku o zwrot wydatków, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa, to koniec roku kalendarzowego, w którym doszło do legalnego, a więc zgodnego z prawem, przystąpienia do użytkowania wybudowanego budynku (lokalu). Prawo budowlane nie zawiera legalnej definicji pojęcia "przystąpienie do użytkowania" obiektu budowlanego. Rozumienie pojęcia użytkowania obiektu budowlanego jest zbliżone do "korzystania z rzeczy" w ujęciu powszechnie rozumianym.
Pojęcie użytkowania obiektu budowlanego należy zatem rozumieć, jako używanie rzeczy czy korzystanie z niej (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 163/17). Jakkolwiek w sensie techniczno-budowlanym można mówić o zakończeniu budowy obiektu budowlanego, gdy odpowiada on warunkom, jakie przewiduje Prawo budowlane wobec budowy legalnej przy zawiadomieniu organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy, jednak fakt, iż strona z własnej woli zawiadomiła organ nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, nie przesądza, że wskazała, iż dom znajdował się w stanie umożliwiającym jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem i że strona przystąpiła wówczas do jego użytkowania (vide: wyroki WSA: z dnia 9 października 2018 r., sygn., akt I SA/GI 292/18, z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 840/18, z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 17/19).
W przypadku skarżących do spełnienia obu objętych art. 23 ust 2 ustawy o pomocy państwa przesłanek doszło dopiero w 2020 roku. Wówczas to miało miejsce przystąpienie do użytkowania budynku (co wynika z oświadczeń stron oraz zaświadczeń o zameldowaniu), które było zgodne z prawem, albowiem nastąpiło po spełnieniu przewidzianych prawem warunków formalno-budowlanych.
Wobec pominięcie przez organ powyższych okoliczności doszło do naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy państwa, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni wskazany wyżej sposób wykładni art. 23 ust 2 ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy o p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku.
O kosztach postępowania w punkcie II rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 202 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnym, zasądzając na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania, na które składają się: wpis uiszczony od skargi w kwocie 535 zł, opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3600 zł.