Uzasadnienie
W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł Ł.S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z prośbą o zwolnienie go od konieczności uiszczenia tej opłaty z uwagi na trudną sytuację finansową.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 marca 2017 roku skarżący został wezwany do wypełnienia wniosku na urzędowym formularzu "PPF" w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4.1 formularza wynika, że skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. We wniosku Ł.S. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę na 1/4 etatu w wysokości 500 zł. Wnioskodawca nie dysponuje żadnym majątkiem, nie posiada oszczędności, wierzytelności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Ma kredyty zajęte przez komorników. Ponosi opłaty: 1/2 za wodę, 1/2 za prąd i 1/2 za wywóz nieczystości.
Uzasadniając swój wniosek skarżący podniósł, iż nie ma możliwości opłacenia kosztów sądowych z powodu małych dochodów oraz likwidacji firmy.
W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych Ł.S. został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez:
- - oświadczenie, gdzie aktualnie zamieszkuje i czyją własność stanowi ta nieruchomość;
- - wyjaśnienie, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami – w drugim przypadku należało wymienić osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym podając ich imiona, nazwiska, stopień pokrewieństwa oraz wykazać stan majątkowy tych osób (nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe), a także źródło oraz wysokość ich miesięcznych dochodów;
- - zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia skarżącego za miesiąc marzec 2017 roku;
- - przesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2016 rok lub zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów za rok 2016 jeżeli zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone;
- - wykazu wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem;
- - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem wnioskodawcy (m. in. opłaty prąd, gaz, wodę, odpady itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp.;
- - udokumentowanie zajęć komorniczych, o których mowa we wniosku;
- - oświadczenie czy skarżący jest właścicielem / współwłaścicielem pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji.
W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku.
Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 maja 2017 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 16 maja 2017 roku.
W dniu 9 maja 2017 roku Ł.S. wpłacił na rachunek tut. Sądu kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie przesłał dodatkowych oświadczeń, ani dokumentów.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie.
Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości.
Zdaniem orzekającego Ł.S. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Skarżący nie wyjaśnił czyją własność stanowi lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje, co jest informacją istotną wobec jego oświadczenia w formularzu, że nie posiada mieszkania, domu, ani innej nieruchomości. Niewyjaśniona pozostała kwestia, czy Ł.S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami. W przypadku bowiem, gdyby wnioskodawca pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z innymi członkami rodziny nie można ograniczać się jedynie do oceny sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić również sytuację majątkową i dochody wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe.
Dopiero bowiem ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OZ 979/10).
Pomimo wezwania Ł.S. nie przedłożył żadnych dokumentów, które potwierdziłyby wysokość dochodów, jakimi dysponuje w miesiącu, ani wydatków, jakie ponosi. Nie przesłał odpisu zeznania podatkowego za 2016 rok, ani wyciągów z rachunków bankowych. Nie udokumentował zajęć komorniczych, o których zasygnalizował we wniosku, nie złożył też oświadczenia w kwestii posiadania pojazdów mechanicznych.
Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13).
Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia, uniemożliwił tym samym orzekającemu zweryfikowanie oświadczeń zawartych we wniosku, a w konsekwencji ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Wyklucza to wyjaśnienie wątpliwości, jakie budzi oświadczenie Ł.S., zwłaszcza w kontekście faktu, iż uiścił on należny wpis od skargi. Orzekający dostrzega w tej okoliczności pewną sprzeczność z tezą, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, skoro koszty te zostały przez niego uiszczone. Tym samym przesłanka przyznania prawa pomocy nie może być uznana za spełnioną.
Wobec powyższego wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.