Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2020r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia A. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 2 lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, działając na podstawie art. 233§1 pkt 1 w zw z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 1375 ze zm. dalej-O.p.)-utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawny sprawy:
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia i akt administracyjnych sprawy, w dniu 11 maja 2020r. do Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło podanie A. W. w sprawie o umorzenie w całości istniejących,,zobowiązań ubezpieczonego". W treści wniosku nie sprecyzowano rodzaju ani kwoty należności, wnioskodawca nie wskazał rodzaju (przeznaczenia) wnioskowanej pomocy w myśl art. 67b§1 O.p. i nie przedłożył niezbędnych w tym zakresie informacji.
Pismem z dnia 10 czerwca 2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wezwał wnioskodawcę w trybie art. 169 O.p. o uzupełnienie wniosku o stosowne informacje dotyczące wnioskowanej pomocy, dostarczenie wypełnionych formularzy niezbędnych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, przedstawienie dokumentów dotyczących świadczących o aktualnej sytuacji finansowej oraz o przedłożenie dokumentów mogących stanowić potwierdzenie argumentów dla wskazanego we wniosku żądania.
Dla dokonania czynności wyznaczono termin 7 dni od dnia otrzymania wezwania informując jednocześnie, iż w myśl art. 169§1 O.p. niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 19 czerwca 2020r. zatem ostateczny termin do uzupełnienia wniosku przypadał na dzień 26 czerwca 2020r. W wyznaczonym terminie w żaden sposób nie ustosunkowano się do tego wezwania, nie przedłożono również wymaganych dokumentów zatem merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku stało się niemożliwe.
Wnioskodawca wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się uchylenia postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania zarzucając naruszenie art. 169§1 i §4 O.p. poprzez nieprawidłowe zastosowanie.
Organ II instancji w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia wskazał, że decyzje w zakresie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podejmowane są w oparciu o art. 67a§1 O.p. a rozpatrzenie wniosku o ulgę złożonego przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą wymaga również uwzględnienia zastrzeżeń wynikających z art. 67b O.p.
Wniesione podanie nie spełniało wymogów określonych przepisami prawa. Wnioskodawca jako przedsiębiorca zobowiązany był do wskazania tytułu pomocy, został wezwany do przedstawienia danych zawartych w formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis zgodnie z zakresem informacji oraz wzorem formularza określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 października 2014r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U z 2014r. poz. 1543). W przypadku ubiegania się o pomoc inna niż pomoc de minimis, wezwano o udzielenie informacji dotyczących wnioskodawcy oraz prowadzonej przez Niego działalności gospodarczej a także informacji o otrzymanej pomocy publicznej w zakresie oraz wg formularza określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 lutego 2016r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zakresu informacji przedstawionych przez podmiot ubiegający się o pomoc inna niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U z 2016r. poz. 238).
W sytuacji ubiegania się przez wnioskodawcę o pomoc nie stanowiąca pomocy publicznej wezwano o sprecyzowanie tego w uzupełnieniu do wniosku i wskazanie dlaczego ewentualne przysporzenie nie stanowi pomocy publicznej.
Wnioskodawca nie uzupełnił braku formalnego pisma, tj. nie przedłożył wyjaśnień i dokumentów w zakresie tytułu pomocy o udzielenie której wnioskuje. Organ I instancji nie mógł rozpatrzyć merytorycznie podania w sprawie wnioskowanej ulgi tj. orzec o istnieniu bądź braku istnienia przesłanek o których mowa w art. 67a§ pkt 3 i art. 67b O.p. Organ I instancji pozostawił podanie bez rozpatrzenia gdyż braki formalne pisma uniemożliwiły jego prawidłową kwalifikację.
Organ podniósł, że postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych jest wszczynane na wniosek podatnika a nie z urzędu. Podatnik jako inicjator postępowania winien dochować należytej staranności w kompletowaniu i przedłożeniu organowi podatkowemu niezbędnych dowodów, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Wymogami o których mowa w art. 169§1 O.p. są w szczególności wymagania formalne określone w art. 168§2 O.p. stanowiącym, że podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi oraz jej adres (miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów- numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość lub inny numer identyfikacyjny o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych.
Przepisy te regulują wymagania formalne jakie musi spełnić strona by czynność procesowa - złożenie podania o wszczęcie postępowania – spowodowała skutek prawny. Ordynacja podatkowa przyjmuję zasadę ograniczonego formalizmu.
Postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należności podatkowych o charakterze pomocy publicznej, wszczęte na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą wymaga od organu przeprowadzenia postępowania oraz zgromadzenia informacji w zakresie przesłanek wynikających z art. 67a§1 i art. 67b§1 O.p. z równoczesnym uwzględnieniem przepisów regulujących zasady udzielania pomocy publicznej a w szczególności przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn. Dz. U z 2018r. poz. 362) w związku z traktatem WE, dyrektywami, rozporządzeniami prawa unijnego. Wnioskodawca nie sprecyzował o jaki tytuł pomocy wnioskuje.
Organ zaznaczył, że sprawy z zakresu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej i nie stoją na przeszkodzie do wszczęcia kolejnego postępowania o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Wnioskodawca ma możliwość ponownego złożenia wniosku w tym przedmiocie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z..
W skardze do Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. skarżący A. W. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1.nieuwzględnienie, że zaskarżone zażaleniem postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 169§1 i 4 O.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na pozostawieniu wniosku bez rozpoznania pomimo braku podstaw prawnych i faktycznych dla przeciwnego postępowania,
- 2. art. 233§1 pkt 1 w zw z art. 239 O.p. przez ich niezasadne zastosowanie mimo barku podstaw prawnych i faktycznych do takiego postąpienia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w K. do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw wg norm prawem przepisanych.
Uzasadniając skargę jej autor wskazał, że Jego wniosek w sposób zupełnie nieuprawniony, dowolnie i w sposób jednostronny zakwalifikowano jako wniosek o udzielenie Mu pomocy de minimis. Zupełnie zbędne i nieuzasadnione było doręczanie skarżącemu formularza związanego z tzw. pomocą de minimis i następnie wyciąganie względem Niego negatywnych konsekwencji z tego, że formularza nie wypełnił i nie odesłał. Skarżący otrzymał pismo zatytułowane,,informacja" z załącznikiem w postaci formularza dla osób starających się o pomoc de minimis. Konsekwencja takiego wezwania jest jego bezskuteczność.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
U podstaw sporu w niniejszej sprawie legło uprawnienie organu podatkowego do pozostawienia bez rozpatrzenia (art. 169§1 i §4 O.p.) wniosku strony z dnia 4 maja 2020r. o umorzenie zaległości podatkowych, którego braki formalne nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie. Skorzystanie z tego prawa nie narusza obowiązku organów podatkowych merytorycznego załatwiania spraw czy to wszczynanych z urzędu, czy też inicjowanych wnioskiem (podaniem) strony. Oznacza ono bowiem, że zaistniały przewidziane prawem przesłanki zakończenia spraw z przyczyn formalnych (m.in. art. 169§1 w zw z §4 O.p.).
W myśl zastosowanego przez organy podatkowe art. 169§1 O.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Wymogami, o których mowa w art. 169§1 O.p., są w szczególności wymagania formalne określone w art. 168§2 i §3 tej ustawy, stanowiącym, że podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych oraz podpis (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2006r., sygn. akt I FSK 118/06-CBOSA).
Przepisy te regulują wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa - złożenie podania o wszczęcie postępowania - spowodowało skutek prawny. Ordynacja podatkowa przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych, ustalenie przez organ podatkowy, czy podanie o wszczęcie postępowania wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie wymagań formalnych zarówno gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez stronę, a następnie, że tylko treść żądania strony wyznacza przedmiot postępowania.
Wskazane przepisy wyznaczają minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie czynności procesowej za prawnie skuteczną. Są one niezbędne, aby możliwe było ustalenie elementów zasadniczych dla prowadzenia postępowania w danej sprawie, a mianowicie osoby, która składa podanie oraz przedmiotu tego postępowania.
Z brakami formalnymi mamy zatem do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Brak formalny może dotyczyć określonego elementu treści pisma. Może również odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania (patrz. np. art. 75§3 O.p.).
Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w piśmie z dnia 4 maja 2020r. - skarżący zawarł wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W przypadku przedsiębiorców - ulga taka związana z ich działalnością, kwalifikowana jest jako pomoc publiczna.
Intencją skarżącego było między innymi umorzenie przez organ podatkowy zaległości podatkowych, jednakże pismo to nie zawierało sprecyzowanej treści tego żądania. Skarżący nie wskazał bowiem o jakie zaległości podatkowe chodzi i już tylko ta okoliczność uzasadniała stwierdzenie, że wniosek skarżącego obarczony jest brakiem formalnym, a w efekcie skierowaniem do skarżącego wezwania do uzupełnienia braku.
