Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., postanowieniem z dnia [...] września 2020r., nr [...] uchylił i umorzył postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...]
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. NUS [...] (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku E. N. (zobowiązanej) na podstawie dwóch tytułów wykonawczych: z dnia 30.10.2018r., nr [...] oraz z dnia 28.11.2018r., nr [...], wystawionych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. (wierzyciela), obejmujących należności z tytułu podatku akcyzowego w łącznej kwocie 4.616,00 zł.
Wierzyciel pismem z dnia 06.08.2020r. poinformował organ egzekucyjny o przedawnieniu zaległości objętej tytułem wykonawczym z dnia 30.10.2018r., nr [...] i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o ten tytuł wykonawczy.
Następnie, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 17.08.2020r., nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie obydwu ww. tytułów wykonawczych z uwagi na informację wierzyciela, że zaległość objęta tytułem wykonawczym nr [...], uległa przedawnieniu.
Wierzyciel na powyższe postanowienie złożył do DIAS w K. zażalenie w ustawowym terminie. W zażaleniu zarzucił wydanie postanowienia z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i wniósł o uchylenie ww. postanowienia w zakresie tytułu wykonawczego nr [...] Wierzyciel wskazał, iż pismem z dnia 06.08.2020r. wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]
Zażalenie zostało przekazane przez organ egzekucyjny, zgodnie z właściwością do DIAS w K., jako organu odwoławczego, celem rozpatrzenia.
Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego, organ II instancji wydał postanowienie z dnia 30 września 2020r., o którym mowa na wstępie. W uzasadnieniu wskazano, że organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu. Uzasadnił postanowienie tym, iż postępowanie egzekucyjne umarza się z uwagi na pismo wierzyciela z dnia 06.08.2020r. informujące, że: "zaległość objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym uległa przedawnieniu".
Wierzyciel złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił: wydanie postanowienia z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia w zakresie tytułu wykonawczego nr [...] Wierzyciel wskazał, iż pismem z dnia 06.08.2020r. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego [...] informując, że należność dochodzona na podstawie tego tytułu wykonawczego, uległa przedawnieniu.
Zdaniem organu II instancji, wobec powyższego, organ egzekucyjny, powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jedynie do wskazanego przez wierzyciela tytułu wykonawczego, zatem zasadne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej tytułu wykonawczego nieobjętego wnioskiem wierzyciela. W tym faktycznym i prawnym sprawy, organ zażaleniowy orzekł, realizując uprawnienia wynikające z dyspozycji art. 23 § 4 u.p.e.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca ww. postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, poprzez błędną ocenę, że nie doszło do przedawnienia, a w konsekwencji brak umorzenia postępowania, co do tytułu wykonawczego znak: [...], mimo faktu, iż należność dochodzona na podstawie tego tytułu uległa przedawnieniu. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżonym postanowieniem, umorzono postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jedynie co do tytułu wykonawczego znak [...] Tymczasem również, co do drugiego z tytułów wykonawczych zostały zrealizowane przesłania przedawnienia. Podano, że w postępowaniu przed wydaniem tytułu wykonawczego z uwagi na upływ czasu, E. N. nie była w stanie podać daty przemieszczenia się samochodu osobowego marki Lancia Phedra nr [...] z terytorium państwa członkowskiego. Mogła jednie wskazać, iż mogło się to odbyć w okresie od 28.03.2013r. do 24.04.2013r.
Zgodnie z art. 70 § 1 o.p., mający zastosowanie m.in. do VAT i akcyzy - zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oba tytuły wykonawcze dotyczą nabycia samochodów w zbliżonym czasie - w 2013r., co do obu, powinny być zatem tożsame rozstrzygnięcia i trudno zgodzić się z treścią postanowienia, mocą którego, tylko jeden tytuł ma zostać w mocy, a drugi, powinien być uchylony z uwagi na przedawnienie.
W oparciu o powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że postanowienie organu odwoławczego nie zawiera wad, powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd w pełni podziela argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. W konsekwencji skarga E. N. nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 30 września 2020r., którym uchylono postanowienie (i umorzono postepowanie) Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 17 sierpnia 2020r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanej E. N. w części dotyczącej tytułu wykonawczego nr [...], co do którego wierzyciel nie zgłosił wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i nie wskazał, że zaległość nim objęta uległa przedawnieniu. Uzasadnienie postanowienia wskazuje na bezpodstawne i zapewne omyłkowe zakwalifikowanie wniosku wierzyciela zobowiązanej E. N., jako skierowanego do dwóch tytułów wykonawczych podczas gdy ta nadinterpretacja nie była w żadnym razie uzasadniona okolicznościami sprawy. W aktach postępowania znajduje się bowiem pismo wierzyciela – Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. – z dnia 6 sierpnia 2020r. formułujące taki wniosek jedynie co do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30 października 2018r.
Podstawą złożonego przez wierzyciela wniosku był przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i fakt, ze należność dochodzona od E. N. wspomnianym tytułem wykonawczym, uległa przedawnieniu.
Zaznaczyć wobec powyższego należy, iż instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności. Na taką przesłankę, co do jednego z tytułów wykonawczych obciążających E. N., wskazał wierzyciel. Co do drugiego tytułu wykonawczego tej zobowiązanej, wierzyciel nie złożył żadnego wniosku i równocześnie nie toczyło się też żadne postępowanie dotyczące prawnej skuteczności i aktualności tego tytułu wykonawczego.
Tymczasem, zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
- 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
- 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
- 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
- a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
- b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
- 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
- 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
W badanej sprawie, brak było wniosku wierzyciela w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zainicjowanego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 28 listopada 2018r. Strony postępowania nie wskazywały też w czasie trwania postępowania na pozostałe – wskazane wyżej – przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie a sama zobowiązana powołała się na fakt przedawnienia także tej drugiej egzekwowanej należności dopiero w skardze skierowanej do sądu administracyjnego. Kwestia ta pozostaje jednak w zakresie kompetencji orzeczniczych organów egzekucyjnych, nie zaś sądu administracyjnego, którego zadaniem nie jest merytoryczne rozstrzyganie spraw lecz kontrola prawidłowości/legalności rozpoznania tych spraw przez organy administracyjne czy konkretnie; organy egzekucyjne.
W tej sytuacji, brak było podstaw do eliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Odpowiadało ono w pełni obowiązującemu prawu oraz odzwierciedlało występujący w sprawie stan faktyczny.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.