Zgodnie z art. 67a§1 pkt 3 O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W myśl zaś art. 67b§1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:
1.które nie stanowią pomocy publicznej;
2.które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
3.które stanowią pomoc publiczną:
- a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,
- b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,
- c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,
- d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,
- e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,
- f) na szkolenia,
- g) na zatrudnienie,
- h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,
- i) na restrukturyzację,
- j) na ochronę środowiska,
- k) na prace badawczo-rozwojowe,
- l) regionalną,
- m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie §6 przez Radę Ministrów.
W świetle powyższej regulacji, nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie ulg, o których mowa w art. 67a§1 pkt 3 O.p. wszczynane może być jedynie na wniosek, a zatem to wnioskodawca określa zakres tego postępowania. Organ podatkowy nie może zakresu tego określić samodzielnie. Nie może więc sam zadecydować o umorzenie jakich zaległości podatkowych występuje podatnik. Organ nie mógł też poprzestać na ogólnikowym stwierdzeniu, iż chodzi tu o zaległości.
Skoro zatem skarżący we wniosku z dnia 4 maja 2020r. nie wskazał, jakich zaległości podatkowych domaga się umorzenia - za uzasadnione i znajdujące oparcie w przepisie art. 169§1 O.p. należało uznać wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych tego podania wraz ze stosownym pouczeniem o niewypełnieniu tego warunku w zakreślonym terminie.
Organ zasadnie więc pismem z dnia 10 czerwca 2020r. wezwał skarżącego do doprecyzowania zakresu żądania. Organ pouczył skarżącego, że czynności tej należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego wezwania, jak również, że nieuzupełnienie braków formalnych w tym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu, na wskazany przez niego adres w dniu 19 czerwca 2020r.
Skarżący w wyznaczonym terminie nie zastosował się do powyższego wezwania i nie doprecyzował treści swojego żądania. W tej sytuacji organ podatkowy pierwszej instancji był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania, na podstawie art. 169§4 O.p. postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, co uczynił. Skarżący w wyznaczonym terminie nie sprecyzował bowiem treści swojego żądania i ta okoliczność stanowiła wystarczającą podstawę do pozostawienia podania bez rozpatrzenia, co jest skutkiem przewidzianym w art. 169§4 O.p.
W ocenie Sądu organ podatkowy I instancji wykonał wszystkie ciążące na nim obowiązki nałożone przepisami prawa w sytuacji, gdy podanie podatnika zawiera braki formalne uniemożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych przedmiotowego wniosku oraz pouczył o skutkach niedopełnienia tych czynności w wyznaczonym terminie. Organ działał więc na podstawie i w granicach prawa.
Rozstrzygnięcia organów podatkowych znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa, a organy te nie powoływały się na okoliczności inne niż wynikające z obowiązujących przepisów.
Zasada prawdy obiektywnej, wskazuje na konieczność ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób odzwierciedlający rzeczywisty przebieg zdarzeń. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest jednoznaczny - skarżący, któremu doręczono wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, nie zastosował się do tego wezwania. Z takim zaś stanem faktycznym - jak wskazano wyżej - przepisy Ordynacji podatkowej łączą pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.
Zauważyć jednocześnie należy, że wydanie formalnego postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, nie czyni sprawy umorzenia zaległości podatkowych rzeczą osądzoną. Prawidłowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wskazywał na możliwość ponownego złożenia wniosku w tym przedmiocie. Pozostawienie podania strony bez rozpoznania na podstawie art. 169§4 O.p. nie rozstrzyga bowiem sprawy co do jej istoty, lecz kończy postępowanie w danej instancji.
Skoro w niniejszej sprawie nie rozstrzygnięto merytorycznie sprawy wniosku o umorzenie zaległości podatkowej co pozwala podatnikowi ponownie złożyć wniosek o ich umorzenie stosując się do wszystkich zaleceń niezbędnych do merytorycznego załatwienia sprawy. Wniosek taki należy złożyć do właściwego organu podatkowego.
Reasumując powyższe rozważania, w ocenie Sądu zarzuty skargi okazały się bezpodstawne. Ponadto Sąd nie znalazł powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znalazł też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.
Zatem, zważywszy powyższe, Sąd w oparciu o przepis art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), skargę oddalił.